Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinde tarımsal sulama projesi gerçekleştirilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Ferit Şenyaşar (DEM Parti), 13 Kasım 2024 tarihinde 7/19238 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 230 gün sonra, 1 Temmuz 2025).
Ferit Şenyaşar (DEM Parti, Şanlıurfa). “Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinde tarımsal sulama projesi gerçekleştirilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19238, 13 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19238-sanliurfa-nin-birecik-ilcesinde-tarimsal-sulama-projesi-gerceklestirilmesi-talebine-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/db9e942c-ff51-4237-a9b1-01932ba645c2
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 230 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 224 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın
98'inci ve İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz
Ferit ŞENYAŞAR ederim.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Güneydoğu yerelinin, kendi kaynakları ile sürdürülebilir tarımsal üretimine, Fırat ve
Dicle nehirlerinin katkısını geliştirebilmek amacıyla GAP yıllardır ülke gündemindedir. Söz konusu bölgenin birçok yerinde olduğu gibi, Şanlıurfa ilinin Birecik ilçesinde de tarımsal sulamanın hala kuyu suyu ile yapılıyor olması tarımsal üretimde çiftçilere büyük bir maaliyet yaratmakta ve bu sürdürülebilir bir yöntem olmamaktadır. Bu karşın, Fırat nehri Birecik ilçesinden geçmekte ve tarımsal üretime katkı sağlayabilecek bir durumdadır. Bölge halkının tarımsal üretimde desteklenmesi, sulama giderlerinin kontrol altına alınması ve
• sürdürülebilirliğin gözetilmesi amacıyla Fırat nehrinin katkısı, Birecik ilçesinde gerçekleşen tarımsal üretim için büyük önem arz etmektedir.
Bu Bağlamda;
SORULAR
GAP kapsamında olan Birecik'te, tarımsal sulama projesi ne zaman başlatılacaktır?
Kuyu suyu kullanımının yer altı ve yer üstü etkilerine yönelik bir araştırmanız ve çalışmanız bulunmakta mıdır?
Tarımsal sulama maaliyetlerini düşürmek amacıyla çiftçilere yönelik olumlu etki gösterebilecek bir planlamanız var mıdır?
Birecik ilçesinde gerçekleşen tarımsal üretimde, Fırat nehrinin tarımsal sulama anlamında katkısının göz ardı edilmesinin gerekçesi nedir? İlçeye ve bölgeye dair, tarımsal sulama için Fırat-Dicle nehirlerinin katkısını edinmek amacıyla bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlık olarak havzalarda su bütçesinin belirlenmesinde tarımsal desteklerin, iklim, toprak ve topografyanın yanı sıra, mevcut su potansiyeli ve bitkilerin su tüketimini dikkate alıyor, alt havzalar düzeyinde belirlenebilmesi için 256 meteoroloji istasyonu verilerinden 86 bitkinin bitki su tüketimini hesaplıyoruz. Türkiye'de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketimi Rehberi basılı ve internet üzerinden dijital olarak 2018 yılından itibaren kamu, üniversite, sulama birlik ve koop vb. hizmetine, "Tarımsal Su Yönetiminde Sulama Yönetimi ve Bitki Su Tüketimi Sistemi (TAGEM-SuET) de çiftçilerimizin hizmetine sunulmuştur.
Önergede bahsi geçen ilçenin tarım sahalarının sulanmasına yönelik projeler geliştirilmiş olup Fırat Nehri katkısı göz ardı edilmemektedir. İlçede Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün projesini tamamladığı "Şanlıurfa Birecik Mezra Göleti Sulaması ve Şanlıurfa Birecik HOBAP Pompaj Sulaması" projeleri bulunmaktadır. "Şanlıurfa Birecik Mezra Göleti Sulaması" projesinde su kaynağı olan gölet 2024 yılı itibarıyla su tutmaya başlamış olup 260 hektar alana sahip tarımsal arazilerin sulanması için sulama inşaatına ait ihalenin 2025 yılında yapılması hedeflenmektedir.
Bununla birlikte söz konusu ilçenin sulanabilir tarım arazilerinden 104.050 dekarlık alanın sulanması için "Şanlıurfa Birecik Hobap Pompaj Sulaması Proje Yapım İşi" tamamlanmıştır. Ancak terfi yükseklikleri 71 ile 266 metre arasındadır. "Şanlıurfa Birecik Hobap Pompaj Sulaması" sahasının büyüklüğü ve bazı kısımlarının yüksek pompaj terfileri gerektirmesi nedeniyle enerji maliyetleri ve tarımsal ekonomisi güncel değerlerle uygun bulunması halinde ileriki zamanlarda inşaatının yapılabilmesi değerlendirilerek, nihai karar verilecektir.
Bakanlığımızca yapılan hidrojeolojik etüt çalışmasında bu havzanın yer altı suyu potansiyelinin oldukça zayıf olduğu anlaşılmış olup hazırlanan hidrojeolojik etüt raporunda da ifade edilmiştir.
Üniversite ve özel sektör iş birliği ile geliştirilen TAGEM SuET tüm Türkiye'yi kapsayan bir sulama yönetimi bilgi sistemidir. TAGEM SuET sistemi Türkiye'de yerli ve milli dijital sulama yönetimi sisteminin en önemli ve ilk adımıdır.
Tüm vatandaşlarımız tarafından ücretsiz olarak indirilip kullanılabilen Tarım Cebimde mobil uygulamasına eklenen "Su" sekmesinde yer alan TAGEM SuET modülü sayesinde, uzun yılların ortalamasına dayanan meteorolojik veriler üzerinden üreticilerimizin arazilerinin bulunduğu mahalle, yetiştirilen bitki, toprak ve sulama yöntemlerini seçerek en doğru sulama programına en kısa yoldan ulaşabilecekleri rehber niteliğindedir.
Bitkinin en fazla suya ihtiyaç duyduğu dönemlerde sulama yapılması, bunun dışında kısıtlı sulama yapılması buradan tasarruf edilen suyla daha geniş alanların sulanmasının sağlanması kapsamında "Kısıtlı Su Koşullarında Su Tasarrufu Sağlayan Sulama Yöntemlerine Göre Bitki Sulama Programlarının Oluşturulması" ülkesel projesi devam etmektedir. Bu çalışmalar neticesinde elde edilen sonuçlara dayandırılarak "Yüzey altı damla sulama destekleme programı" Bakanlığımızca yayınlanmakta olan 2016-2020 Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi tebliğ içerisinde yer almıştır. Ayrıca ilgili tebliğ Uygulama Rehberinde tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması başvurularında dikkate alınacak hususlar Ar-Ge çalışmalarımızın sonuçlarından faydalanılarak hazırlanmıştır.
Marjinal suların tarımda kullanılma imkanları ve koşulları araştırılarak düşük nitelikli suların çevreye duyarlı teknikler ile sulamada kullanılmasına katkı sağlaması amacı ile "Marjinal TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Suların Tarımsal Sulamada Kullanımının Araştırılması ve Döngüsel Ekonomiye Katkısının Belirlenmesi (MARSUDE)" projesi 2021 yılı itibarıyla 5 farklı bölgede (Kırklareli-İzmir-Eskişehir-Konya-Erzurum illerinde) uygulamaya alınmıştır.
Su kaynaklarının verimli kullanılması ve çiftçilerimizin tasarruflu su kullanımına teşvik etmek amacıyla, 2007 yılından itibaren tüm illerde basınçlı sulama sistemleri hibe destekleri verilmektedir. 9650 oranında üst limit 1.000.000 TL olarak verilen destekler, 2024 yılında 3.000.000 TL ye çıkarılmıştır. Verilen hibe destekleri başvuru konuları arasında damla sulama sistemleri ve yüzey altı damla sulama sistemleri bulunmaktadır.
Buna ilave olarak, enerji ile sulama yapan pompajlı birliklerde enerji maliyetlerini düşürmek amacıyla GES kurulum çalışmaları devam etmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan