İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun ağır hasta hükümlülerle ilgili yapmış olduğu çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 9 Ekim 2024 tarihinde 7/18352 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Başkan Numan KURTULMUŞ. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 41 gün sonra, 19 Kasım 2024).
Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun ağır hasta hükümlülerle ilgili yapmış olduğu çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/18352, 9 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18352-insan-haklarini-inceleme-komisyonunun-agir-hasta-hukumlulerle-ilgili-yapmis-oldugu-calisma (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a531dacb-5858-4179-963a-01927162f862
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, TBMM Başkanı Numan KURTULMUŞ tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü *nün 96 ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Meral 77204
Bildiğiniz üzere 1987 yılında Avrupa Birliği'ne (o zamanki adıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu'na) yapılan tam üyelik başvurusu sonrasında insan hakları ihlalleri ile ilgili parlamenterler düzeyinde çalışma yapmak üzere bir komisyon kurulması gündeme gelmiş; bu doğrultuda 18. yasama döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisinde temsil edilen tüm siyasi partilerden milletvekillerinin imzalarını içeren bir kanun teklifi TBMM Başkanlığına sunularak 5/12/1990 tarihinde 3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu kabul edilmiştir. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, Türkiye?de insan haklarının ulusal düzeyde korunması amacıyla kurulan ilk ulusal insan haklarını koruma mekanizması olması bakımından da son derece mühim bir konuma sahiptir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Komisyon'un yetkileri; görevleri ile ilgili olarak, Bakanlıklarla Genel ve Katma Bütçeli Dairelerden, mahalli idarelerden, muhtarlıklardan, üniversitelerden ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlardan bilgi istemek ve buralarda inceleme yapmak, ilgililerini çağırıp bilgi almak ve gerekli gördüğünde uygun bulacağı uzmanların bilgilerine başvurmak ve hatta görev gereği Ankara dışında da çalışmak şeklinde tanımlanmış ve belirlenmiştir.
Komisyon'un görevleri ise özetle; Türkiye'nin insan hakları uygulamalarının, taraf olduğu uluslararası andlaşmalara, Anayasa ve Kanunlara uygunluğunu incelemek ve bu amaçla, araştırmalar yapmak, bu konularda iyileştirmeler, çözümler önermek, insan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili başvuruları incelemek veya gerekli gördüğü hallerde ilgili meröilere iletmek şeklindedir. Yine görevleri bağlamında TBMM? ye havale edilen yasa tekliflerinin insan haklarına uygunluğunu incelemek, uyum yasaları için öneri ve tespitler yapmak şeklinde belirlenmiştir.
Kuruluş amacı, ilkeleri ve kendisine atfedilen yetkileriyle Mn nl ne > Ni parlamentonun en önemli komisyonları arasında olan TBMM İnsan-Haklarını İh&ğleme ©. Komisyonu, yurttaşların da ilgi odağındadır. Hak ihlalleri çeşitli biçimleriyle; ülke gündeminde her daim bir sorunsal olarak durmaktadır. Bu itibarla, hem yurtiâşlar hem de onların temsilcisi olma sıfatıyla bizler, tarafımıza bildirilen, kamuoyuna yansiyan © |,
Fezam bapE LE AZAN çeşitli insan hakkı ihlallerini Komisyon gündemine taşımaktayız. Kaldı ki bu bizim aynı zamanda yasama görevimizin önemli de bir parçasıdır.
Ancak ne var ki uzunca bir müddettir, Komisyon'a yapmış olduğumuz başvurulara verilen yanıtlar yasak savma niteliğinin ötesine geçmemektedir. Mesleğimin de avukat olması nedeniyle çok sayıda cezaevlerinde yaşanan ihlallere dair başvuru yaptım. Başvurularımda Komisyon'un görevi dahiliyetinde olan, cezaevlerindeki ihlalleri yerinde inceleme; yerinde incelemenin mümkün olmadığı hallerde cezaevi yönetimleri ile görüşme sağlanarak bilgi edinilmesi; zaman zaman bir heyet ile cezaevi ziyareti gerçekleştirilmesi taleplerinde bulundum. Bahse konu taleplerime gelen yanıtlar genellikle mevzuat hükümlerinin yazılı olduğu metinler oldu. Bir başvuruma ise gelen yanıt ise "iddiaların soyut iddialardan ibaret olduğu, somut delillere dayanmadığı" şeklinde oldu. Komisyon bizzat ilgili cezaevinde inceleme yapmadan iddiaların soyut olduğu kanaatine nasıl varmıştır, o kısım muamma olarak durmaktadır. Yine, tarafıma gelen cezaevi ihlallerine yönelik başvurularıma herhangi bir ihlal bulunmadığı yönünde yanıtlar verilmiş olmasına rağmen, aynı mahpuslardan aynı cezaevine dair şikayetler tekrarlanmaktadır. Bu durumda Komisyon'a yeniden başvurular yapmanın da bir anlamının kalmadığı sonucu ortaya çıkmaktadır ki bu da Komisyon'un misyon, görev ve yetkileri ile bağdaşmamaktadır.
Komisyonları denetleme yetkiniz bağlamında;
SORULAR
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na toplam kaç başvuru gerçekleşmiştir?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların kaçı doğrudan yurttaş başvurusu kaçı milletvekili başvurusudur?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların siyasi partilere göre dağılımı ne şekildedir?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların kaçı alt komisyonlara havale edilmiştir?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu alt komisyonlarına havale edilen başvuruların alt komisyonlara göre dağılımı ne şekildedir?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların yanıtlanma oranları nedir? Başvuruların kaçı yanıtlanmış, kaçı yanıtlanmamıştır?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların kaçı hangi gerekçelerle iade edilmiştir?
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'nun başvuruları iade yetkisinin kapsamı ne şekildedir?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların kaçı için heyet oluşturulmuştur?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların kaçı için yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların kaçı için hakkında ihlal iddiası bulunan kurum yetkilileri ile görüşme gerçekleştirilmiştir?
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na görüşülmek üzere kaç kanun teklifi gelmiştir? Komisyon'un tali yetkili olarak incelediği teklif sayısı nedir? Kaç kanun teklifi hakkında değişiklik önerilmiştir?
28. Dönem itibariyle TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'na yapılan başvuruların yanıtları hakkında Başkanlığınız tarafından bir denetim mekanizması oluşturulmuş mudur? Yanıtların denetimi konusunda bir çalışma yapılmadıysa gerekçeleri nelerdir?
Tarafimca yapılan cezaevlerindeki hak ihlallerine dair başvurulara verilen yanıtların "ihlal olmadığı" yönünde olmasına karşın, aynı cezaevlerinden aynı şikayetlerin geliyor olmasının izahı nedir?
Yapmış olduğum başvurulara dair netice alınmadığı nazara alındığında Komisyon'un görevi yerine getirmemiş olduğu düşünülebilir mi? Görevini yerine getirmeyen Komisyon hakkında bir çalışma ve çalışmaların denetlenmesi şeklinde yöntemlerin uygulanması gündeminizde olacak mıdır?
Yapılan başvurulara dair netice alınmamasının nedenleri üzerine Başkanlığınız bir çalışma yürütmekte midir yahut böylesi bir çalışma gündeminizde olacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Başkan Numan KURTULMUŞ ·
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI
Sayı : Z-43452547-120.07.03-/5 33008 43.11.2024
Konu : Soru Önergesi
Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ Erzurum Milletvekili
İlgi O: 09.10.2024 tarihli ve 7/18352 esas numaralı yazılı soru önergeniz.
İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan başvurulara ilişkin ilgi önergenizde yer alan Başkanlığımızı ilgilendiren 13, 14, 15 ve 16 numaralı sorular ekte cevaplandırılmış ve söz konusu Komisyon tarafından diğer sorular için gönderilen cevabi yazı ekte sunulmuştur.
Bilgilerinizi rica ederim.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili
1. 5) Soru Cevabı (1 Sayfa)
2. ) İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun Cevabi Yazısı ve Ekleri (4 sayfa) TSEİSCLEN Tel. No: (0312) 420 67 71 Faks: (0312) 420 67 85 Tel. No: (0312) 420 83 97
Cevap 13., 14., 15. ve 16.- TBMM İçtüzüğü'nün 14*üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi; "Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonlarını denetlemek; işlerde birikme olması halinde komisyon başkanı ve üyelerini uyarmak ve durumu Genel Kurulun bilgisine sunmak" hükmünü haizdir. TBMM komisyonlarının denetlenmesi mezkur maddede yer alan esaslar çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede komisyon başkanları ile gerekli görüşmeler yapılmaktadır.
Türiiye Büyük Millet Meclisi - Tarih; 24/10/2024 1535
Sayı: 2-59244873-180.03-1518954
1 AAA AAN OALRAK A
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI. 2.
İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu F-Sayı — : Z-59244875-180.03-(185/ 2 4410/2024
Konu : Soru Önergesi Cevabı
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
İlgi (o : 16.10.2024 tarihli ve E-43452547-180.03-1513301 sayılı yazınız. i
Erzurum Milletvekili Sayın Meral DANIŞ BEŞTAŞ"ini ilgi yazı ile Komisyonumuza gönderilen yazılı soru önergesinde yer alan İKomisyohuj muzun çalişmalarına ilişkin soruları ekte cevaplandırılmıştır.
Sayı: Z-39244875-180 03-1518954
3 LA KARA A
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu
Cevap 1:
© 28. Dönemide (23.10.2024 tarihi itibarıyla) insan haklarının. ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili olarak Komisyonumuza yapilan başvuru sayısı 5.216'dıt. Cevap 2:
28. Dönemde (23.10.2024 tarihi itibarıylay Komisyonumuza yapılan başvurulardan milletvekillerince yapılan başvuru sayısı 1.104, diğer başvurulara ilişkin başvuru sayısı
4.112'dir.
Cevap 3:
28. Dönemde (23.10.2024 tarihi itibarıyla) Komisyonumuza yapılan bâşvurulardan milletvekillerince yapilan başvuruların siyasi partilere göre dağılımına ilişkin sayılar aşağıdaki tabloda sunulmuştur.
Dönemi. j Siyasi Parti , il Başvuru Sayısı AK Parti a
(23.19.2094 tarihi e — - — ——- itibarıyla) mm — i 7 —— iz j TOPLAM o 10
Cevap 4:
5/12/1990 tarihli ve 3686 sayılı İnsani Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu'nun 6. maddesinin ikinci fikraşı uyarınca Komisyonumuz. "incelemelerini alt komisyonlar kurmak suretiyle" yapabilmektedir. Komisyonumuza yapilan başvurulardan Komisyonumuz bünyesinde kurulân alt komisyonlara havale edilön bir başvuru bulunmamaktâ olup alt Komisyonları ilgilendiren hususlardaki başvurular, ilgili Alt Komisyon Başkanının bilgisine sunulmaktadır.
Cevap 5:
5/19/1990 tarihli ve 368 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu'nun 6. maddesinin ikinci fikrası uyarınca Komisyonumuz. "incelemelerini alt komisyonlar kurmak suretiyle" yapabilmektedir. Komisyonumuza yapılan başvurulardan Komisyonumuz bünyesinde kurulan alt komisyonlara hâvale edilen bir başvuru bulunmamakta olup alt komisyonları ilgilehdiren hususlardaki başvurular, ilgili Alt Komisyon Başkanının bilgisine . sunulmaktadır.
• Telefon :(312)420 6370-71 Belgegeçer: (312) 4202492 Ünvan (o: Yasama Uzmanı , e-posta - insanhaklarikom(Zibmm.gov.ir Telefon o :(312)42038 99
Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tarih: 24/10/2024 1535
Sayı: Z-39244875-18003-1518954
SAĞIREEZA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI İnsan Haklarını İnseleme Komisyonu
Cevap 6:
28. Dönemde Komisyonumuza yapılan başvurulardan işlenie alınârmayan başvuruların sayısı, incelenmek üzere işleme alınan başvuruların sayısı ile başvuruların yariıtlanmâa orârüna.ilişkin yüzdelik veri aşağıdaki tabloda sunülimüştur.
28. Dönemde (23.10. 3024 tarihi itibarıyla) Ad Soyadı/imzafiş İkamelgah adresinin bulunmaması, belli bir konuyu ihtiva etmediği veya şikayet konuşu ortadân kalkması gibi nedenlerle işleme alınamayan Başvuru Sayısı , , , 28. Dönemde (23.10.2024 tarihi itibarıyla) işleme alınan Başvuru Sayısı 4.944 YANITLANMA ORANI Y094,78
Cevan 7:
5/15/1990 tarihli ve 3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu'nün 8. maddesi uyarınca Komisyonumuzun çalışmalarında, adı göçen Kânun'da şarahat olmayan hâllerde, Türkiye Büyük Millet Meelisi İğtüzüğü hükümleri uygulahmaktadir. Bu nederile Komisyonumuza yapılan başvuruların değerlendirilmesinde TBMM İçtüzüğü'nün 67. maddesi kıyasen uygulanmakta ve Komisyonumuza gelen yazı ve önergelerde kaba ve yaralayıcı sözler varsa, Komisyon Başkanlığınca gereken düzeltmelerin yapilması için, söz konusu başvurular sahibine geri verilmektedir. 28. Dönemde (23.10.2024 tarihi. itibarıyla) 3 âdet böşvüru bu gerekçeyle Komisyotumuzça iade edilmiştir.
Cevap 8:
Komisyonumuz TBMM İçtüzüğü, 1/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının
Kullanılmasına Dair Kanun ile 5/12/1990 tarihli ve 3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme
Komisyonu Kanunu hükümleri uyarınca faaliyetlerini sürdürmektedir. 3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu"nun "Uygulanacak İçtüzük" başlıklı 8'inci maddesinin birinci fikrasındi Komisyon çalışmalarında Kanun'da sarahat olmayan hâllerde, İçtüzük hükümlerinin uygulanacağı hükinü yet almaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin iğ yapılanmasını ve işleyişini düzenleyen TBMM
İçtüzüğü"nün 67'nci maddesinin ikinci fıkrasında "Başkanlığa gelen yazı ve önergelerde kaba ve yaralayıcı sözler varsa, Başkan, gereken düzeltmelerin yapılması için, o yazı veya önergeyi sahibine geri verir." hükmü yer almaktadır.
Komisyonumuza gelen yazı ve önergeler anılan hükümler çerçevesinde değerlendirilmekte ve Komisyonumuzca gerekli görüldüğü takdirde ilgili yazı veya önerge sahibine iade edilmektedir.
Cevap. 9:
24. Yasama Döheminde "Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevlerinde İncelemelerde Bulunmâk Üzere Kurulan Alt Komisyon", 26. Yasama Dönemi ve sonrasında ise "Hükümlü ve Tutuklu Hakları Alt Komisyonu" adıyla kurulan Alt Komisyon, Komisyonuniuza. yapılan başvuruları değerlendirmek suretiyle bir heyet olarak kurumlara ziyaretler gerçekleştirmiştir.
27. Yasama Döneminde Komisyonumuz bünyesinde kurulan "Çocuk Hakları Alt a, Adres : Halkla İlişkiler Binası A Blok 4.Kat Bakanlıklar-ANKARA Bilgi için ; Özge KARAHAN SARICA
• Telefon 1(312) 420 63 70-- H Belgegeçer: (312) 420 24 92 Ünvan (o: Yasama Uzmanı Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tarih: 24/10/2024 1533
Sayı: Z-39244875-180.03-1518954
1. ATANAN SAN A ELEK ME
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MEÇLİSİ BAŞKANLIĞI İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu
Komisyonu", 28. Dönemde ülkemizde Şubat ayında yaşanan ve birçok ilimizi etkileyen depreme ayırmış ve bu depremden etkilenen ve özellikle refakatsiz kalan çocukların dutümlarini gerek yerinde incelemeler gefekşe yetkililerden bilgi almak suretiyle denetlemiştir. Bu kapsarida söz konusu Alt Komisyon heyet hâlinde 28. Dönemde (23.10.2024 tarihi itibarıyla) yerinde inçeleme ziyaretleri gerçekleştirmiğtir.
Komisyonumuza yapılan başvurular ile heyet oluşturmak suretiyle yapılan yerinde inçeleme ziyaretleri bakıtnından sayısal veri bulunmamakla birlikte Hükümlü ve Tutuklu Hakları Alt Komisyonunun toplantilarına ilişkin tutanaklar incelendiğinde incelemeye konu ceza infaz kurumlari seçilirken başvuru yoğunluğu, daha önce bir yerinde inceleme ziyareti yapılıp yapılmadığı, başvurularda yer alan şikâyetlerin tekrarlanma sıklığı gibi unsurların dikkate alındığı görülmektedir.
Cevap 14:
28. Dönemde (23.10.2024 tarihi itibarıyla) Komisyonumuz bünyesinde kurulân; Hükümlü ve Tutuklu Hakları Alt Komisyonu bir heyet olarak kurumlara 15 âdet yerinde inceleme ziyareti, Çocuk Hakları Alt Komisyonu 7 adet yerinde inceleme ziyareti gerçekleştirmiştir.
Cevap li:
Komisyonumuza (yapılan (başvurulardan incelenen Obaşvutular (bakımından Komisyonumuzun 5/12/1990 tarihli ve 3686 sayıli İnsan. Haklarını İnbelemie Komisyonu Katitm"'nun 4. maddesi uyaritca, "İnsan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili başvurular incelemek veya gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmek," görevi ile "Bakanlıklarla Genel ve Katma Bütçeli Dairelerden, mahalli idarelerden, muhtarlıklarda, üniversitelerden ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlardan bilgi istemek ve bürâlarda inceleme yapmak, ilgililerini çağırip bilgi almak yetkisi" kapsamında gerekli görülen her başvuru için ilgili kurum/kurumlarla yazışmalar gerçekleştirilmektedir.
Âyrıca 28. Dönemde 23.10.2024 tarihi itibarıyla Hükümlü ve Tutuklu Hakları Ak Komisyonu tarafından 15' adet, Çocuk Haklari Alt Komisyonu tatâfından 7 adet olmak üzere toplamda. 22 adet yerinde incelemiş ziyareti gerçekleştirilmiş ve kurum yetkilileri ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Cevap İZ:
• 28. Dönemde (23.10.2024 tarihi itibarıyla) Komisyonumuza 130 adet Kanun teklifi havale edilmiştir.
• 28. Dönemde (23.10.2024 tarihi itibarıyla) Komisyonumuzda tali olarak görüşülen kanuh teklifi bulunmamaktadır.
• Kemisyonumuzün görevleri 5/12/1990 tarihli ve 3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu'nün 4. maddesinde, yetkileri ise mezkur Kanun'un 5. maddesinde sayılmıştır. Buna göre Komüsyonütmüzuri kanun teklifleri hakkında değişiklik önerme görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
Ünvan (O: Yaşama Uzmanı
©" Telefon (o :Ğ12)42063 70-71 Belgegtçer: (312) 420 24 92 ama Uz