Hakkari ve Muş illerinde bazı kişilerin kolluk kuvvetleri tarafından kötü muameleye maruz kaldığı iddiasına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Sayın Ali YERLİKAYA tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. yje BOZ Muş Milletvekili

Hakkari merkezde 7 Haziran 2024 tarihinde akşam saatlerinde dört genç, polisler tarafından gözaltına alınmış ve gözaltı işlemleri sırasında bir gencin boynuna puşi bağlanarak fotoğrafları çekilmiştir. Bu durum, mahalle sakinlerinin tepkisine neden olmuş, ancak tepki gösteren vatandaşların balkonlarına silah doğrultulduğu iddia edilmiştir. Bu olayın, toplumsal hassasiyetler göz önünde bulundurulduğunda, bir gencin kültürel bir simge olan puşi ile fotoğraflanmasının özellikle hedef gösterici amacı taşıdığı görülmektedir. Ayrıca, tepki gösteren vatandaşlara yönelik tehdit edici davranışlar, kamuoyunda güvenlik güçlerinin hukuka uygun davranış sergilemediği ortadadır.

Benzer şekilde, 19 Ekim 2024 tarihinde Muş'ta kimlik kontrolü sonrası alıkonulan S.Y., EÜ. ve İ.Ç. isimli gençler, şehir merkezinden uzak bir köye götürülmüş ve burada fiziksel şiddet ve hakarete maruz kalmışlardır. Polislerin kendilerini darp ettikleri, ölümle tehdit ettikleri ve sahte deliller yerleştirme tehdidinde bulundukları belirtilmiştir. Bu olay, kamu görevlilerinin görevlerini kötüye kullanarak bireyleri hedef aldığı ve insan haklarına aykırı uygulamalar sergilediği yönünde ciddi iddiaları tekrar gündeme getirmiştir.

Bu iddialar, Türkiye"nin de taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmelerine, Anayasa'nın işkence ve kötü muamele yasağına ve güvenlik güçlerinin vatandaşlarla olan ilişkilerinde hukukun üstünlüğüne saygı göstermesi gerekliliğine aykırı bir durumu ortaya koymaktadır. Söz konusu olayların etkin ve şeffaf bir şekilde soruşturulmaması, hukuka aykırılıkların devam etmesine ve toplumsal huzurun zedelenmesine neden olabilecektir. Bu nedenle, ilgili Bakanlık tarafından olayların ivedilikle soruşturulması ve sorumluların tespit edilmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda:

SORULAR

1. Hakkari'de 7 Haziran 2024 tarihinde yaşanan olayda, gözaltına alınan gençlerden birinin boynuna puşi bağlanarak fotoğraf çekildiği ve mahalle sakinlerine silah doğrultulduğu iddialarına ilişkin herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır? Bu tür olayların toplumsal hassasiyetleri zedeleyici ve ayrımcı algılara neden olabileceği göz önünde bulundurularak, bu konuda sorumluların tespiti için ne tür önlemler alınmaktadır?

2. 19 Ekim 2024 tarihinde Muş'ta polisler tarafından kimlik kontrolü sonrası alıkonulan gençlere yönelik işkence ve kötü muamele iddialarına dair bir soruşturma başlatılmış mıdır? Bu iddiaların objektif bir şekilde araştırılması için hangi adımlar atılmaktadır? Her iki olayda da gençlerin maruz kaldıkları kötü muameleler, fiziksel şiddet, psikolojik saldırı ve ölüm tehditleri gibi ciddi insan hakları ihlallerini içerdiği iddia edilmektedir. Bu tür iddiaların araştırılmasında, hukukun üstünlüğü ve temel insan haklarının korunması adına alınacak önlemler nelerdir?

3. İddialar doğrultusunda, kolluk kuvvetlerinin vatandaşa karşı orantısız güç kullanımı ve keyfi davranışlarına yönelik denetim ve hesap verebilirlik mekanizmaları oluşturulmuş mudur? Özellikle, bu tür insan hakları ihlallerinin önüne geçmek amacıyla kolluk güçlerinin görev tanımlarının ve yetki sınırlarının yeniden gözden geçirilmesi düşünülmekte midir?

4. Hakkari ve Muş'ta yaşanan bu olaylarla ilgili olarak, delillerin korunması ve soruşturmaların şeffaf bir şekilde yürütülmesi adına alınan somut tedbirler nelerdir? Soruşturma süreçlerinin adil ve etkin bir şekilde yürütülebilmesi için güvenlik güçlerine yönelik denetimler artırılmış mıdır?

5. Bu olaylarda gözaltına alınan kişilerin, soruşturma sürecinde bağımsız adli birimlere ifade verebilmeleri ve iddiaların tarafsız bir şekilde incelenmesi için hangi önlemler alınmaktadır? Bu kişilerin adli ve hukuki güvenliğinin sağlanması adına, süreçler nasıl denetlenmektedir?