Yerleşim yerlerindeki asbest ve eriyonit riskine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu tarafından yazılı olarak yanıtlandırılmasını saygılarımla arz ederim. 06.11.2024 r. Müzeyyen ŞEVKİN CHP Adana Milletvekili

"Türkiye Asbest Kontrolü Stratejik Planı"na göre ülkemizde 379'dan fazla yerleşim yerinde yaşayanlar asbest maruziyeti ile karşı karşıyadır. Söz konusu planın hazırlık aşamalarında ülkemizde 2008-2012 yılları arasında C45 koduna sahip Akciğer zarı kanseri (Mezotelyoma) hastalığına yakalanmış 7789 vakanın araştırılarak bu vakalarının 5617'sinde jeojenik kökenli asbest maruziyeti yaşandığını belirlenmiştir. Akciğer zarı kanseri(Mezotelyoma)'nin ülkemizdeki en önemli nedeni asbest ve eriyonit minerallerinin yaşam çevresindeki varlığıdır.

• Sağlık Bakanlığı tarafından gerek 2016 gerekse 2021 yıllarında yayımlanan "Türkiye Kanser Kontrol Programı"nda, "Türkiye Asbest Kontrolü Stratejik Planı" kapsamındaki çalışmalarla asbest maruziyeti riski altındaki yerleşim birimlerinin belirlenmesi süreci "Faz 1"; bu yerleşim birimlerindeki asbest maruziyetinin azaltılması yönündeki ıslah ve rehabilitasyon çalışmaları ise "Faz 2" olarak nitelenmiş olmasına karşın halen bu yönde bir çalışma yapıldığına dair bir bilgi bulunmamaktadır.

Yukarıdaki bilgiler ışığında;

SORULAR

1. Ülkemizde kaç yerleşim birimi asbest, kaçı eriyonit maruziyet riski taşımakta olup, bu yerleşimlerde kaç yurttaşımız yaşamakta ve kaçında Mezotelyoma hastalığı belirlenmiştir?

2. Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan yerleşim birimleri için Sağlık Bakanlığınca "Faz 2" olarak nitelenen ıslah ve rehabilitasyon projeleri hazırlanmış mıdır? Kaç yerleşim birimi için hazırlanmıştır? Bu projeler için Bakanlığınızın son 5 yıldaki bütçelerinde ne kadar ödenek ayrılmış ve ne kadarı kullanılmıştır?

3. 2008-2012 yılları arasında C45 koduna sahip Mezotelyoma hastalığına yakalanmış 7789 vakanın araştırılarak bu vakalarının 5617'sinde jeojenik kökenli asbest maruziyeti yaşadığı belirlendiğine göre geriye kalan 2172 adet mezotelyoma vakası Antropojenik/Meslek Maruziyet anlamına mı gelmektedir? 2172 adet mezotelyoma vakasının kök nedenleri araştırılmış mıdır? 2012 yılından günümüze kadar geçen süre baz alındığında Mezotelyoma hastalığına yakalanmış kişisi sayısında artış var mıdır? Varsa kaç kişidir? N

4. Asbest ve Eriyonit maruziyet riski 7269 sayılı yasa kapsamında bir afet riski olarak * değerlendirilmekte midir? Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan yerleşim birimleri için Afete i Maruz Bölge kararı alınmış mıdır? Alındı ise nerelerdir?

5. Asbest ve Eriyonit maruziyet riski 6306 sayılı yasa kapsamında "riskli alan" içinde değerlendirilmekte midir? Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan hangi yerleşim birimleri için "Riskli Alan" kararı alınmış mıdır? Alınmadı ise neden?

6. Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan yerleşim birimlerindeki ıslah ve rehabilitasyon çalışmaları için Sağlık, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği, İçişleri ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları arasında ortak bir çalışma platformu bulunmakta mıdır? Varsa bu platformda hangi projeler üretilmektedir?

7. Asbest ve Eriyonit maruziyet riski taşıyan yerleşim birimlerinde yaşayanlar kadar o birimlerde görevli kamu veya özel sektörde çalışanların da bu riske maruz kaldığı bilinmektedir. Bu anlamda kamu görevlilerinin asbest ve eriyonit maruziyetlerine ilişkin bir çalışması bulunmakta mıdır?

8. Son yıllarda özellikle Kapadokya bölgesinde inşa edilen kayadan oyma otel, motel, depo vb alanlarda çalışan kişilerde Mezotelyoma hastalığına ilişkin teşhisler bulunmakta mıdır? Bü tür tespitler var ise kayadan oyma yapılar için önleyici tedbir alınması konusunda bir girişiminiz olacak mıdır?