Tunceli'de yaşayan engelli birey sayısı ile engelli bireylere sağlanan desteklere ilişkin
Kaynak göster
Ayten Kordu (DEM Parti), 12 Temmuz 2023 tarihinde 7/1660 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 36 gün sonra, 17 Ağustos 2023).
Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Tunceli'de yaşayan engelli birey sayısı ile engelli bireylere sağlanan desteklere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1660, 12 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1660-tunceli-de-yasayan-engelli-birey-sayisi-ile-engelli-bireylere-saglanan-desteklere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6d101897-d09c-4df8-9a09-01894e71b894
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 36 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 27 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye genelinde engelli bireylerin il bazında dağılımını tahmin eden son araştırma "2011 Nüfus ve Konut Araştırması" dır. Araştırma; Adrese Dayalı Nüfus Kayıt sistemi (ADNKS)'den elde edilemeyen verileri il düzeyinde sağlamak amacıyla 3 Ekim-31 Aralık 2011 tarihleri arasında, örnekleme yöntemiyle seçilmiş sayım bölgelerindeki yaklaşık 2,2 milyon haneyle ve tam sayım yöntemiyle kurumsal yerlerde bulunan tüm kişilerle yapılmıştır. 2011 yılında TÜİK tarafından gerçekleştirilen Nüfus ve Konut Araştırmasıyla Türkiye genelinde hane halklarının yaklaşık 9013*ünden bilgi derlenmiştir. Yaklaşık 9 milyon birey ile yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2013 yılı Temmuz ayında yayımlanmıştır.
Ulusal Engelli Veri Sisteminde İkamet Adresi İline göre engelli nüfus oranlarının en fazla olduğu iller Tunceli, Bartın, Artvin, Ardahan, Bingöl ve Bitlis'dir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın verilerine göre Tunceli'nin nüfusu 82.498 iken ilin engelli nüfusu 7.742 ile en fazla engelli nüfus oranına sahiptir. Engelli nüfusunun il nüfusuna oranı ise "09,38'dir. TÜİK 2011 yılı verilerine göre ise Tunceli'deki engelli sayısı 9.392'dir. Kurumların verileri bile birbiriyle ötüşmemesi gerçek engelli sayısının söz konusu resmi verilerden çok daha fazla olduğu iddiasını doğrulamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (10 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2022 Sayılı Muhtaçlık yasası gereği Yaşlılık (65 yaş üstü) aylığı 2.348, engelli bireylerden 9,40 ve 69 arasında engelli raporu alanlar 1.874, 9070 oranında engelli raporu olanlar ise, 2.811 TL engelli aylığı almaktadır. Evde ağır engelli bakımı yapan kişilere sadece 4.320 TL (Temmuz 2023 öncesi) bakım aylığı ödenmektedir. Bu ödenek miktarları enflasyon karşısında aşınmış ve alım gücü kalmamıştır. Hem çalışan olmayan hem de destek almayan engelli yurttaşların bu ağır yoksulluk, işsizlik ve gelirsizlik koşullarında ortaya çıkan ekonomik kriz, kur şokları engellileri için yaşam koşullarını zorlaştırmıştır.
Tunceli özelinde baktığımızda ekonomik koşulların yetersizliği ile birlikte özellikle engelli bireylerin tekerlekli sandalyenin ihtiyacının karşılanmaması en büyük sorunlardan birisidir. Oysa en kolay çözülebilecek sorun da engelli bireylerin tekerlekli sandalye sorunun çözümüdür. Bu nedenle tekerlekli sandalye ihtiyacı olan vatandaşlarımızın bu hayati talebi bir an önce karşılanmalıdır.
Türkiye'de bu "mutlak açlık ve yoksulluk kriterini taşıyan " 570 bin engelli olduğunu, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının son açıkladığı Nisan 2023 verisinden biliyoruz. Öncelikle buradaki hesaplamada engelli yurttaşın kendisinin değil, hanesinin esas alınması birçok hak ihlaline yol açıyor. Esas olan engelli bireyin kendi durumu ve talebi olmalıdır. Olması gereken, her engelli birey için verilen ödeneklerin en az asgari ücret kadar olmasıdır. Açlık sınırının altında kalmış asgari ücretin ne kadar yeterli olabileceği ayrıca tartışılmalı. Ancak hem evde bakım ödeneğinin hem de engellilere verilen ödeneklerin asgari ücret altında kalmamalıdır. Dolayısıyla engelli bireylerin ekonomik ve sosyal sorunlarının bütüncül bir şekilde ele alınıp çözülmesi yönünde gerekli adımlar ivedilikle atılmalıdır.
Engellilik, özellikle kadınların hiçbir şekilde dışında kalamadığı bir sorundur. Zira engelli olanın ya kendisi kadındır ya da engelli çocuğu doğurandır. Engelli olan çocuğu doğurmak, sağlamcı normlarla şekillenmiş kolektif toplum algısında kabul gören bir durum değildir. Bu yüzden bir taraftan engelli çocuğu dışlayan sistem, diğer taraftan kadını da sağlam çocuk doğuramayan olarak görüp, ayrımcılığa maruz bırakmaktadır. Genellikle bir çocuğun dünyaya gelişinin iki bedenin genetik katılımıyla olduğu gerçeği göz ardı edilerek eş, aileler ve toplum, olandan kadını sorumlu tutmaktadır. Çocuğu ile fiziksel ve duygusal bağı olan annelerin çocuklarını terk etmesi söz konusu olmazken, sonsuz bir sabır ile mayalanan yürekleriyle bu kadınlar, yaşamlarının geri kalanında engelli çocuk ile bağımlı ve zorluklarla dolu yeni bir yaşama başlamaktadır. Yolu yalnız yürümek zorunda kalan kadınların dayanacakları tek güç, taşıdıkları katıksız ve sınırsız sevgi olmaktadır. Bu nedenle kadın sığınma evleri son derece önemlidir. Söz konusu engelli kadınlar olunca bu önem çok daha farklı bir anlam kazanmaktadır.
AbtO
Kadın sığınma evlerinin engelli kadınların ihtiyaçları gözetilerek, erişilebilir hale getirilmelidir. Engelli çocukların anneleri ile birlikte kalacakları sığınma evleri ve annelerin ihtiyaç duydukları zaman aralıklarında hizmet verebilecek gündüz destek merkezlerinin kurulmalıdır.
Bizler, engelli kadınların sorunlarını, yükselen kadın mücadelesinin bir parçası olarak içselleştirerek engelli kadına uygulanan ayrımcılıkla mücadeleyi yükselterek engelli kadınların hak ve özgürlüklerini güvence altına alan politikaların üretilmesine öncülük etmeliyiz.
Kendini ifade edemeyen ve eyleme dönüştüremeyen birey ve grupların özgür olamayacağı bilincinden yola çıkarak, engelli kadının politik yaşamın tüm alanlarındaki temsiliyetini öncelikli ele almamız gerekiyor. Dolayısıyla bizler, engelli nüfusunu oluşturan milyonların görmezden gelinerek toplumsal, mekansal, siyasal ve kültürel yaşamın kurulamayacağı, eşitlik mücadelesinin toplumun tüm farklılıkları ile kucaklaşarak birlikte verilmesi gerektiği inancıyla, önce kendi içinden başlayarak engellerin ortadan kaldırıldığı yeni bir yaşamı inşa etmeyi şiar edinerek bu sorunların çözümüne odaklanmalıyız.
Bu nedenle özelde Tunceli genelde Türkiye genelinde yaşayan engelli yurttaşların taleplerine ilişkin sağlıklı bir çalışma yürütmek ve taleplerinin karşılanmasını sağlamak amacıyla birçok bilgi ve veriye ihtiyaç vardır. Sağlıklı bilgi ve veriye ulaşabilmek, o engelli yurttaşların o sorunlarına yönelik çözüm geliştirmek
Bakanlığınızca tarafımıza sağlanacak verilerin ışığında önemli ve gereklidir. Bu bağlamda;
SORULAR
Tunceli'de engelli bireylerin oranın yüksek olması hakkında bakanlığınızca herhangi bir araştırma yapılmış mıdır? Yapılmışsa Tunceli"de engelli bireylerin oranın yüksek olması nedeni nedir?
Temmuz 2023 itibariyle Tunceli'de yaşayan engelli yurttaşların sayısı kaçtır? Tunceli"deki engelli bireylerden kaçı kadındır?
Bakanlığınız o ve TÜİK'in engelli obireylere (yönelik verilerin uyuşmamasının gerekçesi nedir?
Tunceli'de bakım hizmeti almakta olan kaç yurttaşımız bulunmaktadır?
Bakım hizmeti alan kaçı kadındır?
0
Yaşlı bakım hizmeti alan ve evde bakım hizmeti alan kişi sayısı kaçtır? Evde yaşlı bakım hizmeti alan kaçı kadındır?
Tunceli'de yaşayan engelli yurttaşlara yönelik 2023 yılında yapılan ödeme miktarı ne kadardır?
Tunceli'de bulunan kamu kurumlarında kaç engelli kadrosu bulunmaktadır? İstihdam edilen engelli bireylerden kaçı kadındır? Bu kadroların kaçı boş durumdadır?
Tunceli'de kaç engelli bakım merkezi bulunmaktadır? Mevcut engelli bakım merkezlerinin engelli kapasitesi kaçtır?
Tunceli'de kaç 0-36 aylık çocuk, kaç okul öncesi çocuk ve kaç engelli çocuk vardır? Bu çocuklardan kaçına eğitim ve bakım hizmeti verilmektedir?
Tunceli'de tekerlekli sandalye ihtiyacı olup birimlerinize başvurun engelli sayısı kaçtır? Söz konusu başvuruculardan kaçının tekerlekli sandalye ihtiyacı karşılanmış kaçının karşılanmamıştır?
Habilitasyon ve rehabilitasyon hizmeti alan engelli sayısı kaçtır? 2015 yılından bugüne yıllara göre hangi oranda değişmiştir?
Tunceli?de kaç kadın sığınma evi bulunmaktadır? Sığınma evlerinin kaçı engelli kadınların ihtiyaçları gözetilerek dizayn edilmiştir? Sığınma evlerinde kaç engelli kadın bulunmaktadır?
Sığınma evleri engelli çocukların anneleri ile birlikte kalacakları şekilde dizayn edilmiş midir? Sığınma evlerinde engelli çocuklarıyla birlikte kalan kadın var mıdır?
(12720)
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Tunceli Milletvekili Sayın Ayten KORDU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/1660 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Bakan Ek: Cevap Metni (2 sayfa) Eskişehir Yolu Söğütözü Mah. 2177 Sokak No:10/A Ayrıntılı bilgi için irtibat: Aynur İLHAN ÇAK Tunceli Milletvekili Sayın Ayten KORDU'ya Ait 7/1660 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Tunceli ilinde engelli bireylerin oranının yüksek olması hakkında il özelinde yapılan spesifik bir araştırma bulunmamakla birlikte; Türkiye genelinde engelli bireylerin il bazında dağılımını tahmin eden son araştırma "2011 Nüfus ve Konut Araştırması" dır. Araştırma; Adrese Dayalı Nüfus Kayıt sistemi (ADNKS)'den elde edilemeyen verileri il düzeyinde sağlamak amacıyla 3 Ekim-31 Aralık 2011 tarihleri arasında, örnekleme yöntemiyle seçilmiş sayım bölgelerindeki yaklaşık 2,2 milyon haneyle ve tam sayım yöntemiyle kurumsal yerlerde bulunan tüm kişilerle yapılmıştır.
Bu doğrultuda Ulusal Engelli Veri Sisteminde kayıtlı ve hayatta olan engelli sayılarına ilişkin bilgiler, "Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni" ile Bakanlığımız web sayfasında; engellilere ilişkin veriler ise Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) web sayfasında yayımlanmaktadır.
Engelli bireylere ilişkin verilerin anket aracılığı ile uygulanan sıklık araştırmalarının yanı sıra en güncel ve hizmet odaklı veriler, idari kayıtlarla Sağlık Bakanlığınca tutulmaktadır.
Bakanlığımız ile Sağlık Bakanlığı arasından imzalanan protokol ile Ulusal Engelli Veri Sistemi oluşturulmuş olup; Engelliler İçin Sağlık Kurulu Raporu olan tüm bireylere ilişkin verilere Ulusal Engelli Veri sisteminden ulaşılabilmektedir.
Türkiye İstatistik Kurumundan (https://data.tuik.gov.tr/Bülten/Index?p-49685) Tunceli ilinde 0-36 ay grubunda 3.632 çocuk, okul öncesi çağda (0-5 yaş) 5.687 çocuk bulunduğu bilgisi edinilmiştir. Tunceli ilinde 14 çocuk korunma ve bakım altında bulunmaktadır.
Bakanlığımıza bağlı Tunceli ilinde engelli bireylere yönelik bakım, rehabilitasyon ve aile danışmanlığı hizmeti sunan | bakım merkezimiz bulunmaktadır. Söz konusu "Tunceli Bedri Es Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi"nin kapasitesi 36 olup 35 erkek engelli bireye hizmet sunulmaktadır.
Ayrıca Tunceli ilimizde Bakanlığımıza bağlı faaliyet gösteren 1 tane özel bakım kuruluşumuz bulunmaktadır. Özel Munzur Bakım Merkezi tam kapasite ile 19 yaş ve üstü kadın-erkek bedensel engelli bireylere hizmet vermekte olup kuruluştan hizmet alan engelli sayısı 57"'dir. Söz konusu kuruluşta bakım hizmeti alan engelli kadın sayısı 31 dir.
Ayrıca Tunceli Bedri Es Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezinde bakım hizmeti almakta olan 35 erkek engelli birey 13-18 yaş aralığında bulunmaktadır.
Evde bakım yardımı hizmetinden 2023 yılı Haziran ayı itibarıyla toplam 567.408 engelli birey faydalanmakta olup; 60 yaş ve üzeri olmak üzere 83.318 kadın, 54.303 erkek birey bu hizmetten yararlanmaktadır. Tunceli ilinde ise toplam 956 engelli birey evde bakım yardımı almaktadır.
Tunceli ilinde yaşayan ve evde bakım yardımından faydalanan engelli bireylere yönelik 2023 yılı Haziran ayı itibarıyla 4.097.124,65 TL ödeme yapılmıştır.
Ayrıca yine Tunceli ilimize 4 erişilebilirlik projesi için 1.085.600 TL ödenek Valilik hesabına aktarılmış olup söz konusu ödenek ile erişilebilirlik düzenlemeleri yapılmıştır.
Bakanlığımızca; engelli bireylere yönelik bakım hizmetleri aile odaklı sosyal hizmet politikaları doğrultusunda geliştirilmektedir. Bu hizmetlerin yanı sıra kurum bakımı ihtiyacı olan engelli bireylere kurumsal bakım hizmeti de sunulmaktadır.
Engelli bireylere ilişkin sunulan yatılı bakım hizmetleri, Bakanlığımıza bağlı engelli bakım rehabilitasyon ve aile danışma merkezlerinde ücretsiz olarak karşılanmaktadır. Bakanlığımıza bağlı 107 Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezinde 7.400 engelli bireye hizmet verilmektedir.
Tunceli ilinde Bakanlığımıza bağlı olmak üzere 1 kadın konukevi bulunmaktadır. 2023 yılı (Haziran ayı itibarıyla) Bakanlığımıza bağlı kadın konukevlerinden toplam 421 engelli kadın hizmet almıştır. Tunceli kadın konukevinde 2023 yılı (Haziran ayı itibarıyla) hizmet alan engelli kadın ve çocuk yoktur.
Şiddet mağduru kadınlar ve beraberindeki çocuklar özel gereksinimleri gözetilerek gerekli tedbirler alınarak hizmetler sunulmaktadır.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan