Dicle Nehri üzerinde yapılması planlanan baraj ve HES projesine ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti), 3 Ekim 2024 tarihinde 7/18208 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 173 gün sonra, 25 Mart 2025).
Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti, Şırnak). “Dicle Nehri üzerinde yapılması planlanan baraj ve HES projesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/18208, 3 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18208-dicle-nehri-uzerinde-yapilmasi-planlanan-baraj-ve-hes-projesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e491c76b-4660-48cc-ad75-0192564923a9
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 173 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın TBMM İçtüzüğü'nün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.(03.10.2024) ehmet Zeki İRMEZ Şırnak Milletvekili
Botan Bölgesi olarak tanımlanan, Şırnak ve ilçelerinin bulunduğu coğrafya yıllardır kamu otoritesini elinde bulunduran, gelmiş geçmiş tüm iktidarlar tarafından bir "tehdit" olarak algılanmış doğası zaptu rapt altına alınmaya çalışılmıştır.
Devreye konan çevre yıkımı politikası sonucu termik santraller, güvenlik barajları inşa edilmiş, petrol arama faaliyetleri sonucu Cudi ve Gabar Dağı delik deşik edilmiş, kum ve kömür ocaklarıyla doğal yaşam tehlikeye sokularak çevreye onarılamaz zararlar verilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Son olarak yıllardır dile getirilen, ayrıntılarının kamuoyu ile paylaşılmadığı Dicle Nehri üzerine kurulacak olan Cizre Barajı ve Hidroelektrik Santrali (HES) projesinin hayata geçirilmesi için çeşitli adımlar atılmıştır. Söz konusu barajın Şırnak Merkez'e bağlı Kasrik Beldesi ile Cizre ilçesinin bağlı Kurtuluş Köyü arasında inşa edileceği tarafımıza ulaşan bilgiler arasındadır. Devlet Su İşleri'nin (DSİ) inşaat alanı içinde bulunan 255 parseli acele kamulaştırıldığı, barajın yapılacağı köylerde bulunan yurttaşlara şifahen köylerini ve evlerini terk etmeleri gerektiğinin bildirildiği de ortaya çıkmıştır.
Yapılması planlanan Cizre Barajı'nın sınırları içinde kalacağı belirtilen Kasrik Boğazı, 04 Mart 2020 Tarihli ve 31058 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde "Kesin Korunacak Hassas Alan" olarak tescil edilmiştir. İlgili yönetmeliklerde Kesin Korunacak Hassas Alan şu ifadelerle: "Bölgesel, ulusal veya dünya ölçeğinde olağanüstü ekosistemlerin, türlerin, habitat ve jeolojik jeomorfolojik özelliklerin İŞZOŞ korunduğu, genel olarak insan etkisi olmadan meydana gelmiş, insan faaliyetleri sonucu bozulma veya tahrip olma riski yüksek olan alanlar" tanımlanmıştır.
Kasrik Boğazı ve çevresi doğal sit alanı olmakla birlikte geçmişi M.Ö. 4000 yıllarına dayanan, Asur ve Guti İmparatorluklarının yaşadığı ve içerisinde su bentlerinin, kanalların, köprülerin ve kabartmaların bulunduğu tarihi bir bölgedir. Ayrıca çok sayıda endemik bitki türünün olduğu varlığı tehlike altında bulunan, koruma altındaki hayvanların yaşadığı bir alandır.
Öte yandan su ihtiyacını büyük bir bölümünü Dicle Nehri?nden karşılayan Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde yapılacak baraj sonrası su krizinin açığa çıkacağı, Ortadoğu coğrafyasında halklar arasında büyük sorunların patlak vereceği de hesaba katılması gereken bir başka gerçekliktir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Cizre Barajı ve Hidroelektrik Santrali projesi için jeoteknik etütler ve laboratuvar çalışması yapılmış mıdır ve bu testlerin sonucu ne olmuştur?
Söz konusu barajın yapılma gerekçesi nedir?
Cizre Barajı'nın sınırları tam olarak neresi olacaktır?
Hangi bölgelerde ve kaç yerde acele kamulaştırma kararı verilmiştir?
Baraj sınırları içinde kalacak köylerde kamulaştırma yapılmış mıdır?
Evlerini terk etmek zorunda kalacak olan köylüler hakkında nasıl bir planlama yapılmıştır?
Bakanlığınızın açığa çıkacak ekolojik tahribata dair belirlemeleri nedir? Sorumluluk alanınızdaki bu bölgeye dair tahribatı onarma, iyileştirme vb. planlamalarınız nelerdir?
Barajın çalışma alanında kalan tarım arazisi ne kadardır? Tarım arazileri için bir alternatif oluşturacak mısınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Su ve diğer doğal kaynakları geliştirmeye yönelik tesisler ile birlikte altyapı projelerinin çevreye olan etkilerini saptamak için Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporları hazırlanmaktadır. ÇED Yönetmeliğinde, "Bu yönetmeliğe tabi projeler için "ÇED Olumlu Kararı" veya "ÇED Gerekli Değildir Kararı" alınmadıkça bu projelere hiçbir teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez." hükmü yer almaktadır. Ülkemizde bütün hidroelektrik santral projeleri de inşaata başlanmadan önce kapsamlı bir düzenleme ve inceleme süreci olan ÇED sürecinden geçmekte, projenin doğal çevre ile etkileşimini konu alan Ekolojik Değerlendirme Raporu düzenlenerek doğal çevre üzerinde oluşabilecek tahribatların önlenmesi, iyileştirilmesi bu süreçte ele alınmaktadır.
Dicle Nehri üzerinde yer alan Cizre Barajı ve HES Projesi enerji, içme suyu ve sulama amaçlı olup, nehrin ülkemizi terk etmeden önceki en son mansap projesidir. Proje ile Ilısu Barajı'ndan enerjisi alınarak bırakılan akımların yeniden regüle edilmesi, Nusaybin, Cizre ve İdil ovalarında brüt 76.591 hektar arazinin sulanması, Cizre ilçesine yıllık ortalama 34,7 milyon m? içme suyu sağlanması ve 1.167,3 GWhyıl enerji üretilmesi planlanmıştır.
Cizre Barajı ve HES'in kesin proje çalışmaları kapsamında yapılan mühendislik jeolojisi raporunda jeoteknik etütler ve laboratuvar çalışmaları yer almaktadır.
Cizre Barajı gövde inşaatı 409,4 metre kret kotunda inşa edilecektir. Kamulaştırma kotu 405,4 metredir. Göl alanı, kuyruk suyu Ilısu Barajı mansabına kadar olan Dicle Nehri yatağıdır.
Cizre Barajı rezervuar sahası içerisinde kalacak 2.050 hektarlık alanın 759 hektarlık kısmı tapulu şahıs arazisidir. Tapulu şahıs arazileri bedelleri ödenerek kamulaştırılmaktadır.
Kamulaştırma kararı; baraj gövde alanı, malzeme ocak sahaları ve baraj ulaşım yolunu kapsayan Cizre ilçesi Aşağıdere, Çatalköy, Dirsekli ve Ulaş köylerinde toplam 256 parsel için alınmış olup baraj gövde inşaat alanına denk gelen 21 adet parselde kamulaştırma işlemi yapılmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan