Batman'da gerçekleştirilen kültürel etkinlik ve projelere ilişkin
Kaynak göster
Zeynep Oduncu Kutevi (DEM Parti), 6 Aralık 2024 tarihinde 7/20399 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 230 gün sonra, 24 Temmuz 2025).
Zeynep Oduncu Kutevi (DEM Parti, Batman). “Batman'da gerçekleştirilen kültürel etkinlik ve projelere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20399, 6 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20399-batman-da-gerceklestirilen-kulturel-etkinlik-ve-projelere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0c0c320a-37d1-40f2-b0cf-0193aa8b5f50
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 230 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 06.12.2024.
Zeynep ODUNCU KUTEVİ Batman Milletvekili
Batman, tarihi ve kültürel mirasıyla bölgenin en önemli kentlerinden biri olmasına rağmen, bu zenginliklerin korunması ve tanıtılmasında ciddi eksiklikler yaşanmaktadır. Hasankeyf gibi dünya mirası potansiyeline sahip alanlar yok olurken, arkeolojik çalışmalar ve kültürel etkinlikler yeterince desteklenmemekte, yerel sanatçılar ve gençler için projeler geliştirilememektedir. Bakanlığın, Batman'ın kültürel değerlerini geleceğe taşıyacak somut adımları atması ve bu alandaki ihmallerin hesabını vermesi gerekmektedir.
Bu bağlamda,
SORULAR
Batman'da son 10 yılda bakanlıkça hayata geçirilen projeler için ne kadar bütçe harcanmıştır? Bu projelerin verimliliği nasıl ölçülmektedir.
Kültürel turizm açısından Batman'ın tanıtımı için bakanlık tarafından bugüne kadar hangi somut çalışmalar yapılmıştır? Kentin kültürel mirası ve doğal güzellikleri neden turizmde hak ettiği yere ulaşamıyor?
Hasankeyf'in yok olan kültürel mirasının telafisi için bakanlık hangi çalışmaları yürütmektedir? Taşınan eserlerin korunması ve tanıtılması için ne gibi planlar yapılmıştır?
Hasankeyf gibi dünya mirası potansiyeline sahip bir alanın yok edilmesine neden izin verildi? Bakanlık, bu süreçte hangi önlemleri aldı veya almadı?
Batman'daki kültürel festivallerin desteklenmesi konusunda bakanlık neden yetersiz kalıyor? Bölgenin kültürel tanıtımı için ne gibi projeler planlanıyor?
Batman'ın genç sanatçılarını desteklemek ve kültürel üretimi artırmak için herhangi bir program geliştirilmiş midir? Bu konuda ne tür destekler sunuluyor?
Batman'da kültürel mirasın korunmasına yönelik kaçak kazılar ve eser kaçakçılığıyla mücadele için hangi önlemler alınmıştır? Son on yılda bu konuda kaç vaka tespit edilmiştir?
Bakanlık, Batman'da kültürel ve sanatsal faaliyetler için gençlere özel projeler geliştirmiş midir? Gençlerin sanatla buluşmasını teşvik etmek için neler yapılmaktadır?
Batman'da kültürel turizm rotalarının oluşturulması ve yerel halkın bu süreçlere dahil edilmesi için hangi çalışmalar yürütülmektedir? Yerel turizm rehberliği programları var mıdır? (
Hasankeyf"te kaybedilen tarihi eserlerin kayıt altına alınması ve bu kayıpların dünya kamuoyuna açıklanması konusunda bakanlık ne tür çalışmalar yapmıştır?
Batman'daki kültürel mirasın geleceğe aktarılmasını sağlamak için uzun vadeli bir stratejik plan hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa bu planın detayları nelerdir? Hazırlanmadıysa neden?
Hasankeyf'in sular altında bırakılmasının ardından kültürel mirası korumak için taşınan eserlerin ne kadarı hasar görmüştür? Bu taşınma süreci uluslararası standartlara uygun olarak yapılmış mıdır?
Yerel halkın yaşam alanlarının sular altında bırakılmasının ardından, bu insanların sosyoekonomik haklarının korunması için hangi adımlar atılmıştır? Bakanlığınızın bu konudaki sorumlulukları nelerdir?
Batman genelindeki tarihi yapıların, arkeolojik alanların ve doğal mirasın korunması için hangi ulusal ve uluslararası iş birlikleri yapılmıştır? Hangi projeler aktif olarak yürütülmektedir?
2060299
Batman'da Bakanlığınızın desteklediği arkeolojik kazılar bulunmakta mıdır? Bu kazıların finansman durumu, bilimsel ekiplerin niteliği ve projelerin sürdürülebilirliği hakkında bilgi verebilir misiniz?
Hasankeyf örneğinde olduğu gibi, ekonomik kalkınma bahanesiyle kültürel ve doğal mirasın yok edilmesi, Bakanlığınızın temel politikaları arasında mı yer almaktadır? Bu yaklaşımın yerel halk üzerindeki etkileri nasıl değerlendirilmektedir?
Hasankeyfin yok edilmesinin ardından, barajdan elde edilen gelirlerin ne kadarı bölgedeki ekonomik kalkınma için kullanılmıştır? Bu gelirlerin şeffaf bir şekilde denetlenmesi için hangi mekanizmalar oluşturulmuştur?
Batman'ın diğer kültürel ve doğal değerlerinin korunması için Bakanlığınızın hazırladığı herhangi bir uzun vadeli plan bulunmakta mıdır? Bu planların uygulanabilirliği nasıl sağlanmaktadır?
Ilısu Barajı'nın neden olduğu ekolojik tahribatın bölgedeki biyolojik çeşitlilik ve çevreye etkisi konusunda Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma var mıdır? Bu etkiler nasıl telafi edilecektir?
Batman'da turizmin geliştirilmesi için son on yılda kaç yeni proje hazırlanmıştır? Turizm sektöründe çalışan yerel halkın bu projelerden nasıl faydalandığına dair bilgi verebilir misiniz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca;
Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünce tescilli taşınmaz kültür varlıkları, müze ve örenyerlerinin korunmasına yönelik; restorasyon, müze inşaatları, çevre düzenlemesi ve sokak sağlıklaştırma proje ve uygulamaları kapsamında son 10 yılda, 12 iş için Batman iline düzenli olarak ödenek aktarılmıştır.
Ilısu Barajı nedeniyle sular altında kalan alanda yapılan koruma çalışmaları ise Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün koordinesinde gerçekleştirilmiştir.
1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olan Hasankeyf Örenyeri'nde 1986 yılında kazı çalışmalarına başlanmış olup 2018-2020 yılları arasında kurtarma kazıları yapılmıştır. Örenyeri'nde 2021 yılından itibaren Bakanlığımız ve Mardin Artuklu Üniversitesi adına Doç. Dr. Zekai Erdal başkanlığında kazı çalışmaları yürütülmektedir. Hasankeyf Örenyeri'ne 2004 yılından itibaren her yıl ödenek aktarılmaktadır.
Geleceğe Miras Projesi kapsamında ise 2024 yılında Hasankeyf Örenyeri Büyük Saray alanında yürütülen kazı ve basit onarım çalışmaları için ödenek aktarılmış olup Örenyeri'nde Geleceğe Miras Projesi kapsamında 2024 yılında yürütülen arkeolojik çalışmalar bir önceki yıla oranla 5 kat artmıştır. Kazılar sonucunda 400 etütlük, 20 envanterlik eser gün yüzüne çıkarılmıştır.
Türkiye'nin zengin kültürel mirasını koruyarak gelecek nesillere aktarmayı hedefleyen tarihi ve arkeolojik alanlarda sürdürülebilir bir model oluşturma amacıyla 2023 yılında başlatılan Geleceğe Miras Projesi kapsamında, 2024 yılında Hasankeyf Örenyeri de projeye dahil edilmiştir.
"Batman Hasankeyf Müzesi ile Arkeopark Teşhir Tanzimi ve Çevre Düzenlemesi" işinin 03.08.2017 tarihinde ihalesi yapılarak, işin 1. Etabı 2018 yılında, 2. Etabı ise 2019 yılında tamamlanarak Müze ziyarete açılmıştır. Ayrıca Batman ili, Beşiri ilçesi, Ilıca köyünde bulunan korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli Şeyh Hevinda Ziyaretgâhı'nın kamulaştırılması işlemleri devam etmektedir.
Bakanlığımızca tarihsel ve kültür mirasına sahip yatırım alanlarında bulunan kültür varlıklarının belgelenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla söz konusu alanlarda bulunan kültür varlıklarının kurtarılması çalışmaları, ülke genelinde olduğu gibi Batman ilinde de üniversitelerimizde bulunan akademisyenlerle iş birliği içerisinde titizlikle gerçekleştirilmektedir. "Hasankeyf'te Bulunan Anıt Eserlerin Taşıma ve Koruma Projesi Yapımı" işi kapsamında "Ilısu Barajı ve HES Projesi Bilim Komisyonu" kararı ile uygun mütalaa edilen, 1. ve 2. Derece Arkeolojik Sit Alanı içinde kalan tescilli Zeynel Bey Türbesi, İmam Abdullah Zaviyesi, Artuklu Hamamı, Orta Kapı, Kızlar Camii, Er-Rızk Camii, Koç Camii ile Sultan Süleyman Camii yeni Hasankeyf ilçesinde bulunan Arkeopark Alanı'na herhangi bir zarara uğramadan dünyada eşine az rastlanan bilimsel yüksek mühendislik, ileri teknoloji, koruma mimarlığı teknikleriyle, uluslararası standartlara uygun olarak taşınmıştır. Bu çalışmalar neticesinde Hasankeyf'te kaybedilen veya hasar gören tarihi eser bulunmamaktadır. Taşınan tescilli taşınmazların projesi ilgili Koruma Bölge Kurulunca onaylanmış olup projeler uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanmıştır.
Bu kapsamda; taşınan tescilli eserler dışında Hasankeyf ilçesinde bulunan yaklaşık 30 tescilli taşınmazın büyük bir bölümü su kotu üzerinde kalmaktadır. Ilısu Barajı'nda su tutulmasıyla su altında kalacak Hasankeyf'teki kültürel varlıkların belgelenmesi, korunması ve kurtarılmasına yönelik Okurtarma projeleri oluşturulmuştur. "Ilısu Barajı ve HES Projesi Bilim Komisyonu" kararı ile uygun mütalaa edilen bu proje çalışmaları uzun yıllar süren, ulusal ve uluslararası profesyoneller, bilim insanları, DSİ Genel Müdürlüğü ve Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü araştırmaları sonucunda her kültür mirasının özelinde yapısal durumu göz önüne alınarak tasarlanmış olup ilgili Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanmıştır. Sonuç olarak çalışmalar, Bilim Komisyonu görüşleri ve Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun kararları doğrultusunda; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ile koordineli olarak gerçekleştirilmiştir. Ayrıca "Batman Hasankeyf Doğa Turizminin Geliştirilmesi Güdümlü Projesi" ile "Batman Hasankeyf Yukarı Şehir Aydınlatma Projesi" aktif olarak devam etmektedir.
Ayrıca, Tescilli Hasankeyf Kalesi'ne yönelik Şaab Vadisi ile Dicle Vadisi güçlendirme projeleri, ilgili Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanmış ve destek dolgusu yapılmıştır. Su kotu üzerinde kalan tescilli Küçük Saray, Büyük Saray Ulu Camii, Yusuf Ağa Konağı'nın korumaya yönelik projeleri farklı tarihlerde ilgili Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanmıştır. "Ilısu Barajı ve HES Projesi Bilim Komisyonu" kararı ile uygun mütalaa edilen su altında kalan Dicle Köprüsü'nde sağlamlaştırma ve koruma projeleri ilgili Koruma Bölge Kurulunca onaylanmış ve uygulaması yapılmıştır.
Hasankeyf ilçe merkezinde toplam 58 tescilli taşınmaz kayıt alına alınmış olup bunlardan su altında kalan 23 tescilli taşınmazın belgeleme ve korumaya yönelik projeleri ilgili Koruma Bölge Kurulunun muhtelif kararları ile onaylanmıştır.
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede Bakanlığımız tarafından iç ve dış paydaşlarımızla eşgüdüm ve iş birliği halinde hareket edilerek, ülke geneline yayılan çok yönlü çalışmalar yürütülmektedir. Kültür varlığı kaçakçılığına, kültür varlığı bulmak amacıyla kaçak kazı yapıldığına ya da izinsiz define araştırıldığına ilişkin Bakanlığımıza iletilen çeşitli ihbar ve başvurular ivedilikle değerlendirmeye alınarak, kolluk birimlerine yönlendirilmekte, bu suretle pek çok olaya erken müdahale edilmesi sağlanmaktadır.
Bununla beraber, kültür varlığı kaçakçılığı ve kaçak kazıların önlenmesi konusunda kolluk kuvvetlerinin yaptığı bazı operasyonlara birimlerimiz tarafından da katkı sağlanmakta olup müzelerimizde görev yapan ihtisas elemanlarımız çoğunlukla resmi mesailerinin de dışına taşan zaman aralıklarında büyük bir özveriyle çalışmaktadır.
Batman ilinde son 10 yılda 35 kaçak kazı olayının olduğu ve 133 kültür varlığı — kaçakçılığı olayının meydana geldiği bildirilmiştir.
Bu neviden suçlarla ilgili olarak kültür varlıklarımızın bozulmasına, tahribine, yok olmasına veya her ne suretle olursa olsun zarar görmesine sebebiyet verenler hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na muhalefetten Bakanlığımızca suç duyurusunda bulunulmakta ve başlatılan yasal süreçlerin takibi yapılmaktadır.
Kültür varlıklarına yönelik tahribatların önlenmesi ve kaçak kazılara maruz kalmaması için kolluk birimleri tarafından gerek tahribatı yapan faillerin yakalanması gerekse kültür varlıklarının bulunduğu alan ve çevresinin düzenli devriye kontrolleriyle denetlenmesi ve güvenliğinin sağlanması şeklinde yürütülen çalışmalar caydırıcı olmakta ve bu tür girişimleri önemli ölçüde azaltabilmektedir.
Bakanlığımızca ayrıca, antik kentlerin ve örenyerlerinin kapalı devre kamera sistemiyle izlenmesi için teknik donanımlar kurulmakta, bu alanlara gece-gündüz esaslı nöbet tutan güvenlik görevlileri yerleştirilmektedir. Bunlara ek olarak, fiziki şartları sebebiyle kontrolü güç olan bazı alanlarda güvenlik ve denetimin sağlanması için yeni projeler de hayata geçirilmektedir.
Bakanlığımız (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Bakanlığımızca, Batman ilindeki mahalli idarelerin turizm amaçlı çevre düzenlemesi ve/veya altyapı uygulamaları için 2014 yılından itibaren her yıl ödenek aktarılmaktadır.
Bakanlığımız (Tanıtma Genel Müdürlüğü, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Genel Müdürlüğü)'ca;
Batman ilinin sahip olduğu tarihi, doğal ve turistik değerlerinin yurt içinde ve yurt dışında tanıtımını yapmak amacıyla Türkiye Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) tarafından şu faaliyetler gerçekleştirilmiştir:
2024 yılında Bakanlığımızca gerçekleştirilen 5 etkinlikte 9 ülkeden 7 basın mensubu, 11 influencer, 42 tur operatörü temsilcisi olmak üzere 60 kişi ağırlanmıştır. Yurt içi ağırlama çalışmaları kapsamında 2024 yılında 1 etkinlikte 2 influencer ağırlaması gerçekleştirilmiştir. GoTürkiye platformunda Batman ili 6 ayrı başlıkta 10 farklı dilde tanıtılmaktadır. GoTürkiye sosyal medya platformlarında 2024 yılında Batman ile ilgili toplam 10 paylaşım yapılmış olup 366 bin gösterim elde edilmiştir. İngilizce paylaşımlar yapan GoBatman hesabı 08.03.2023 tarihinde açılmıştır. Hesabın şu an 1.583 takipçisi vardır. Türkçe paylaşımlar yapan GezsenBatman hesabı 10.01.2022 tarihinde açılmıştır. Hesabın şu an 8.679 takipçisi vardır. Go ve Gezsen markalamalı il filmi hazırlanmış olup sosyal medya hesaplarında paylaşılmaktadır. İlin sosyal medya tanıtım ve pazarlama materyalleri olarak karekodlu outdoor, billboard ve afiş tasarımları tamamlanmıştır. GoBatman internet sitesini ziyaret eden kullanıcı sayısını artırmak ve ilin tanıtımını gerçekleştirmek amacıyla Google Display Network (GDN) kullanılarak 2024 yılında 40 ülkede reklam çalışmaları yapılmış olup 36,3 milyon gösterim gerçekleştirilmiştir.
Batman ilinin sahip olduğu tarihi, doğal ve turistik değerlerin ve ürünlerin yurt içinde ve yurt dışında tanıtımını yapmak amacıyla yerli ve yabancı ağırlamalar yapılarak bölgenin tanıtılması, GoTürkiye platformu üzerinde 10 ayrı dilde Batman ilinin ve turistik değerlerinin birçok başlık altında paylaşımı, sosyal medya hesapları aracılığı ile ulusal ve uluslararası olarak reklamlarla Batman'ın tanıtımı yapılmaktadır. 81 ilimizde Valiliklerimiz koordinasyonunda kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşları, turizm sektör kuruluşları, sivil toplum örgütleri, üniversiteler vb. paydaşların katılımı ile "İl Tanıtım ve Geliştirme Kurulları" kurulmuştur. Batman İl Tanıtım ve Geliştirme Kurulu belirli aralıklarla toplantılar yaparak ilin tanıtımına ve kültürel rotalarına yönelik çalışmalar gerçekleştirmektedir. Ayrıca, Batman ili GoTürkiye'de gastro rotalar, Unesco, Mezopotamya, Batman rotaları, Güneydoğu Anadolu Bölgesi dağları ve nehirleri gibi birçok başlık altında tanıtılmaktadır.
Batman Valiliği ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından "Batman Turizm Master Planı" çalışmalarında sona gelinmiş olup 2025 yılı içerisinde tamamlanması beklenmektedir.
Genel Müdürlük ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) bünyesinde, ülkemizin 81 ilinde sahip olduğu tüm turizm ürünlerinin doğal, kültürel, tarihi, gastronomi vb. unsurlarının ulusal ve uluslararası alanda daha etkin ve bütüncül bir şekilde tanıtımını sağlamak, sürdürülebilir bir destinasyon tanıtımı modeli ortaya koymak ve destinasyonun dijital dünyada görünür kılınmasını sağlamak amacıyla 2021 yılından itibaren İl Tanıtım ve Geliştirme Programı (İTGP) hayata geçirilmiştir.
Batman İl Tanıtım ve Geliştirme Kurulu belirli aralıklarla toplantılar yaparak ilin tanıtımına ve turizmin geliştirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirmektedir.
Bakanlığımız (Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü) ca;
Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü tarafından Türkiye genelini kapsayan müzik ve görsel sanatlar alanında çeşitli yarışmalar düzenlenmekte olup bu yarışmalar dileyen herkesin başvurusuna açıktır. Görsel sanatlar alanında ülke genelindeki genç sanatçıları desteklemek amacıyla; "Genç Sanat" başlığı altında, 35 yaş ve altı uygulamalı sanat eğitimi gören üniversite öğrencilerine ve mezunlara yönelik "Güncel Sanat Proje Yarışması" ve "Afiş Tasarım Yarışması" düzenlenmektedir, Yarışmaların duyuruları ülkemizdeki tüm üniversitelerin ilgili fakültelerine yapılmakta olup Batman Üniversitesi'nden de söz konusu yarışmalara katılım sağlanmıştır. Adı geçen yarışmalarda Başarı Ödülüne, Mansiyona ve Sergilemeye değer bulunan eserlerin genç sanatçılarına para ödülü verilmekte ve dereceye giren eserlerden bir sergi düzenlenmektedir. Söz konusu sergi, basılan kataloglar ile kalıcı hale getirilmektedir.
Ayrıca Genel Müdürlüğe bağlı sanat birimleri tarafından Batman'da sanatsal etkinlikler düzenlenmiştir.
Bakanlığımız (Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü)'ca;
Batman ilinde kütüphane hizmetlerinin yaygınlaştırılması çalışmaları kapsamında son 10 yılda;
Batman Şehit Şenay Aybüke Yalçın İl Halk Kütüphanesi Bakanlığımız Yatırım Programı kapsamında tamamlanmış olup toplamda 8.000 m"lik kullanım alanı ile 18.11.2020 tarihinde kullanıcı hizmetine açılmıştır.
Batman Valiliği (İl Özel İdaresi) tarafından yaptırılan Beşiri İlçe Halk Kütüphanesi binasına Bakanlığımız (Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü) Yatırım Programında yer alan "Kamu Eliyle Yapılan Kültür Yatırımlarına Destek Projesi" kapsamında destek verilerek yapımı tamamlanan kütüphanenin 26.12.2024 tarihinde açılışı yapılarak kullanıcı hizmetine açılmıştır.
Batman ilinde Sason İlçe Halk Kütüphanesi, Bayındır Kütüphanesi, Tilmerç Kütüphanesi, Bebek ve Çocuk Kütüphanesi ve Yeşil Kütüphane olmak üzere beş kütüphane yapımı için Batman Valiliği ile "Kamu Eliyle Yapılan Kültür Yatırımlarına Destek Projesi" kapsamında imzalanan protokoller doğrultusunda söz konusu kütüphanelere ilişkin projeler tamamlanarak yapım ihaleleri gerçekleştirilmiştir.
Bahse konu işlere yönelik son 10 yılda düzenli olarak ödenek aktarılmıştır.
Batman ilinde kütüphane hizmetlerinin yaygınlaştırılması çalışmaları kapsamında son 10 yılda;
2016 yılında Batman Sason İlçe Halk Kütüphanesi; 2021 yılında Batman ili Merkez ilçesinde Batman Petrolkent Halk Kütüphanesi ve Batman Çocuk Kütüphanesi; 2022 yılında Batman ili Merkez ilçesinde Batman Ahmet Kaya Halk Kütüphanesi ve Batman Yunus Emre Halk Kütüphanesi hizmete açılmıştır.
Batman'da son 10 yılda Bakanlığımızca hayata geçirilen projeler kapsamında; kütüphane sayısı, kitap sayısı, kullanıcı sayısı ve üye sayısı performans göstergesi olarak ele alınmaktadır.
Bu çerçevede;
Batman ili 2014 yılı verilerine göre; 6 kütüphane, 76.856 kitap, 171.287 kullanıcı, 17.267 üye, 2023 yılsonu verilerine göre; 12 kütüphane, 152.973 kitap, 2.252.665 kullanıcı, 72.500 üye olarak gerçekleşmiştir.
2014 ve 2024 verilerine bakıldığında kütüphane sayısı, kitap sayısı, kullanıcı sayısı ve üye sayısında gözle görülen bir artış gerçekleşmiştir.
Yurt genelinde hizmet veren tüm halk kütüphanelerinde; edebiyat, kültür, sanat, kişisel gelişim ve sağlık alanlarında etkinlikler, söyleşiler, okur-yazar buluşmaları, aile seminerleri ve farkındalık eğitimleri düzenlenmektedir. Ek olarak, kütüphanelerde ahşap tasarım, kodlama-robotik, matematik, lazer yazıcı, akıllı tarım, ebru, sıcak cam, kimya, epoksi, örme sepet, müzik, kukla, dokuma, punch atölyelerinde ve sanal gerçeklik (VR) platformlarında başta çocuklar ve gençler olmak üzere toplumun her kesimine yönelik etkinlikler gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda; Batman'da hizmet vermekte olan halk kütüphanelerinde 260.454 kişinin katılımı ile 979 etkinlik düzenlenmiştir.
Bakanlığımız (Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü)'ca;
Somut olmayan kültürel mirasın korunması amacıyla ulusal ölçekte ülkenin dört bir yanından kadim kültürümüze ait eşsiz örnekler tespit edilerek ulusal envantere kaydedilmektedir. Bakanlığımızca, 81 ilde oluşturduğumuz Somut Olmayan Kültürel Miras İl Tespit Komisyonlarının tespit ve önerileriyle yerel ve ulusal düzeyde Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanteri oluşturulmaktadır. Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanterine Batman ilinde, Oya Sanatı ve Kirvelik Geleneği olarak 2 unsur kayıtlı bulunmaktadır.
Ülkemizde kaybolmaya ve unutulmaya başlayan Türk süsleme sanatları ve geleneksel el sanatlarını tanıtarak yok olmasını önlemek, aslına uygun olarak öğretip, gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlamak amacıyla İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri bünyesinde Bakanlığımız yaygın kültürel eğitim faaliyetleri kapsamında Türk süsleme sanatları ve geleneksel el sanatları kursları açılmaktadır. Söz konusu kurslara katılan gönüllülerden kendini geliştirmek ve sanatı yaşatmak isteyenler eğitim görevlisi olarak da görev alabilmektedirler, Böylelikle geleneksel sanatlarımızın aktarımında en önemli unsur olan sanatçının desteklenmesi ve yeni sanatçıların yetiştirilmesi gerçekleştirilmektedir. Bu kurslara katılan kursiyerlerin önemli bir bölümü kültürel değerlerimizi yaşatmanın yanı sıra meslek sahibi olarak da hem ailelerinin hem de ülkemizin ekonomisine katkı sağlamaktadır. Bu kapsamda Batman ilinde, 2013 ve 2016 yıllarında "Kitre Bebek Yapımı", 2017 yılında "Doğal Taşları İşleme" kursları gerçekleştirilmiştir.
Genel Müdürlükçe planlanan yıllık çalışmalar kapsamında her yıl çeşitli illerde halk kültürü alan araştırmaları gerçekleştirilmekte, elde edilen belgeler "Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi"ne kazandırılmaktadır. 2008 yılında Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali Projesi kapsamında su altında kalacak köylerde etnografik belgeleme çalışması gerçekleştirilmiş olup elde edilen 242 veri Bakanlığımız Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine kaydedilmiştir. Ayrıca, Batman ilinden Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezinde kayıtlı 6 Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı bulunmaktadır.
Genel Müdürlükçe, halk müziği, halk oyunları, çocuk oyunları, halk sporları, geleneksel tiyatro, halk edebiyatı, gelenek görenek ve inançlar, geleneksel el sanatları, giyim-kuşam ve süsleme, Türk süsleme sanatları, halk mutfağı, halk mimarisi vb. gibi halk bilgisi konularında yurt içi ve yurt dışında alan araştırmaları gerçekleştirilmekte ve alan araştırmaları sonucunda elde edilen dokümanlar değerlendirilerek, Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine kazandırılması sağlanarak bilimsel kaynak oluşturulması ve yayıma hazır hale getirilmesi sağlanmaktadır. Bu doğrultuda Batman ilinde, 2019 yılında Masal Külliyatı Projesi kapsamında, 2024 yılında ise Ramazan Gelenekleri Projesi kapsamında alan araştırmaları gerçekleştirilmiştir.
Bakanlığımızca Yerel Yönetimlerin, Derneklerin ve Vakıfların Projelerine Yapılacak Yardımlara İlişkin Yönetmeliğe göre, kültür, sanat ve turizm değerlerimizi ve zenginliklerimizi yaşatıcı, yayıcı, destekleyici, geliştirici ve tanıtıcı, yerel, ulusal ve uluslararası nitelikteki şenlik, festival, anma günleri, konser, sergi, gösteri, kongre, sempozyum, seminer, panel, güzel sanatlar, fuar ve benzeri etkinliklere ilişkin projelere mali destek almak üzere teşekküller tarafından başvuru yapılması halinde mali destek sağlanmaktadır. Bu kapsamda, Batman ilinde 2014-2024 yılları arasında gerçekleştirilen on üç etkinliğe mali destek sağlanmıştır.
Ayrıca, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü münasebeti ile Batman'da 07-09 Mart 2022 tarihleri arasında düzenlenen "Batman Geleneksel El Sanatları Günleri"ne bakırcılık, gümüş işleme/telkâri ve baston yapımı icra dallarında Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı katılımı sağlanarak Anadolumuzun kadim kültürünün görkemli örnekleri ziyaretçilerin beğenisine sunulmuş ve kurulan atölyelerde ziyaretçilerin sanat dallarını deneyimlemeleri sağlanmıştır.
Bakanlığımız (Sinema Genel Müdürlüğü" ca;
Bakanlığımızca son beş yılda Batman ilinde gerçekleştirilen 1 sinema alanındaki kültürel ve sanatsal etkinlik için destek sağlanmıştır. Sinema Genel Müdürlüğüne yapılan başka bir destek başvurusu bulunmamaktadır.
Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü) ca;
Batman ilinde iki adet Vakıf Kültür Varlığı bulunmaktadır. Her ikisi de Kozluk ilçesinde yer alan İbrahim Bey ve Hıdır Bey Camilerinin onarımına yönelik rölöve-restitüsyon-restorasyon ile elektrik ve sıhhi tesisat projelendirme çalışmaları başlatılmıştır.
Projelerin oonaylanması sonrasında hazırlanacak yaklaşık maliyetin onaylanması ile restorasyon uygulama işine başlanılabilecektir. İbrahim Bey ve Hıdır Bey Camileri gibi anıtsal yapıların restorasyonu, fiziksel onarımın ötesinde, sürdürülebilirlik, sosyal fayda ve kültürel değerlerin korunması hedeflerini karşılayan, çok yönlü bir yaklaşımla gerçekleştirilmektedir.
Kozluk ilçesinde bulunan İbrahim Bey ve Hıdır Bey Camilerinin mülkiyetlerinin 24.08.2021 tarihinde Vakıflar Genel Müdürlüğüne devredilmesinden sonra, bu eserlerin korunması ve geleceğe aktarılması adına ciddi adımlar atılmış; rölöve, restitüsyon, restorasyon projelerinin yanı sıra elektrik ve sıhhi tesisat projelendirme çalışmalarına başlanmış ve gerekli bütçe planlamaları yapılmıştır.
Batman ili, Hasankeyf ilçesinde Genel Müdürlük mülkiyetinde eser bulunmamaktadır.
Genel Müdürlüğün sorumluluk alanındaki kültürel miras varlıklarının korunması ve yaşatılması, dolaylı olarak bölgedeki turizm potansiyeline de katkı sağlamaktadır. Genel Müdürlük mülkiyetine geçen İbrahim Bey ve Hıdır Bey Camileri gibi önemli tarihi eserlerin restorasyonu ve gelecek nesillere aktarılması, bölgenin kültürel ve turistik değerini artırmayı hedefleyen çalışmalar arasında yer almaktadır. Batman'da kültürel mirasın geleceğe aktarılması için kültürel miras varlıklarının korunması ve restorasyonu gibi somut projeler üzerine odaklanılmıştır.
Genel Müdürlük, Bakanlığımıza bağlı ve kendi bütçesiyle faaliyet gösteren bir kurum olarak, Batman genelindeki tarihi yapıların korunması için iş birliklerinden bağımsız olarak, bölgedeki Vakıf Kültür Varlıklarının geleceğe aktarılması amacıyla projeler hayata geçirmektedir.
Genel Müdürlüğün temel amacı Vakıf Kültür Varlıklarının onarılarak geleceğe güvenle devredilmesini sağlamaktır. Kendi bütçesi ve yetkileri çerçevesinde, bölgedeki mirasın korunmasına yönelik çalışmalara devam etmektedir.
Bakanlığımız (Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü)'ca;
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü olarak son 10 yılda Batman ilinde 37 turne, 56 temsil gerçekleştirilmiş olup toplam 17.536 seyirciye ulaşılmıştır. Kamyon Tiyatro ile 2020 yılı Ağustos ayında 1 temsil gerçekleştirilmiş olup toplam 280 çocuğumuza ücretsiz temsil verilmiştir.
Batman ilinde kültürel etkinliği artırmak ve gençlerin kültürel faaliyetlere katılımlarını sağlamak amacıyla 14 yerleşik bölgemizde başlatılan Genç Sahne projesinin Batman ilimizde hayata geçirilmesi planlanmaktadır.
Batman Valiliği ile birlikte yürütülen ikili çalışmalar sonucunda, Batman 1. Tiyatro Festivali kapsamında Batman Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün talebi üzerine; 6 Ocak 2025 tarihinde Antalya Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü yapımı "Masal Treni" adlı çocuk oyunu (2) temsil, 7 Ocak 2025 tarihinde Kayseri Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü yapımı "Sirk Ateşi" adlı çocuk oyunu (2) temsil, 8-9 Ocak 2025 tarihinde Van Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü yapımı "Şifreli Köpek" adlı çocuk oyunu (4) temsil, 10-11 Ocak tarihlerinde Sivas Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü yapımı "Eski Fotoğraflar" adlı oyun (2) temsil, toplam 10 temsil olacak şekilde 3 çocuk oyunu ve 1 yetişkin oyunumuz Batman ilinde sahnelenmiş olup Devlet Tiyatroları olarak Batman ilinde faaliyetlerimiz artarak devam edecektir.
Bakanlığımız (Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü)'ca;
Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğüne bağlı Ankara Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğü ve Mersin Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğünce 2007, 2009, 2010 ve 2013 yıllarında Batman'a dört turne düzenlenerek; Şan Konseri, Arşın Mal Alan opereti ile Seslerle Anadolu eseri sahnelenmiştir. Devam eden yıllarda Batman iline gerçekleştirilecek turne sayılarını imkânlar dâhilinde artırmayı hedefliyoruz.
Mehmet Nuri ERSOYBakan