Hakkari-Şemdinli ve Hakkari-Çukurca arası yol güzergahlarında heyelana karşı alınan önlemlere ilişkin

Özellikle ağır kış şartlarında bölgenin alternatifsiz olan ulaşım yolları, kaya düşmesi, heyelan ve çığ gibi meteorolojik olaylara karşı savunmasız hale gelmektedir. Bu durum, yurttaşların acil (Osağlık (ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çekmesine, eğitim hakkından yararlanamamalarına ve ticari hayatlarının kısıtlanmasına neden olmaktadır. Kış mevsiminde bölgede kar yağışı, don olayları ve ağır kış şartları yüzünden ulaşılamaz hale gelen yollar, sadece güvenli ulaşım hakkını değil, halkın yaşam hakkını da tehdit etmektedir. '

Şemdinli-Derecik yolunun mevcut güzergâhı, yüksek eğimli ve heyelan riski taşıyan bir bölgeden geçmektedir. Bu tehlikeli coğrafyada yapılan genişletme çalışmaları hem doğaya zarar vermekte hem de alternatif bir yol bulunmadığı için halkı tehlikeye atmaktadır. Yeni yol güzergâhı, heyelan riski nedeniyle iptal edilmiş ve mevcut yol üzerinde genişletme çalışmaları başlatılmıştır. Ancak bu çalışmalar, yeterli güvenlik önlemleri alınmadan ve uygun bir mühendislik değerlendirmesi yapılmadan devam etmektedir.

29 Ekim 2024'te Hakkâri'nin Şemdinli ilçesinde meydana gelen kaza, yol güvenliği sorunlarının ciddiyetini bir kez daha gözler önüne sermiştir. Şemdinli-Derecik kara yolunun 18. kilometresinde, Yaylapınar köyü yakınlarında yol genişletme çalışmaları sırasında, hareket halindeki bir minibüsün üzerine kaya parçaları düşmüş; kaza sonrası kara yolunda uzun araç kuyrukları oluşmuştur. Yol temizlenip güvenlik sağlandıktan :sonra ulaşım yeniden açılabilmiştir. Bu tür olaylar, bölgede güvenli ulaşım altyapısının acil ve kaçınılmaz bir ihtiyaç olduğunu çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır. i ll a

Çalışmalar esnasında büyük dağ kütleleri yamaçlardan aşağıya indirilmekte, bölge halkı bu durumdan endişe duymaktadır. Şantiye alanının güvenlik önlemleri alınmadan trafiğe açık olması, araç kuyruklarının oluşmasına ve kaza riskinin artmasına sebep olmaktadır. Ayrıca, çalışmanın sürdüğü bölgenin zemini yağışlarla birlikte daha da sıvılaşmakta ve kaya düşmeleri sıklıkla yaşanmaktadır. Bu durum, ağır kış koşullarında bölgede büyük felaketlerin yaşanabileceğine işaret etmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 23. Maddesi"nde güvence altına alınan seyahat özgürlüğü, güvenli ve erişilebilir bir ulaşım altyapısına sahip olmayı gerektirir. Hakkâri'de yaşanan heyelan ve doğal afetler nedeniyle mevcut yol altyapısının yetersizliği, bu anayasal hakkın ihlal edilmesine yol açmaktadır. Alternatif yolların bulunmaması, olası afetlerde müdahale ve kurtarma çalışmalarını da büyük ölçüde zorlaştırmaktadır. Ayrıca, herhangi bir acil durumda Hakkâri'ye tek bağlantı olan yolların kapanması, bölge halkı arasında tedirginlik yaratmakta ve bölgedeki yaşam koşullarını zorlaştırmaktadır.

Özellikle Yüksekova-Yeniköprü mevkisi gibi kritik ulaşım noktalarında acilen alternatif yollar açılması gerektiği halde, projelerin yavaş ilerlemesi bölge halkının mağduriyetini artırmaktadır. Geçmişte yapılan kazalarda olduğu gibi, heyelan ve kaya düşmesi gibi olaylarda birçok vatandaş hayatını kâybetmiş veya yaralanmıştır. Bu durum, devletin halkın can ve mal güvenliğini sağlama görevini yeterince yerine getiremediği konusunda ciddi bir endişe yaratmaktadır.

Hakkâri?de alternatif yolların ve tünellerin yapılması bölge için hayati önem taşımaktadır. Güzeldere ve Hakkâri-Van yolu üzerindeki tünel projeleri başlatılmış ancak yıllardır tamamlanamamıştır. Bu projelerin hızlandırılması, bölge halkının güvenli ulaşım hakkının sağlanması açısından büyük bir ihtiyaçtır. Hakkâri'de yaklaşık 200 bin nüfus bulunmaktadır ve bu yollar üzerinde günde binlerce araç geçiş yapmaktadır. Acil bir durumda hastaların Hakkâri'ye veya çevre illere sevk edilmesi zorlaşmakta, zaman zaman yollardaki çökme ve kapanmalar nedeniyle ölümler yaşanmaktadır.

Jeoloji Mühendisleri Odası'nın hazırladığı "Hakkâri'nin Depremselliği" raporu, Hakkâri il merkezinin ve birçok köyün doğrudan fay hatları üzerinde bulunduğunu ve bu nedenle alternatif yolların yapılmasının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Bölgenin birinci derece deprem bölgesi olduğu gerçeği göz önünde bulundurulduğunda, alternatif yol ve tünel projelerinin hızla tamamlanması, büyük bir felaketin önlenmesi adına önem taşımaktadır.

Bu bağlamda;