Huzurevi ücretlerindeki artışa ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını talep ederim.
Doç. DR. Gökhan GÜNAYDIN
Günümüz demografik verilerine göre ülkemiz, her ne kadar genç bir toplum görünümünde olsa da önümüzdeki on yıllar içerisinde yaşlı bir toplum yapısında olma yolunda hızla ilerlemektedir. Ortaya çıkan demografik ve sosyolojik değişimler, yaşlılık konusunun önümüzdeki yıllarda daha karmaşık sorunlar olarak karşımıza çıkacağını ortaya koymaktadır. TÜİK'in derlediği veriler 2023 yılında Türkiye'de çocuk nüfusun oranının gerilediğini; 65 yaş ve üzeri yaştaki nüfus oranında da yükseliş olduğunu gösteriyor. 2021'de Türkiye nüfusunun yüzde 9,7'sini yaşlı nüfus oluşururken bu oran 2023'te yüzde 10,2'ye ulaşmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ülkemiz yaşlı nüfusu son beş yılda yüzde 21,4 artarak 2023 yılında 8 milyon 722 bin 806 kişiye ulaşmış olsa da yeterli sayıda huzuevi yok. Devlet huzurevlerinde yaşlı nüfusun yalnızca yüzde 0,19'u (16 bin 624 kişi) kalabilmektedir. 2012 yılında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı 106 huzurevinde 10 bin 961 yaşlıya bakım hizmeti verilirken 12 yıl sonra huzurevi sayısı yalnızca 168"e yükselmiş; bakım hizmeti alan yaşlı sayısı ise 14 bin 704 kişi olmuştur. Ayrıca bugün diğer bakanlıklar ve yerel yönetimlere bağlı toplam 21 huzurevinde bin 920 yaşlımız bakım hizmeti almaktadır.
Özel buzurevlerinin fiyatları cep yakarken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı huzurevlerine geçtiğimiz ay fahiş bir zam yapıldı. Gerek yeni huzurevlerinin açılmaması gerekse son zamlar "sosyal devlet" ilkesine bağlı kaldığı iddiasındaki AKP iktidarının bu alanları giderek daha fazla piyasanın acımasız eline bırakacağını işaret ediyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, yurt genelindeki huzurevi ve yaşlı bakım rehabilitasyon merkezlerine gönderdiği 29 Ağustos 2024 tarihli resmi yazıda, yaşlı bakımında artan maliyetler nedeniyle ücretlerde düzenlemeye gidildiğini bildirerek, Eylül ayından itibaren zamlı tarifeye geçilmesini istemiş; merkezlerin aylık ücretlerine yüzde 200 ila 400 arasında zam yapılmıştır. Yapılan bu zamla AKP iktidarı, asgari ücret düzeyinde dahi maaş alamayan ve devlete ait huzurevlerinde kalan emeklileri ve ailelerini ağır bir yükün altına daha sokmuştur. Bakanlığın talimatı sonrasında 3 bin 551 TL olan tek kişilik oda ücreti 10 bin 652 TL'ye çıkmış; 3 bin 110 TL olan çift kişilik odanın kişi başı ücreti ise 9 bin 331 TL'ye; eşleriyle birlikte kalanların suit oda ücreti ise 4 bin 834 TLden 17 bin 336 TL'ye yükselmiştir. Konunun basına yansımasıyla toplumun her kesiminden yükselen tepkiler ve eleştiriler üzerine medyaya zamların geri alındığı haberleri yansımıştır. Yeniden güncellenen huzurevi fiyatlarında ise gözle görülür bir değişim yaşanmamış; alınan katkı payları bu kez de yüzde 200 ile 260 oranında artırılmış; kişi başı 3 bin 110 TL olan katılım payı yüzde 200 zam görerek 9 bin 331 TI."ye çıkartılmıştır. Ancak yeniden düzenlenen fiyat artışları kamuoyunun gündeminden hala düşmemiştir. Her huzurevinden farklı haberler gelmeye devam ettiği halde bakanlığınız konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmamıştır. Nitekim tarafımıza ulaşan bilgilere göre huzurevlerine sığınan sınırlı sayıdaki yoksul emekli vatandaşımızı yerinden edecek fahiş zamlar, ülke genelinde farklılık göstererek uygulanmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Demografik göstergeler nüfusun hızla yaşlandığını gözler önüne sererken; kentleşme ve geleneksel aile yapısının giderek çözülmesiyle birlikte aile bakımı yerine evde veya kurumda yaşlı bakımı öncelikli hale geldiği halde iktidarda olduğunuz son oniki yılda bakanlığınıza bağlı huzurevi sayısının yalnızda 62 adet artışla 106*dan 168'e; 10 bin 961 kişiden 14 bin 704 kişilik kapasiteye ulaşmasını nasıl açıklıyorsunuz?
Her geçen gün daha fazla yoksullaşan, temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamayan emeklilerimizin, huzurevlerine rekor başvuru yaptığı haberleri doğru mudur? Son beş yılda (yıllar itibariyle) huzurevlerine başvuru yapan kaç kişi olmuştur? Son beş yılda başvurularda yüzde kaç artış kaydedilmiştir? Yıllar itibariyle bu başvurulardan kaçı olumlu sonuçlanmış ve bir huzurevine yerleştirilmiştir?
2024 yılı itibariyle bakanlığınıza bağlı huzurevlerine kaç başvuru yapılmış, kaç kişinin başvurusu olumlu sonuçlanmıştır? Huzurevlerinde kalmak için sıra bekleyen kaç kişi vardır? Sıra bekleyen vatandaşlarımız için nasıl bir strateji izlenmektedir?
Devlet huzurevlerinde ücretsiz kalan kişi var mıdır? Kaç kişidir? Huzurevi olmayan iller hangileridir? Bakanlığınıza bağlı huzurevlerindeki normal bakım yatak arzının, özel bakım yatak arzının, aktif olarak kalınan yatak arzının ve yatak kapasitesinin 60 ve üstündeki yaştaki nüfusa göre dağılımı nasıldır? Huzurevlerinde bakım hizmetlerinden sorumlu personel dağılımı nasıldır?
Huzurevi ve yaşlı bakım merkezlerinin sayısı ve kapasitesinin artırılmasına yönelik bir eylem planınız var mıdır?
Bakanlığınız tarafından 2014 yılı itibariyle huzurevi ücretlerine hangi oranlarda zam yapılmıştır? Zamların gerekçesi nedir? Zam oranları belirlenirken emeklilerin bu yükü kaldırıp kaldıramayacağı hesaplanmış mıdır? Bu artışın ekonomik ve sosyal boyutlarına ilişkin bir çalışmanız var mıdır? Yapılan zam oranları ülke genelinde faaliyet gösteren huzurevlerinin tamamına eşit şekilde yansımış mıdır? Farklılık varsa denetlenmekte midir?
Huzurevlerinde kalanlar için katılım paylarındaki artışların emekli aylıklarındaki artışlara göre belirlenmesi, son yapılan fahiş fiyat artışlarının geri çekilmesi ve devlet desteğinin artırılmasına yönelik bir çalışmanız var mıdır?
Bakanlığınıza bağlı huzurevlerine yapılan fahiş artışları dikkate alarak daha yüksek bedel istemeye başlayan özel huzurevlerinin keyfi piyasacı uygulamalarına karşı gerekli düzenlemeler yapılacak mıdır? Bu konuda ne tür önlemler alınacaktır?
Huzurevi ücretlerinin belirlenmesinde şeffaflık ilkesini gözeterek, düzenli aralıklarla güncellemeleri denetlemeyi düşünüyor musunuz?
Asgari ücret altında maaş alan emeklilerimizin barınma krizini çözmeye yönelik bir çalışmanız var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Gökhan GÜNAYDIN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/17314 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7/17314 Cevap Metni (3 Sayfa) Daire Başkanı &
İstanbul Milletvekili Sayın Doç. Dr. Gökhan GÜNAYDIN'a Ait 7/17314 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımızın aile odaklı bakım politikası çerçevesinde yaşlı bireylere yönelik bakım hizmetlerinde temel bakış açısı; yaşlı bireylerin ailelerinin yanında, kendi sosyal çevrelerinden ayrılmadan bakımına öncelik vermektir. Bu kapsamda, aile yanında bakımı desteklemek amacıyla kurumsal bakım ile evde bakım yardımı, evde bakıma destek, sosyal yardım ve gündüzlü bakım hizmetleri birlikte, birbirini tamamlayıcı şekilde bütünleşik olarak sunulmaktadır.
Bu doğrultuda, yaşlı bakım hizmetlerimiz erişilebilir ve sürdürülebilir olup 60 yaşını doldurmuş olan tüm vatandaşlarımız kurumsal bakım hizmetlerinden yararlanmaktadır. Kurumsal yatılı bakım hizmetleri kapsamında 2024 yılı içerisinde Konya Seydişehir Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi açılmış olup, 2025 yılı ilk çeyreğinde ise; eEskişehir Fethi Yılmaz Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi
"İstanbul Göztepe Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi eNevşehir Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi
"Zonguldak Beycuma Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi açılması planlanmaktadır.
Bunun yanı sıra yaşlı bireylere yönelik destek programlar devam etmekte olup yaşlılarımızın yaşamlarını kendi evlerinde, ailelerinin yanında sürdürebilmeleri için yerel yönetimlerin evde bakım ve gündüzlü bakım hizmetlerini desteklemek amacıyla 2016 yılında Yaşlı Destek Programını (YADES) başlatılmıştır. Türkiye'de ikamet eden ve hizmete ihtiyaç duyan, 65 yaş üstü yaşlıların korunması ve desteklenmesi ile biyo-psiko-sosyal bakıma ihtiyacı olanların yaşadıkları mekânlarda gerekli olan bakımlarının yapılarak yaşamlarının kolaylaştırılmasını ve bu hizmetlerin ülke genelinde yaygınlaştırılmasını hedefleyen YADES ile bugüne kadar 141.710 yaşlı bireye ulaşılmıştır.
Geleneksel aile yapısının güçlendirilmesi temelinde yaşlıların toplumsal hayata aktif katılımını ve psikososyal açıdan daha sağlıklı olmalarını sağlamak amacıyla kurumsal bakıma olan ihtiyacı azaltacak ve ailelerin istihdama katılımlarını arttıracak olan gündüzlü bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması çalışmaları devam etmektedir.
Yaşlı bireylerin toplumla iç içe olmalarını sağlamak, biyo-psiko-sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere Bakanlığımıza bağlı gündüzlü bakım ve aktif yaşam merkezleri ile yaşamını evde yalnız veya ailesi ve akrabaları ile sürdüren sağlıklı yaşlıların sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olmak, yaşamları ile ilgili rehberlik ve mesleki danışmanlık yapmak, onlara kendi imkânları ile karşılamakta güçlük çektikleri konular ile günlük yaşam faaliyetinde destek hizmeti sunmak, ilgilerine göre faaliyet grupları kurarak sosyal faaliyet düzenlemek suretiyle sosyal ilişkileri zenginleştirmek, aktivitelerini artırmak ve gerekli olduğu zamanlarda aileleriyle dayanışma ve paylaşma sağlayarak yaşam kalitelerinin artırılması amaçlanmaktadır. Bugün itibarıyla Bakanlığımıza bağlı 41 Gündüzlü Bakım ve Aktif Yaşam Merkezinde yaşlılarımıza gündüzlü hizmet sunulmaktadır.
Bunun yanı sıra, yaşlı bireyler mevzuattaki kriterleri sağlamaları halinde Bakanlığımız tarafından sunulan evde bakım yardımı ve yaşlı aylığından da faydalanabilmektedir. Bu kapsamda bugün itibarıyla evde bakım yardımından yararlanan yaşlı birey sayısı yaklaşık 123 bindir.
Yaşlı bakım kuruluşlarından hizmet alan yaşlılardan tahsil edilecek aylık ücretler, Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği gereği her yıl Bakanlığımız tarafından belirlenerek Ücret Uygulama Esasları hazırlanmaktadır. Söz konusu Esaslar doğrultusunda kuruluşlarımız tarafından oda ücretleri hizmet alan yaşlılardan tahsil edilmektedir.
Huzurevi ücretlerimiz A,B,C,D şeklinde dört grup olup, ücretlerimiz 3.631,85 TL dir. Bununla birlikte, özel donanımlı bazı huzurevlerinde bulunan özel şartlara sahip odalar için belirlenen ücret bu tutardan fazla olabilmektedir.
Öte yandan, geliri olmayan veya ödeme gücü bulunmayan yaşlılardan ücret talep edilmemektedir. Bu kapsamda huzurevlerimizde hizmet alan yaşlıların yaklaşık 1/3'ü ücretsiz olarak hizmet almakta ve bu yaşlılarımızın ihtiyaçları için kendilerine ayrıca harçlık da verilmektedir.
Özel Huzurevleri ve Yaşlı Bakım Merkezleri 07/08/2008 tarih ve 26960 sayılı Özel Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım Merkezleri Yönetmeliği kapsamında iş ve işlemlerini yürütmekte olup söz konusu Yönetmeliğin "Ücret Tespiti" başlıklı 27'nci maddesinde;
(1) Kuruluşun aylık bakım ücreti valinin veya görevlendireceği bir vali yardımcısının başkanlığında İl Müdürü, Büyükşehir Belediyesi/Belediye, Defterdarlık, Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü ve il dahilindeki kuruluş kurucularının kendi aralarından seçecekleri bir temsilciden oluşan bir komisyon tarafından tespit edilir. Belirlenen ücretler üstünde ücret tahsil edilemez.
(2) Komisyon, her yıl Aralık ayının ilk haftasında toplanarak, gelecek yılın aylık bakım ücretlerini tespit eder.
(3) Ücret; geçinme endeksi ile toptan eşya fiyat endekslerindeki artış oranları esas olmak üzere, sosyo-ekonomik koşullar, personel, beslenme, kira, ısıtma, onarım, diğer cari giderler ve amortismanlar dikkate alınarak, kar oranının eklenmesi sonucunda tespit edilir.
(4) Komisyon, il dahilinde aylık bakım ücretlerini taban ve tavan olarak tespit eder.
(5) Tespit edilen ücret, valilik onayına sunulur. Onay sonrası, ocak ayı itibarıyla yürürlüğe girer. Ücret onayının bir örneği genel müdürlüğe gönderilir.
(6) Aylık bakım ücretine; barınma, beslenme, ilaç takibi, enjeksiyon, pansuman, tansiyon ölçümü, basit tıbbi müdahaleler, alt bezi ve temizlik hizmeti giderleri dahildir. Bu hizmetler için yaşlı veya yakınlarından ayrıca ücret talep edilemez. ifadeleri yer almaktadır.
Bahsi geçen kuruluşların ücret tespiti yukarıda anılan madde çerçevesinde Valilik tarafından yapılmaktadır.
Diğer taraftan, Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli ve yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.
Bu kapsamda Bakanlığımızca 2022 sayılı Kanun kapsamında sosyal güvencesi olmayan ve aylık bağlanacak kişinin kendisi ve eşi dikkate alınmak suretiyle kişi başına düşen aylık geliri net asgari ücretin 1/3"ünden az olan 65 yaş üstü vatandaşlarımıza yaşlı aylığı bağlanmaktadır.
Öte yandan Bakanlığımızca hayata geçirilen Türkiye Aile Destek Programı özelinde 3294 sayılı Kanun kapsamında olup hane içindeki kişi başına düşen aylık geliri, net asgari ücretin ünden az olan hanelerden memurlar, noterler, muhtarlar hariç olmak üzere tüm çalışanlarımızın ve belirtilen gelir koşulunu sağlaması şartı iletüm emeklilerin (SSK, BAĞKUR, Emekli Sandığı emeklileri) Aile Destek Programından yararlanma imkânı mevcuttur.
Ayrıca yaşlı ve engelli vatandaşlarımızın; ev temizliği ve kişisel bakımları gibi zaruri ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla 2010 yılından bu yana SYD Vakıfları aracılığıyla uygulanan Yaşlı—Engelli Ev ve Kişisel Bakım Projeleri ulusal programa dönüştürülerek ülke genelinde yaygınlaştırılmıştır. Program kapsamında ihtiyaç sahibi olup kişisel bakımlarını ve zaruri ihtiyaçlarını karşılayamayan yaşlı ve engelli vatandaşlarımız ile ağır kronik hastalığı nedeniyle kendi öz bakımını yerine getiremeyen vatandaşlarımız ikamet ettikleri evlerinde program kapsamındaki hizmetlerden faydalandırılmaktadır.
Tüm bu hususlara ek olarak mevzuat kapsamında belirlenen şartları taşıyan ihtiyaç sahibi vatandaşlarımız; gıda, yakacak ve barınma yardımı gibi vatandaşlarımızın ihtiyaçlı yönlerinden desteklenmesi oamacıyla yürütülen tematik sosyal yardim programlarımızdan da faydalanabilmektedir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, diğer bakanlıkların görev ve faaliyet alanında olduğundan değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan