Elazığ 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin
Kaynak göster
Öznur Bartin (DEM Parti), 6 Aralık 2024 tarihinde 7/20133 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 175 gün sonra, 30 Mayıs 2025).
Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Elazığ 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20133, 6 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20133-elazig-2-nolu-yuksek-guvenlikli-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ce403b14-021b-4018-b235-0193ab17ca23
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 175 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Öznur Bartin
Ülke cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri, insan hakları açısından sorun teşkil etmeye devam etmektedir. Bu bağlamda Elâzığ 2'Nolu Yüksek Güvenlikli Cezaevi'nde tutulan mahpus Mustafa Geylani'nin maruz kaldığı uygulamalar, cezaevlerinde yaşanan ihlallerin vahametini gözler önüne sermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Cezaevine atanan yeni müdür ve gardiyanlar tarafından mahpuslara "esas duruş" dayatıldığı iddia edilmektedir. Mahpusların beden dili üzerinden baskı altına alınmaya çalışılması, insan onuruna aykırı bir muameleyi teşkil etmektedir. Anayasa'nın 17. maddesi, işkence ve kötü muamele yasağını açıkça ortaya koymaktadır. Bu tür uygulamalar, aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 3. maddesi ve Birleşmiş Milletler'in Mahpuslara Muamele Standart Asgari Kuralları (Nelson Mandela Kuralları) ile de çelişmektedir.
Mahpusların televizyonlarının toplatılması hem bilgiye erişim hakkını hem de iletişim hakkını ihlal etmektedir. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 2. maddesi, mahpusların temel haklarına saygı gösterilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak bu haklar, idari kararlarla keyfi bir şekilde sınırlandırılmaktadır.
Mahpus Mustafa Geylani'nin ciddi kalp rahatsızlığı olmasına rağmen, sağlık durumunun dikkate alınmadığı ifade edilmektedir. Daha önce anjiyo geçiren Geylani'nin mevcut sağlık sorunlarına rağmen gereken tedavi ve kontrollerin yapılmaması, mahpusların sağlık hakkına erişimlerinde ciddi sorunlar olduğunu göstermektedir. 5275 sayılı Kanun'un 72. maddesi, mahpusların sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkını güvence altına alırken, bu durumun ihlal edilmesi hukuki ve etik açıdan kabul edilemezdir.
Cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri, sadece mahpusların değil, aynı zamanda bir toplumun hukuk devleti ilkelerine olan güvenini zedelemektedir. Mustafa Geylani'nin Elâzığ 2'Nolu Yüksek Güvenlikli Cezaevi'nde yaşadığı sorunlar, sistematik bir sorunun yansımasıdır. Bu tür ihlallerin önüne geçmek için iktidarın tüm kurumlarıyla etkin bir şekilde hareket etmesi ve cezaevlerindeki uygulamaları insan haklarına uygun hale getirmesi gerekmektedir. " 251293
Bu bağlamda;
SORULAR
Elâzığ 2'Nolu Yüksek Güvenlikli Cezaevi'nde mahpuslara "esas duruş" dayatması olduğu iddialarına ilişkin bir inceleme başlatılmış mıdır? Bu konuda ilgili personelin tutumu ve uygulamaları denetlenmekte midir?
Cezaevlerinde mahpusların beden dili üzerinden baskı altına alınmaya çalışıldığı iddialarına dair Bakanlığınızca alınan önlemler nelerdir? Bu tür uygulamaların önlenmesi için hangi mekanizmalar oluşturulmuştur?
Mustafa Geylani'nin kalp rahatsızlığına rağmen gerekli tedavi ve kontrollerinin yapılmadığı belirtilmektedir. Cezaevlerindeki hasta mahpusların sağlık hizmetlerine erişimini sağlamak için hangi somut adımlar atılmıştır?
Mahpusların televizyonlarının toplatılması gibi uygulamalar, bilgiye erişim ve iletişim hakkını ihlal eder nitelikte değil midir? Bu tür kararların keyfiliğini önlemek için Bakanlığınızca ne tür düzenlemeler yapılmaktadır?
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 2. ve 72. maddelerinin cezaevlerinde tam anlamıyla uygulanıp uygulanmadığına dair bir denetim mekanizması bulunmakta mıdır? Bu denetimlerin sonuçları kamuoyuyla paylaşılmakta mıdır?
Anayasa'nın 17. maddesi ile AİHS"in 3. maddesi kapsamında işkence ve kötü muamele yasağına uyulmayan durumlarda sorumlular hakkında hangi yasal süreçler işletilmektedir?
Elâzığ 2'Nolu Cezaevinde mahpus haklarına yönelik ihlallerin önlenmesi amacıyla cezaevi yönetimi ve personeline yönelik herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır? Başlatıldıysa, bu soruşturmanın kapsamı nedir?
Cezaevlerinde Nelson Mandela Kurallarına uygun koşulların sağlanması için Bakanlığınız tarafından yürütülen çalışmalar nelerdir? Bu standartlara uyum açısından Elâzığ 2'Nolu Yüksek Güvenlikli Cezaevi"'nin durumu nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1546843 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/20133 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip:/vatandaş.uyap.gov.tr adresinden VRRWRU# - YZh Jfanh - wrF79Es - İMA 28 ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-1766-452/740 Ni Konu : Yazılı soru önergesi 32 1057/2025
Sayın Öznur BARTİN Hakkâri Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/20133 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.
Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir.
Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.
Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.
U- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip:/vatandaş.uyap. gov.tr adresinden /Y9T7aP - UKrXTsc - tEXHNTCg - AKOK9O- ii erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir.
B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır.
C) Öte yandan; hastalığı nedeniyle Adli Tıp Kurumundan rapor bekleyen ya da tek başına öz bakım becerisini yapamayan ve başkasının bakımına muhtaç olan hasta tutuklu ve hükümlülerin barındırılması, rehabilite ve tedavilerini sağlamak amacıyla Metris ve Elazığ R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ile Menemen R Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu faaliyete geçirilmiştir.
MI- Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin, "Arama, güvenlik tatbikatı ve sayım" kenar başlıklı 34. maddesinin altıncı fıkrasında, sayımların, güvenlik ve gözetim servisi görevlileri tarafindan, dörtlü vardiya hizmetinin uygulandığı kurumlarda sabah, akşam ve gece olmak üzere günde üç kez, diğer vardiya hizmetlerinin uygulandığı kurumlarda ise her vardiya değişiminde yapılacağı; yedinci fıkrasında, idare tarafindan uygun görülmesi durumunda, her zaman sayım yapılabileceği, olağanüstü durumlarda kurum en üst amirinin talebi, Cumhuriyet başsavcısının oluru ile dış güvenlik görevlilerinin sayımlara katılabileceği; sekizinci fıkrasında, sayımların, yatma planları da göz önünde bulundurularak odalarda yapılacağı, sayımın yapılış şeklinin, kurum güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek biçimde odada bulunan hükümlülerin sayısı dikkate alınarak idare tarafından belirleneceği hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Bu çerçevede insan onuru ve haysiyetine saygı ile utanma duygusunun ihlal edilmemesi esasları doğrultusunda yapılan arama ve sayımlar, kurumların güvenliğinin sağlanabilmesi için tedbir amaçlı gerçekleştirilmekte olup, herhangi bir keyfi uygulama söz konusu değildir.
IV- Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmeliğin "Elektrikli eşyalar" kenar başlıklı 9. maddesinin birinci fikrasında, koğuş, oda ve eklentilerinde, kurumun elektrik tesisatı, fiziki koşulları ile odanın mevcudu dikkate alınmak suretiyle, kantinden temin edilen; HDMUV/SCART/USB ve benzeri veri depolama veya aktarma girişi olmayan, dâhili uydu alıcısı ve bilgisayar sistemi ile tümleşik özelliği bulunmayan televizyon ile buzdolabı, saç kurutma makinesi, idare tarafından uygun görülecek sayıda elektrikli su Isıtıcısı ve iklim koşulları da dikkate alınarak vantilatör bulundurulmasına izin verilebileceği; ikinci fikrasında, çocuk ve kadın hükümlülerin bulunduğu odalarda çamaşır makinesi ve kurutma makinesi bulundurulmasına izin verilebileceği; üçüncü fıkrasında, her hükümlünün, kurum kantininden satın almak kaydıyla bir adet sadece FM bantlı, USB ve benzeri veri depolama, aktarma özelliği olmayan kulaklıklı küçük el radyosu bulundurabileceği; dördüncü fikrasında, oda sistemine geçmemiş
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden /Y9T7aP - UKrXTsc - İTXxHNTCg - AKOK90- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü kurumlarda veya kurum idaresince uygun görülen hallerde elektrik tesisatı, fiziki koşulları ile odanın mevcudu dikkate alınmak suretiyle en fazla iki adet buzdolabı bulundurulmasına izin verilebileceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
V- Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 26/12/2024 tarihli cevapta;
A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Elazığ 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldığı, çeşitli rahatsızlıkları nedeniyle Kurum revirinde muayene edildiği gibi gerektiğinde Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi, Elazığ Fırat Üniversitesi Hastanesi, Elazığ Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi ile Ceza İnfaz Kurumları Semt Polikliniğinin farklı polikliniklerinde muayene, tetkik ve tedavisinin yapıldığı, reçete edilen ilaçların kendisine teslim edildiği, 04/10/2023 tarihinde kardiyoloji polikliniğinde yapılan muayene neticesinde herhangi bir patolojik durumun saptanmadığına dair doktor notu bulunduğu, bu tarihten sonra kalp rahatsızlığı şikâyeti nedeniyle bir başvuruda bulunmadığı,
B) Adı geçenin barındırıldığı odada bir televizyonun bulunduğu,
C) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü,
Ç) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı,
Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Yılmaz TUNÇBakan