Standardizasyon denetimi yapılacak kurum sayısına ve tüketici bilinç oranına yönelik hedeflere ilişkin
Kaynak göster
Selma Aliye Kavaf (DEVA Partisi), 20 Aralık 2024 tarihinde 7/21003 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 31 Ocak 2025).
Selma Aliye Kavaf (DEVA Partisi, Manisa). “Standardizasyon denetimi yapılacak kurum sayısına ve tüketici bilinç oranına yönelik hedeflere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21003, 20 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21003-standardizasyon-denetimi-yapilacak-kurum-sayisina-ve-tuketici-bilinc-oranina-yonelik-hedef (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f9363360-6a50-4706-92e6-0193f293c534
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından cevaplandırılmasını arz ederim.
Son yıllarda tüketici şikayetlerinin hızla arttığı, ürün güvenliği ve kalite standartları konusunda ciddi sorunların yaşandığı, piyasa denetimlerinin yetersiz kaldığı bir dönemden geçmekteyiz. Özellikle gıda güvenliği, sağlık ürünleri, elektronik cihazlar ve temel tüketim mallarında yaşanan sorunlar, tüketici haklarının ve standardizasyonun önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bakanlığınız koordinasyonunda yürütülen Tüketicinin Korunması, Ürün ve Hizmetlerin Güvenliği ve Standardizasyonu Programı verilerine göre, standardizasyona yönelik uygunluk değerlendirmesi yapılan kurum sayısının 2024 yılında 360.000'den 2027 yılında yalnızca 370.000'e çıkarılması hedeflenmektedir. Tüketici bilinç oranının ise 2024'te 9653.75'ten 2027'de sadece "054.5'e yükseltilmesi planlanmaktadır.
Hızla dijitalleşen ekonomide, e-ticaretin yaygınlaşması, yeni ürün ve hizmet modellerinin ortaya çıkması ve küresel tedarik zincirlerinin karmaşıklaşması göz önüne alındığında, bu hedefler oldukça yetersiz kalmaktadır. Üç yıllık dönemde standardizasyon denetimi yapılacak kurum sayısındaki 10.000'lik artış ve tüketici bilinç oranındaki 900.75'lik yükseliş hedefi, piyasanın büyüklüğü ve dinamizmi karşısında yetersizdir.
Bu çerçevede;
I. Standardizasyon denetimi yapılan kurum sayısında 2024-2027 dönemi için öngörülen toplam 10.000'lik artış hedefi nasıl belirlenmiştir? Bu rakam, Türkiye ekonomisinin büyüklüğü ve işletme sayısı düşünüldüğünde neden bu kadar düşük tutulmuştur?
SORULAR
Tüketici bilinç oranında üç yıl için hedeflenen 900.75'lik artış, tüketici haklarının korunması ve bilinçli tüketimin yaygınlaştırılması açısından yeterli midir? Bu düşük hedefin gerekçesi nedir?
Türk Standardları Enstitüsü'nün mevcut personel ve teknik kapasitesi, belirlenen hedeflere ulaşmak için bile yetersiz görünürken, piyasa denetimlerinin etkinliği nasıl sağlanacaktır?
E-ticaret platformlarında satılan ürünlerin standartlara uygunluğunu denetlemek için ne gibi mekanizmalar geliştirilmiştir? Bu alanda kaç personel görev yapmaktadır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2.Kat, Oda: D-206 Bakanlıklar-Ankara
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o :27.12.2024 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1555877 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Manisa Milletvekili Sayın Selma Aliye KAVAF tarafından verilen 7/21003 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
ÇraBebak
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (1 sayfa) Telefon No: 03124491331 Faks No: 0312449 13 41 GÜLAY ÖZCAN ğe Bi.
İntermet Adresi: www.ticaret.gov.tr Telefon No: 03124491331 a
TİCARET BAKANLIĞI
Manisa Milletvekili Sayın Selma Aliye KAVAF'a Ait 7/21003 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 4) Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği, 30 Ekim 2024 tarihli ve 32707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olup, | Nisan 2025 tarihinde yürürlüğe girecektir. Yönetmelik ile yetkili kuruluşlara yeni yetki ve sorumluluklar eklenirken, gelişen teknoloji ve yöntemler sayesinde ortaya çıkan ifa hizmet sağlayıcı, aracı hizmet sağlayıcı, posta hizmet sağlayıcı gibi yeni iktisadi işletmeler tanımlanmıştır.
Yönetmelik ile birlikte satış ilanlarında, imalatçının, ithalatçının veya dağıtıcının ismi ve kayıtlı ticari ünvanının yanı sıra iletişim kurulabilecek posta adresi ve elektronik posta adresi; teknik düzenlemelerde ürüne veya ürün ambalajına veya ürüne eşlik eden belgelere iliştirilmesi gerektiği belirtilen Türkçe uyarı ve güvenlik bilgileri ile uygunluk işaretleri; ürünün fotoğrafı, tipi ve ürünü tanımlayacak diğer bilgiler dahil olmak üzere ürünün tarifine imkân veren tüm bilgilerin yer alması zorunlu hale gelmiştir.
Ayrıca, Yönetmelik ile atıfta bulunulan bazı mevzuat kapsamı ürünlerin piyasada bulundurulabilmesi için Türkiye'de yerleşik bir iktisadi işletmecisinin olması zorunluluğu getirilmiştir. Bunun yanında, aracı hizmet sağlayıcılara, yetkili kuruluşlardan gelen talepleri karşılamak ve ürün güvenliğine ilişkin hususlarda nihai kullanıcıların kendisi ile doğrudan ve hızlı bir şekilde temas kurabilmelerini sağlamak üzere bir ürün güvenliği temas noktası belirleme zorunluluğu getirilmiştir.
Öte yandan, Avrupa Birliği (ABYynin Katılım Öncesi Mali Yardım (IPA) programlamasının 2021-2027 yıllarını kapsayan dönemi (IPA-III) çerçevesinde kabul edilen "E-Ticarette Ürün Güvenliği Projesi" 9 Eylül 2024 tarihi itibarı ile başlamış bulunmaktadır.
Söz konusu proje ile, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyeti gerçekleştiren kuruluşların altyapılarının güçlendirilmesi, elektronik ortamda ürün satan üreticiler ile elektronik ortamdan ürün satın alan vatandaşların ürün güvenliğine ilişkin farkındalıklarının artırılması, elektronik ticaret denetimlerinde etkin bir koordinasyon sağlanması ve proje kapsamında geliştirilecek yazılım ile online platformlarda satışa sunulan ürünlerin yapay zeka tarafından ürün güvenliği mevzuatı çerçevesinde taranarak uygunsuz ürünlerin tespit edilmesi öngörülmektedir.
Diğer taraftan, soru önergesinde bahsi geçen tüketici bilinç oranı anahtar gösterge değerleridir. Gerçekleşen değer, Türkiye çapında yapılan Türkiye Tüketici Profili ve Bilinç Düzeyi Araştırma Raporu sonuçları ile tespit edilmektedir. 2023 yılı için bu değer 062,8 olarak gerçekleşmiştir. 2020 yılından itibaren bakıldığında yüksek bilinç seviyesinde olan tüketicilerin oranının "030,8'den 2021 yılı itibarıyla 9644'e, 2022 yılı itibarıyla 9653,2'ye ve son olarak 2023 yılında 9062,8'e yükseldiği görülmektedir.