Muş ilindeki su kaynaklarının korunmasına ilişkin
Kaynak göster
Ayhan Barut (CHP), 17 Temmuz 2023 tarihinde 7/1956 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 463 gün sonra, 22 Ekim 2024).
Ayhan Barut (CHP, Adana). “Muş ilindeki su kaynaklarının korunmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1956, 17 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1956-mus-ilindeki-su-kaynaklarinin-korunmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/112c3066-c095-4acb-9031-018968121107
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 463 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 459 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Su, yaşamın vazgeçilmez kaynağıdır. Ülkemizin de taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce, su ve su kaynaklarının korunması, savunulması, doğru kullanılması, herkesçe erişilebilir bir hak olması için hepimize sorumluluklar düşüyor. Maalesef ülkemiz sanılanın aksine su zengini bir ülke değil ve su fakiri olma yolunda hızla ilerliyor. Devlet Su İşleri'nin resmi sitesinde yer alan verilere göre, Türkiye'de yıllık kişi başına düşen su miktarı yaklaşık 1519 metreküp. Bu miktar ile de Türkiye, su kıtlığı çeken ülkeler kategorisinde yer alıyor. Ülkemizde su ve su kaynaklarımızın korunması, geliştirilmesi, herkese yeterli su hakkı için çalışma yapılması gerekmektedir. Evsel, endüstriyel ve tarımsal atıklarla her geçen gün kirlendiği tespit edilen su kaynaklarımızın durumunun saptanması zorunludur.
Bu bağlamda;
SORULAR
Muş'ta yıllık kişi başına düşen su miktarı ne kadardır? Bu miktarın, gelecek planlaması yapılarak ne yönde ve ölçüde değişebileceği öngörülmektedir?
Muş'ta su kaynakları yeterli görülmekte midir?
Muş'ta su kaynaklarının tespiti ve durumu hakkında bakanlığınızca yapılan bir çalışma söz konusu mudur? Eğer böyle bir çalışma var ise sonuçlarıyla ilgili bilgi verebilir misiniz?
Muş'ta su ve su kaynaklarımızın korunması, geliştirilmesi, herkese yeterli su hakkı için spesifik olarak herhangi bir çalışmanız var mıdır?
Evsel, endüstriyel ve tarımsal atıklarla her geçen gün kirlendiği tespit edilen su kaynaklarımızın korunup geliştirilmesi amacıyla, Muş'taki yıllık yağış miktarı, suyun buharlaşma oranları, barajların doluluk oranları, tarımsal sulama, içme suyu ve sanayide kullanılan su miktarlarının belirlenmesi için veri kaydı oluşturuyor musunuz, eğer varsa bilgileri paylaşabilir misiniz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız, bünyesinde yürütülen su potansiyeli çalışmaları doğal havza bazlı yürütülmektedir. Muş ili Fırat-Dicle Havzası'nda yer almakta olup Fırat-Dicle Havzası'nın su potansiyeli 57.167 milyon m/yıldır. Ancak İklim değişikliği etkisiyle 2071-2100 döneminde havzanın brüt su potansiyelinde 9660'lara varan azalma meydana gelebileceği, yıllık kullanılabilir su miktarının toplam su ihtiyacını karşılamayacağı öngörülmektedir.
Muş ilinde su kaynaklarını en ekonomik, verimli şekilde kullanabilmek için yeni depolama sahaları (baraj-gölet vs.) çalışmalarımız devam etmektedir. Potansiyel su miktarının içme, kullanma ve endüstri suyu şeklinde kullanılarak faydaya dönüşebilmesi için su temin çalışmaları yapılmaktadır.
Muş ilinde su ve su kaynaklarımızın korunması, geliştirilmesi için su kaynaklarının bulundukları yerlerde ve teknik olarak uygun olan yerlerde baraj, gölet ve regülatör yapılarının (içme suyu, sulama ve kullanma suyu, HES) planlama, proje-inşaat ve işletme çalışmaları devam etmektedir.
Bakanlığımız tarafından Muş ilinin yer aldığı Fırat-Dicle Havzası'nda yürütülen çalışmalar; e Su kaynaklarımız üzerindeki baskı ve etkilerin belirlenmesi, çevresel altyapı tesislerinin mevcut durumunun ortaya konulması, su kaynaklarının havza ölçeğinde korunması ve kirlenmesinin önlenmesi için kısa, orta ve uzun vadede alınması gereken tedbirlerin planlanması maksadıyla; Fırat-Dicle Havzası için "Havza Koruma Eylem Planı (HKEP)" 2013 yılında hazırlanmıştır.
" 23.12.2016 tarihli ve 29927 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Hassas Su Kütleleri ile Bu Kütleleri Etkileyen Alanların Belirlenmesi ve Su Kalitesinin İyileştirilmesi Hakkında Yönetmelik" hükümleri çerçevesinde Muş ilinde 7 adet kentsel hassas alan, 4 adet nitrata hassas alan belirlenmiş olup hassas alanlarda su kalitesinin iyileştirilmesine yönelik su kalite hedefleri ve hedeflere ulaşılması için alınması gereken tedbirler belirlenmiştir.
Yer üstü sularında yapılacak su kalitesi izleme çalışmalarına ilişkin detayları içeren havza izleme programları hazırlanmış ve uygulanmaktadır. Çıkan sonuçlar noktasal ve yayılı kaynaklı kirliliğin kontrolüne yönelik tedbirlerin alınması maksadıyla ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmektedir.
"e İklim değişikliğinin en önemli olumsuz etkilerinden biri olan kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması ve kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi maksadıyla; ülkemizin tamamında, 25 nehir havzasında kuraklık yönetim planları hazırlanmıştır. Ayrıca, ülkemizde yaşanması muhtemel kuraklıkların olumsuz etkilerinin azaltılması maksadıyla kuraklık tahmini ve erken uyarı sisteminin kurulması çalışmalarına başlanmıştır. se Muşilinin içinde bulunduğu Fırat-Dicle Havzası Taşkın Yönetim Planı ile havzalar ölçeğinde taşkın riskini değerlendirerek taşkın riski taşıyan alanları tespit edilmiş ve riskli alanlarda taşkın riskinin bertarafı için taşkın öncesinde, taşkın esnasında ve taşkın sonrasında alınması gereken tedbirler belirlenmiştir.
Ülkemizi bekleyen kuraklık ve su kıtlığı su stresi riskine karşı, su verimliliği uygulamalarının yaygınlaştırılması ve toplumsal farkındalığın artırılması maksadı ile başlatılan Su Verimliliği Seferberliği Bakanlığımız koordinasyonunda yürütülmektedir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
Seferberlik kapsamında kentsel, tarımsal ve endüstriyel olmak üzere tüm sektörlerde su verimliliğinin yaygınlaştırılması maksadıyla ileriye dönük hedeflerin ve stratejilerin belirlendiği "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı" hazırlanmıştır.
Ayrıca, Ülkemizde çeşitli kullanımlar neticesinde oluşan kullanılmış suların yeniden kullanımına yönelik alternatiflerin incelenerek değerlendirilmesi maksadıyla "Kullanılmış Suların Yeniden Kullanım Alternatiflerinin Değerlendirilmesi Projesi" yapılmaktadır. Proje kapsamında tarımsal sulamadan dönen suların kalitesi ve kontrolü incelenmektedir.
Yağış miktarı ve buharlaşma oranı kayıtları, Meteoroloji Genel Müdürlüğünce yapılmaktadır.
Tarımsal amaçlı sulamaya verilen sular ile ilgili kayıtlar sulama alanlarını işletenler (kooperatif ve sulama birlikler) tarafından yapılmaktadır. Bu bilgiler her yıl sulama mevsimi sonunda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde yayımlanmaktadır.
Ülkemizde su kaynaklarının etkin yönetimi ve verimli kullanımı amacıyla üst düzeyde koordinasyon ve iş birliği sağlayacak Ulusal Su Kurulu'nun kurulmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 29.11.2023 tarihli ve 32384 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bahse konu Kurulda yapılacak çalışmalarda şehirlerimizin uzun vadeli içme suyu arz güvenliğinin sağlanması hedeflerinin gerçekleşmesi adına belediyelerin mevcut durumda kullandığı tüm içme suyu kaynaklarının (yer üstü/yer altı) ölçülmesi ve izlenmesi hedeflenmekte olup il-ilçe-belde merkezlerini besleyen tüm içme suyu kaynaklarından yıllık sisteme giren su miktarının düzenli şekilde ölçülmesi ve izlenmesi amacıyla haberleşme ve ölçüm sistemlerinin kurulması ile ilgili envanter ve fizibilite çalışmaları yürütülmektedir.
Bakanlığımızca "Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği" kapsamında su kaynaklarının tarımsal faaliyetlerden kaynaklı kirliliğe karşı korunması amacıyla çalışmalar yürütülmektedir.
Tarımsal kaynaklı kirliliğin tespiti ve nitrata hassas bölgelerin belirlenmesi amacıyla 4.852 istasyona ulaşan izleme ağında sularda tarımsal kaynaklı nitrat kirliliği izleme çalışmaları yürütülmektedir. Analiz sonuçları Nitrat Bilgi Sistemine (NİBİS) kaydedilmekte, tarımsal kaynaklı nitrat kirliliğinin tespiti ve nitrata hassas bölgelerin belirlenmesi çalışmalarında değerlendirilmektedir.
Nitrat kirliliği izleme sonuçlarına bağlı olarak Nitrata hassas bölgelerin belirlenmesi çalışmasına devam edilmektedir. TÜBİTAK MAM ile yapılmakta olan çalışmada 25 nehir havzasında nitrata hassas bölgelerin belirlenmesi, bu bölgelerde uygulanacak eylem planları ve eylem planlarının fayda/maliyet analizi hazırlanmaktadır.
Nitrat kirliliği eylem planlarında; arazi yönetimi, gübreleme yönetimi, hayvansal gübre yönetimi, sulama yönetimi konularında toprak ve su kaynaklarının korunmasına yönelik tedbirler yer almaktadır.
Nitrat kirliliği eylem planlarının uygulanması ile tarımsal üretim yapılırken, çevrenin korunması ve doğal kaynakların sürdürülebilirliği için toprak ve su kaynaklarının koruma/kullanma dengesinin gözetilerek çevre dostu tarımsal uygulamaların yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.
28.07.2020 tarihli ve 2800 sayılı "Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında, Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar Ve Kırsal Ekonomik Altyapı Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı"na istinaden 2025 yılı sonuna kadar geçerli olan 25.02.2021 tarihli ve Strateji Geliştirme Başkanlığı
31406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2021/7 Nolu "Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ" doğrultusunda, bireysel tarla içi modern sulama sistemlerine 1 milyon TL'ye kadar 9050 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.
Su tasarrufu sağlayacak tarla içi modern basınçlı sulama sistemleri aşağıda yer almaktadır:
Tarla içi damla sulama sistemi kurulması,
Tarla içi yağmurlama sulama sistemi kurulması,
Tarla içi mikro yağmurlama sulama sistemi kurulması, Tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması, Lineer veya Center Pivot sulama sistemi kurulması, Tamburlu sulama sistemi kurulması,
Güneş enerjili sulama sistemi kurulması,
Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri,
Akıllı sulama sistemleri.
İbrahim YUMAKLIBakan