Geçici koruma altındaki Suriyelilerin ülkelerine geri dönüşüyle ilgili yapılan çalışmalara ilişkin

13 yıllık çatışma sürecinin sonunda 8 Aralık 2024'te isyancı güçler başkent Şam'ı ele geçirmiş ve 6l yıllık Baas Rejimi çökmüştür. 2011'de nüfusu 22 milyon olan ülkede, 13 yılda 600 binden fazla kişi hayatını kaybetmiş, yaklaşık 6,5 milyon Suriyeli ülkemiz başta olmak üzere e birçok ülkeye göç etmek zorunda kalmıştır.

Bu kapsamda 2011 yılının Mart ayından itibaren Suriye Arap Cumhuriyeti'nin vatandaşları Türkiye"ye uluslararası koruma bulmak amacıyla gelmiştir. 2012 ve sonrasında ülkemiz bu durumdan etkilenen Suriye vatandaşları için "açık kapı" politikası izlemiş ve bu kişilere "geçici koruma" sağlanmıştır. Türkiye 10 şehirde kurulan 26 geçici barınma merkezinde 250 bini aşkın Suriyeli yabancıya ev sahipliği yapmıştır. Bunun dışında geçici barınma merkezlerinde olmayan ve resmi açıklamalara göre sayıları 3 milyonu geçen geçici koruma altında bulunan

Suriyeliler ile 250 bin civarı geçici koruma kapsamında bulunan ve Türk vatandaşı olan Suriye uyruklu kişi bulunmaktadır.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunun 91 inç maddesinin "geçici koruma" hükmü şu şekilde düzenlenmiştir; *(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir. (2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü,

Türkiye'de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye"den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."

Bu kapsamda geçici koruma yönetmeliğinin 11 inç maddesi; "(1) Bakanlık, geçici korumanın sona erdirilmesi için Cumhurbaşkanına teklifte bulunabilir. Geçici koruma, Cumhurbaşkanı kararıyla sonlandırılır. (2) Cumhurbaşkanı, sonlandırma kararıyla birlikte; a) Geçici korumayı tamamen durdurarak geçici korunanların ülkelerine dönmesine...karar verebilir.", şeklinde ifade edilmiş ve geçici koruma yönetmeliğinin 42 inç maddesinde gönüllü geri dönüş ile ilgili şu hükümlere yer verilmiştir; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılardan gönüllü olarak ülkesine dönüş yapacaklara gerekli kolaylık gösterilir ve imkânlar ölçüsünde destek sağlanabilir. (2) Genel Müdürlük, gönüllü geri dönüş çalışmalarını, ilgili ülke makamları, kamu kurum ve kuruluşları, uluslararası kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları ile işbirliği içinde planlayabilir, proje ve program hazırlayabilir ve uygulayabilir...(4) Gönüllü geri dönüş işlemlerinin uygulanmasına dair usul ve esaslar ile gönüllü geri dönüş yapanlara sağlanabilecek yardımlar Genel Müdürlük tarafından belirlenir ve valilikler tarafından uygulanır."

Bu bağlamda;

I. Baas Rejiminin düştüğü 8 Kasım tarihi itibariyle kaç Suriyeli sığınmacı geri dönüş yapmıştır? Bu sığınmacıların kaçı geçici koruma kapsamında bulunan ve Türk vatandaşı olan Suriye uyruklu kişilerden oluşmaktadır? Söz konusu hâklar nasıl devam ettirilecektir? Bu hususta bir çalışmamız var mıdır?