Denizli'de yer alan Karcı Dağı'nda çıkan orman yangınına yapılan müdahaleye ilişkin
Kaynak göster
Şeref Arpacı (CHP), 31 Ekim 2024 tarihinde 7/18909 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 22 Ocak 2025).
Şeref Arpacı (CHP, Denizli). “Denizli'de yer alan Karcı Dağı'nda çıkan orman yangınına yapılan müdahaleye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/18909, 31 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18909-denizli-de-yer-alan-karci-dagi-nda-cikan-orman-yanginina-yapilan-mudahaleye-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a977ebad-eaab-4726-a64e-0192e6c71290
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 83 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 72 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yazılı yer alan sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzüğü'nün 99. maddesi gereğince yazılı olarak yanıtlanması için gereğini saygılarımla arz ederim.
Denizli'nin Karcı Dağı'nda küçük bir bölgede başlayan yangına zamanında müdahale edilmemesi nedeniyle yangın kontrol edilmekten çıkmış ve büyük bir bölgeyi etkisi altına almıştır. Arazi şartları nedeniyle karadan müdahale etmenin zor olduğu yangına ilk etapta helikopterle müdahale edilmediği tespit edilmiştir.
Tarım Bakanlığı'na bağlı Orman Genel Müdürlüğü'nce ihalesinin ve ödemesinin yapıldığı söylenen yangın helikopteriyle ilgili tarafıma yoğun bir şekilde eleştiriler gelmektedir. Bizzat yangın bölgesine gidip incelemelerde de bulunduğum için söyleyebilirim ki yangına ilk etapta helikopterle müdahale edilseydi bu kadar büyümesi mümkün olmayacak ve yangın büyük bir bölgeye yayılmayacaktı.
İhmaller ve ortaya atılan iddialarla ilgili soru işaretlerinin giderilmesi ve oluşan zararın tespit edilmesi amacıyla aşağıda yer alan sorularımın tarafınızdan yanıtlanmasını dilerim:
SORULAR
Denizli'de meydana gelen ve Karcı Dağı'nda küçük bir bölgede meydana gelen yangına Denizli'de bulunmakta olan helikopterin müdahale etmediği iddia edilmektedir. Bu iddia doğru mudur? Bunun nedeni nedir?
Yangına ilişkin ilk ihbar hangi saatte gelmiştir? Yangına ilk helikopter/yangın söndürme uçağı ile müdahale hangi saat diliminde gerçekleşmiştir?
Yangına müdahalede bulunmayan şirkete ödenmeyen borçlar sebebiyle Devlet Hava Meydanları tarafından mazot verilmediği iddiası doğru mudur?
Yangına ilişkin ihbar geldiğinde helikopterin kalkmaması sebebiyle bir tutanak tutulmuş mudur? Tutanak tutuldu ise kalkmaması sebebiyle ihâle sözleşmesi gereğince © cezai yaptırımı var mıdır? Cezai yaptırım nedir? Cezayı yaptırimın tahsili için herhangi bir işlem yapılmış ya da yapılacak mıdır?
AZgog
Denizli Orman Bölge Müdürlüğü'ndeki helikopterin kiralandığı Rus firmanın ve pilotların parası ödenmediği için havalanmadığı iddia edilmektedir? Firmanın parasının ödemesinin yapılmadığı iddiaları doğru mudur?
Bakanlığınız tarafından üç yıllığına verilen ihaleyi THK Gökçen Havacılık İktisadi İşletmesi — MGİ Defence Uluslararası Tic. Ltd Şti'nin aldığı bilinmektedir. Bu firmayla ilgili yangına müdahalede çokça şikayetin olduğu bilinmektedir. Tarafınıza bu firmayla ilgili gelen soru, şikayet, talep, dilekçe olmuş mudur? Olmuşsa yapılan işlem nedir?
İhaleyi alan firmanın ihale süresi 2025 yılı mart ayında sonlanacağı bilinmektedir. Yangınlarda sayısız ihmali ve müdahalelerde sorun yaşatan ilgili firma yeniden ihale açılması durumunda ihale için teklif sunması mümkün olacak mıdır? Benzer konulu ihalenin bu firmaya yeniden verilmesi söz konusu olacak mıdır?
İhale alan firmanın ihale süresi olan üç yıl boyunca yangın söndürmede ihmal, gecikme veya benzeri nedenlerle yaşatmış olduğu SORUNLAR nedeniyle firmaya ilişkin ihale şartinamesinden kaynaklı bir yaptırım olmuş mudur? Yaptırımların gereği yerine getirilmiş midir?
İlgili firma kaç ile ve bölgeye hizmet etmektedir? İlgili firmanın gecikmesi ve/veya müdahale etmemesi nedeniyle tahrip olan orman alanımız kaç dekardır?
Denizli'de yangın söndürme helikopteri olmasına rağmen yangına müdahale etmemesi nedeniyle yakın illerden yangına müdahale etmek için gelen uçak/helikopter sayısı nedir?
Bakanlıktan yangına müdahale araçlarıyla ilgili ihaleyi kazanan firmanın Bakanlıktan parasını aldığı fakat kiraladığı ülkeye ve pilotlara ödemesini yapmadığı için adli makamlarca suç duyurusunda bulunulduğu iddiası yer almaktadır. Bu iddia doğru mudur?
Bakanlığınız tarafından yangına müdahalede ihmali olan firmayla ilgili yapılacak olan işlem nedir? Yanan ağaçların geri gelmesi mümkün olmasa da bölgenin tekrar ağaçlandırılması konusunda ilgili firmaya bir yaptırımınız olacak mıdır?
Bakanlığınıza bağlı Denizli ilinde olmak üzere Orman Yangınlarına müdahale edilmesi amacıyla kaç araç bulunmaktadır? Kara ve Hava araçları bakımından sayıları nedir? 14- Bakanlığınıza bağlı Denizli ilinde olmak üzere Orman Yangınlarına müdahale edilmesi amacıyla ihalesi yapılan araçlar nelerdir? İhalenin tutarları nedir ve ihalenin yapılış biçimi nasıl gerçekleşmiştir? İhaleyi alan firmalara ihalenin bedeli ödenmiş midir?
İhaleyi alan firma(lar) hangileridir? İhaleyi alan firmalar için şartnamede yangına müdahale konusunda istenen belge ve yeterlilik var mıdır?
İhaleyi kazanan firmalara, şartnamede yazan yükümlülüklerini yerine getirmedikleri takdirde uygulanan ceza var mıdır? Varsa bu tutar nedir? Ceza uygulanmamışsa nedeni nedir?
Yangına ilk müdahalede gecikme ve büyümesinde ihmali, kusuru olanlar hakkında herhangi bir işlem yapılacak mıdır? Bununla ilgili başlatılan, yürütülen bir çalışma var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
2024 yılında ülke genelinde 105 adet helikopter, 27 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (HA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.
Bakanlığımız tarafından kendi hava gücümüzün oluşturulması kapsamında ise; 2 adet yönetim uçağı ve 20 adet söndürme uçağı ile birlikte toplam 22 adet uçak, 6 adet yönetim ve 3 adet yangın söndürme helikopteri olmak üzere toplam 9 adet helikopter ile 12 adet İHA satın alınmış olup ayrıca 8 adet yerli ve milli yangın söndürme helikopteri üretilebilmesi maksadıyla Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ. (TUSAŞ) ile sözleşme imzalanmıştır.
184'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.686 arazöz, 2.655 ilk müdahale aracı, 831 iş makinesi bulunmaktadır.
Yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılan hava ve kara araçları tek bölgede değil dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif kaydırmalar yapılarak kullanılmaktadır.
Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.500 yangın işçisi, 4.000 teknik personel, 5.500 orman muhafaza memuru ve 127 bin gönüllü bulunmaktadır.
Orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır. Bu kapsamda; orman gönüllüsü olarak görev yapan 216 kişiye ve Uluslararası Ormancılık Eğitim Merkezi'nde 11.624 personelimize eğitim verilmiştir.
Yangınla mücadele eden ekiplere yangına dayanıklı kumaştan yapılmış olan kıyafetler ve yangın botu temin edilmektedir. Ekip işçilerinde sırt çantası (içinde ilk yardım malzemesi, filtreli duman maskesi, kumanya, yangın battaniyesi) bulundurulması sağlanmaktadır.
Gönüllülere kişisel koruyucu donanım temin edilmiş olup aktif olarak orman yangın sahasında görev alacak gönüllülerimize (yanmaya dayanıklı elbise, bot) teslim edilmektedir.
Ayrıca; 1.884 personelimize ileri teknik sürüş eğitimi verilmiştir.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında; e İHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaya başlanmıştır. e Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır. e İnsansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir. e Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır. e Halkın ormanlar konusunda duyarlılığın artırılmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. 15.481 köyde 334.242 köylü vatandaşımıza, 34.560 çoban, avcı ve arıcıya, 6.345 okulda 667.803 öğrenciye, yöresel etkinliklerle 164.132 vatandaşımıza, 259.761 kamu görevlisine ve 25.160 askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimi verilmiştir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
"* Yangın önleme tesisleri yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır. e Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmıştır. e Ormanlarımızın yangınlara ve biyotik zararlılara karşı daha dirençli olması için yanıcı madde azaltımına yönelik teknik çalışmalar ve orman bakımları yapılmıştır. e Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım, koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 230 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir. e Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır. e Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.744 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmiştir.
Yangınlara müdahale edecek şekilde arazözler, ilk müdahale araçları ve ekipler 1.600 farklı noktada konuşlandırılmıştır. e OÖOÖrmanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik "Orman Benim" kampanyası başlatılmıştır. e Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır. e Orman Genel Müdürlüğümüzün orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler.
Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir.
Denizli'de 24.10.2024 tarihinde saat 14:48'de çıkan orman yangınına 15:01'de (13 dakikada) yer ekiplerince müdahale edilmiştir. İlk hava aracı saat 16:19 itibarıyla su atmaya başlamıştır.
Yangının söndürülmesi çalışmalarına 8 helikopter, 67 arazöz, 9 iş makinası ve 931 personel ve yangın söndürme gönüllüsü sevk edilmiştir. Yangın söndürme çalışmalarında 214 saat uçuş gerçekleştirilmiş olup 905 sorti yapılmış ve 5.160 ton su atılmıştır.
Havadan yangın söndürme faaliyetleri için kiralanan hava araçlarının dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif dağılımları yapılmaktadır.
2022-2024 yılları arasında 3 yıl süre ile yangın söndürme hava aracı kiralamaları Savunma Sanayi Başkanlığı tarafından yapılmıştır. İhalelerde gerekli tüm iş ve işlemler sözleşme usul ve Strateji Geliştirme Başkanlığı esaslarına uygun olarak yapılmaktadır.
İddialara esas olan firmaya ait helikopter kiralama sözleşmesi, firmanın sözleşme hükümlerini yerine getirmemesi nedeniyle 18.10.2024 tarihinde feshedilerek hukuki süreç başlatılmıştır. Firma hakkında yasaklama kararı alındığından firmanın bundan sonra yapılacak benzer konulu ihalelere katılması söz konusu olamayacaktır.
50 hektarı geçen orman yangınlarında bölge müdürlüklerimizde oluşturulan komisyon vasıtasıyla incelenmekte olup 100 hektarın üzerindeki yangınlarda müfettiş görevlendirilip, incelemeler sonucunda gereği yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan