Bakanlık tarafından uygunsuz içerik nedeniyle kütüphanelerden kaldırılan iki kitaba ilişkin
Kaynak göster
Gamze Akkuş İlgezdi (CHP), 2 Aralık 2024 tarihinde 7/20062 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 304 gün sonra, 2 Ekim 2025).
Gamze Akkuş İlgezdi (CHP, İstanbul). “Bakanlık tarafından uygunsuz içerik nedeniyle kütüphanelerden kaldırılan iki kitaba ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20062, 2 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20062-bakanlik-tarafindan-uygunsuz-icerik-nedeniyle-kutuphanelerden-kaldirilan-iki-kitaba-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0f2992d1-d6d2-41be-b386-01938b5ec44a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 304 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 296 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 29.11.2024 mze AKKUŞ İLGEZDİ bul Milletvekili
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı halk kütüphaneleri yetkililerine Kütüphane Hizmetleri Daire Başkanlığından gelen bir e-posta ile "uygunsuz içerik" bahanesiyle Nazım Hikmet'in kurtuluş savaşımızı anlattığı Kuvayi Milliye Destanı ve Alberto Manguel'in Ulises"in Dönüşü kitaplarının Koha kütüphane otomasyon sisteminde "ödünç verilemez" yapılarak kullanıcıların görmesinin engellendiği, belirtilerek "Söz koşunu kitapların bulunduğu tüm halk kütüphanelerinde okuyucu hizmetlerinden çekilmesi gerekmektedir" talimatı verilmiştir.
Kültür Ve Turizm Bakanlığı Yayın Seçme Yönetmeliği'ne göre, "Yayın Seçme Kurulu, Bakanlığa bağlı olarak hizmet veren halk ve çocuk kütüphaneleri için okuyucu gereksinimlerini ve kütüphanelerden gelen istekleri göz önüne alarak satın alma, bağış, değişim ve benzeri yollarla sağlanacak yayınların değerlendirilmesini ve seçimini, yapar" denmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Nazım Hikmet'in Kuvayi Milliye Destanı kitabındaki uygunsuz içerik nedir? Kuvayi Milliye Destanı kitabı hangi yasal mevzuata dayanarak yasaklatılmıştır? Bu kitap hakkında verilmiş bir mahkeme kararı var mıdır?
E-posta'nın ekinde Nuri Kurcebe'nin çizimleri olan bir Kuvayi Milliye Destanı görünmektedir. Yasak bu kitaba mı gelmiştir? Yoksa tüm Kuvayi Milliye Destanlarına mı yasak uygulanacaktır?
Okuyucu şikayeti diye oluşturulan subjektif bir mekanizma ile kitap yasaklandığı iddiaları doğru mudur?
Kendisi de Arjantin Ulusal Kütüphanesinin eski Genel Müdürü olan Alberto Manguel'in Ulises'in Dönüşü kitabı hangi yasal mevzuata dayanarak yasaklatılmıştır? Kitap neden yasaklanmıştır? Bu kitap hakkında verilmiş bir mahkeme kararı var mıdır?
"Okuyuculardan gelen şikayet" gerekçesi ile bu güne kadar kaç kitap yasaklanmış, kullanıcılara verilmesi engellenmiştir?
Kitapların değerlendirmesini yapması gereken Kurul neden toplanmamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü)'ca;
Ülkemizde yayımlanan kitaplarla ilgili yasaklama, toplatma veya suç unsuru içerip içermediği yönündeki kararlar, ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarının talebi üzerine Sulh Ceza Mahkemeleri tarafından verilmekte olup, bu yetki Bakanlığımıza ait değildir. Dolayısıyla, bir kitap hakkında mahkeme kararı olup olmadığı konusunda Bakanlığımız muhatap kurum değildir.
Bakanlığımıza bağlı halk kütüphanelerinde okuyucu hizmetine sunulan yayınlar, Yayın Seçme Yönetmeliği oOkapsamında (o değerlendirilmektedir. Okuyuculardan gelen geri bildirimler doğrultusunda, Atatürk ve Milli Mücadele karşıtlığı, pedofili, ensest, terör örgütlerini övme gibi toplum değerleri ve yasal sınırlar açısından sakıncalı içerik barındırdığı tespit edilen yayınlar için; yasaklama olmaksızın, yalnızca erişim düzenlemesi yapılmaktadır. Bu kapsamda ilgili yayın, kütüphaneden tamamen çıkarılmaksızın yalnızca hizmet sunumu açısından uygun alanlarda yer alması konusunda inisiyatif (çocuk bölümünden yetişkin bölümüne aktarım, açık raf sisteminden çıkarma gibi) kullanılabilmektedir.
Bu bağlamda, örneğin çizer Nuri Kurtcebe'ye ait "Kuvayi Milliye" (ISBN: 2786258129090) adlı çizgi romanın bazı bölümlerinde yer alan görsel tasvirlerin çocuk yaş grubu için uygun bulunmaması nedeniyle, ilgili eser yalnızca çocuk bölümlerinden çıkarılarak yetişkin koleksiyonuna alınmış, kullanıcı erişiminden tamamen kaldırılmamıştır. Nazım Hikmet'in asıl eseri olan "Kuvayi Milliye Destanı" adlı metin, herhangi bir kısıtlama ya da erişim engeline tabi tutulmaksızın halk kütüphanelerinde kullanıcı hizmetine sunulmaya devam etmektedir. Aynı şekilde, Alberto Manguel'in "Ulises'in Dönüşü" (SBN: 9786058029576) adlı eserinde de çocuklar açısından hassas kabul edilen bir ifade yer alması nedeniyle benzer bir yer değişikliği yapılmıştır.
Söz konusu eserler halen kütüphane koleksiyonlarında bulunmaktadır, yalnızca çocukların erişimine açık alanlardan çıkarılmıştır. Her iki kitap da Bakanlığımıza ait çevrimiçi katalog sisteminde kayıtlıdır ve erişilebilir durumdadır.