Tarım ürünlerinde üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkına ilişkin
Kaynak göster
Hasan Karal (Yeni Yol), 3 Nisan 2026 tarihinde 7/42932 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 31 gün sonra, 4 Mayıs 2026).
Hasan Karal (Yeni Yol, İstanbul). “Tarım ürünlerinde üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/42932, 3 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-42932-tarim-urunlerinde-uretici-ile-tuketici-arasindaki-fiyat-farkina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7da4b369-2d85-4122-88c2-019d61cc2f23
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 31 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 24 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Ticaret Bakanı Sn. Ömer Bolat tarafından Anayasanın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması hususunu arz ederim.
Türkiye'de tarım ürünlerinde üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkı giderek artmakta; üreticiden düşük fiyatlarla çıkan ürünler, hal, aracı ve depolama süreçlerinden geçerek tüketiciye ulaşana kadar katlanarak yükselmektedir. Bu süreçte üretici emeğinin karşılığını almakta zorlanırken, tüketici de yüksek fiyatlarla karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle ürünlerin depolanması, arzın geciktirilmesi ve piyasaya daha yüksek fiyatlarla sunulması gibi uygulamalar, fiyat oluşumunu etkileyen önemli unsurlar arasında yer almaktadır. Kamuoyuna yansıyan çeşitli örnekler üzerine ilgili kurumlarca incelemelerin başlatıldığı ve gerekli işlemlerin yapıldığı görülmektedir. Bununla birlikte, bu örnekler üretimden hale ve depolama süreçlerine kadar olan aşamalarda fiyat ve stok hareketlerinin izlenmesi, tespiti ve müdahale zamanlamasının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Tarım piyasasında sağlıklı bir işleyiş için denetimlerin sürekli, sistematik ve önleyici bir anlayışla yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Sebze ve meyve ürünlerinde tarladan tüketiciye kadar fiyatların *6300—96500 arttığı dikkate alındığında bu artışların perakende aşamasındaki temel nedenleri nelerdir? Fiiyat ve etiket denetimleri kapsamında bu fahiş artışlar nasıl ve hangi aşamada tespit edilmekte, hangi denetim ve yaptırımlar uygulanmaktadır?
Perakende satış noktalarında fiyat ve etiket denetimleri hangi sıklıkla ve hangi kriterlere göre gerçekleştirilmektedir?
Fiyat artışlarının kamuoyuna yansıyan örnekleri dikkate alındığında;
bu tür artışların kamuoyuna yansımadan önce tespit edilmesine yönelik nasıl bir denetim sistemi bulunmaktadır?
Kısa süre içinde yüksek oranlı fiyat artışı görülen ürünlerde, bu artışlar hangi aşamada tespit edilmekte ve denetim süreci ne zaman başlatılmaktadır?
Zincir marketlerin ürün bazlı fiyatlandırma süreçleri önleyici denetim kapsamında düzenli olarak incelenmekte midir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(Otbmm.gov.tr
Basına yansımayan benzer fiyat artışlarının tespiti için sürekli izleme ve erken uyarı mekanizması mevcut mudur?
Fahiş fiyat uygulamalarına karşı uygulanan yaptırımların caydırıcılığı ve etkinliği nasıl değerlendirilmektedir?
Tüketicinin korunması amacıyla perakende sektörüne yönelik önleyici denetim ve düzenleme araçları nelerdir?
Fiyat ve etiket hareketlerinin anlık izlenmesini sağlayan dijital bir denetim altyapısı bulunmakta mıdır?
Denetim süreçlerinin zamanlamasının, tüketici korunması ve enflasyonla mücadele açısından yeterliliği Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(Gtbmm.gov.tr
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İstanbul Milletvekili Sayın Hasan KARAL tarafından verilen 7/42932 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
İstanbul Milletvekili Sayın Hasan KARAL'a Ait 7/42932 Sayılı Yazılı Soru Önergesine Hiskin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 11) 957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 6'ncı maddesinin birinci fıkrasında; fiyatların, malların arz ve talebine bağlı olarak serbest rekabet şartlarına göre oluşmasının esas olduğu, ikinci fıkrasında; meslek mensuplarının, serbest rekabeti engellemek amacıyla kendi aralarında veya üreticilerle ticarî anlaşmalar yapamayacağı, uyumlu eylemde bulunamayacağı ve hâkim durumlarını kötüye kullanamayacağı, üçüncü fıkrasında; Bakanlık ve belediyelerin, serbest rekabetin ortadan kaldırılmasına, engellenmesine ve bozulmasına yönelik eylemleri önlemek için gereken tedbirleri almakla görevli ve yetkili oldukları hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda, Bakanlığımızca anılan görev ve yetkiler çerçevesinde fiyat hareketlerine yönelik denetim faaliyetleri yürütülmekte olup, mevzuata aykırı eylemleri gerçekleştiren kişiler hakkında gerekli cezai işlemler uygulanmaktadır.
Diğer taraftan; 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında, tahış tıyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına yönelik denetim ve incelemelerde bulunmak ve gerekli görülmesi hâlinde idari yaptırım uygulanmasına ilişkin kararları almak üzere Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu (Kurul) oluşturulmuştur. Mezkûr Kanun'un "Fahiş fiyat artışı, stokçuluk ve Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu" başlıklı Ek 1'inci maddesinde, üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamayacağı; piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu ve tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bakanlığımızca, başta temel ihtiyaç ve gıda ürünleri olmak üzere, fiyat istikrarı ile piyasa dengesinin korunmasına yönelik denetim faaliyetleri; serbest piyasa ilkeleriyle uyumlu şekilde, rekabetin sağlıklı işleyişinin temini ve tüketicinin korunması hedefleri doğrultusunda kesintisiz olarak yürütülmektedir. Bu kapsamda, Bakanlığımıza iletilen tüm ihbar ve şikâyetler titizlikle incelenmekte olup, üretici, tedarikçi, perakende işletmeler ile elektronik ticaret pazar yerleri günlük ve rutin olarak denetlenmekte ve Hal Kayıt Sistemi (HKS) üzerinde bildirimi yapılan meyve-sebze fiyatlarına ilişkin veriler de dâhil olmak üzere piyasadaki fiyat hareketleri yakından takip edilmektedir. Ticaret il müdürlüklerimiz tarafından 81 ilimizde yapılan denetimlerde, 2026 yılında (01.01.2026-13.04.2026 arasında) yaklaşık 16 bin işletme ve 159 bin ürün, Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunun oluşturulduğu 16.04.2020 tarihinden bu yana (13.04.2026'ya kadar) ise yaklaşık 230 bin işletme ve 1,8 milyon ürün denetlenmiştir. Diğer yandan, (01.01.2026-13.04.2026 arasında) HKS üzerinden yapılan bildirimler ile perakende işletmelerdeki meyve ve sebze fiyatlarına ilişkin inceleme ve denetimlerde, söz konusu ürünlerde fahiş fiyat artışı yaptığı tespit edilen işletmelere Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunca toplamda 215,1 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır.
Bu itibarla, meyve ve sebze de dâhil olmak üzere; gıda fiyatlarında yaşanan olağandışı fiyat hareketlerine yönelik denetimlere ve aykırılık tespiti hâlinde gerekli yaptırımların uygulanmasına kararlılıkla devam edilecektir.
Öte yandan, Bakanlığımız görev ve yetki kapsamında perakende satış noktalarındaki fiyat etiketi denetimleri, illerde ticaret il müdürlüklerimiz tarafından re'sen veya şikayetler üzerine aralıksız ve rutin olarak yürütülmekte ve fiyat etiketi ile ilgili 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 54'üncü maddesi ve Fiyat Etiketi Yönetmeliği hükümlerine aykırılığın tespiti halinde 6502 sayılı Kanunda öngörülen idari yaptırımlar uygulanmaktadır.