24 Aralık 2024 tarihinde Balıkesir'in Karesi ilçesindeki bir mühimmat fabrikasında meydana gelen patlamaya ilişkin
Kaynak göster
Gökhan Günaydın (CHP), 25 Aralık 2024 tarihinde 7/21179 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 254 gün sonra, 5 Eylül 2025).
Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul). “24 Aralık 2024 tarihinde Balıkesir'in Karesi ilçesindeki bir mühimmat fabrikasında meydana gelen patlamaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21179, 25 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21179-24-aralik-2024-tarihinde-balikesir-in-karesi-ilcesindeki-bir-muhimmat-fabrikasinda-meydana (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fc09d95b-9851-45d8-a9f0-0194034381c6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 254 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını talep ederim.
Gökhan GÜNAYDIN İstanbul Milletvekili CHP Grup Başkanvekili
24 Aralık 2024 tarihinde Balıkesir ili Karesi ilçesinde bulunan Zirve Holding ve Senta Madencilik Sanayi ortaklığındaki ZSR Patlayıcı Sanayi adıyla faaliyet sürdüren işletmede 12 işçinin ölümüyle sonuçlanan iş cinayetiyle sarsıldık. Şirketin 10'un üzerindeki bölümünde yaklaşık 630 işçinin çalıştığı bilinmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
ZSR Patlayıcı Sanayi, 15 Temmuz 2016'ya kadar Yavaşçalar adı altında faaliyet yürütüyordu. 15 Temmuz'dan sonra şirket önce Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devredildi, ardından Kalyon Holding'e geçti. Zirve Holding, Kalyon Grubu'na, Senta ise inşaatçı Zafer Topaloğlu'na ait. Rekabet Kurulu'nun kararına göre Nisan 2024'te, ZSR'nin belli orandaki hissesi Slovakya'da kurulmuş bir savunma sanayi şirketi olan Topalipo A.S.'ye devredildi. .
Yapılan tespitlere göre, 2019 Şubat'ında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı teşviklerinden yararlanan ZSR Patlayıcı Sanayi A.Ş.'ye 8 milyon 862 bin, Mayıs 2019'da 1 milyon 305 bin, 2020 yılında ise 118 milyon 800 bin TL değerinde kaynak aktarıldı. Balıkesir'deki üretim tesisi bazında şirkete, 2022 yılında "proje bazlı devlet yardımı" ile 768 milyon 168 bin 447 lira sabit yatırım tutarı öngörülmüştü. Sağlanan bu teşviklerle ZSR adlı şirket KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, faiz desteği, çeşitli oranlarda eklenerek biriken vergi indirimi, en az 7 yıl sigorta primi işveren hissesi ödeneği elde etti. Bu teşvikler sayesinde gelirlerinden ödemesi gereken yüzde 25 oranındaki kurumlar vergisini 2023 yılında hiç ödemeyen ZSR, 2022 yılında ise 253 milyon TL olan vergi matrahının yüzde 0,34'ü oranında, 2021 yılında 52.4 milyon TL olan matrahının yüzde 0,68'i oranında vergi ödedi.
Ülkemizde yalnızca bu yıl Kasım ayında 164, yılın on bir ayında 1708 iş cinayeti yaşandığı yakıcı bir gerçek olarak karşımızda duruyor. Bununla birlikte senenin son günlerinde yaşanan neredeyse toplu bir iş cinayeti olan bu vahim olayın ardındaki ihmaller aydınlatılmak ve kamuoyuna açıklanmak zorundadır.
Bu bağlamda,
SORULAR
Patlamanın yaşandığı ZSR adlı şirketin üretim yapabilmesi için Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik gereği alması zorunlu olan üretim belgeleri faaliyet yılları içerisinde tamamlanmış ve Bakanlığınıza bildirilmiş midir?
Şirketin faaliyet yılları içerisinde daha önce herhangi bir iş kazası ya da iş
İ cinayeti yaşanmış mıdır?
Konuya ilişkin Bakanlığınız birimlerince her yıl yapılması gereken denetimler düzenli olarak yapılmış mıdır? Eğer yapıldıysa, herhangi bir eksiklik ve üretim aksaklığı tespit edilmiş midir?
Bugün yaşanan iş cinayetinin ardından şirketin üretim faaliyetlerine ilişkin alınan önlemler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 03.01.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1558584 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın Doç. Dr. Gökhan GÜNAYDIN tarafından yöneltilen 7/21179 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun amacı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek olup ilgili Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır.
Bununla birlikte, 6331 sayılı Kanunun "Güvenlik raporu veya büyük kaza önleme politika belgesi' başlıklı 29 uncu maddesi ve Kanun hükmüne ek olarak 2/03/2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmi Gazete 'de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre işletmeye yeni açılacak kuruluşun faaliyete geçmeden önce güvenlik raporunu hazırlayıp Bakanlığa yazılı bildirimde bulunacağı, Bakanlıkça yapılan inceleme sonucunda mevzuata aykırı bir durumun bulunmadığının tespit edilmesinden sonra kuruluşun faaliyete başlayabileceği hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, 19/04/2019 tarihli ve 30730 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi Tebliği" ve "Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Güvenlik Raporu Tebliği? uyarınca Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi ve Güvenlik raporlarının Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında ibraz edilmek üzere işyerinde muhafaza edileceği hükmü yer almaktadır.
Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, oçalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi öve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir.
Öte yandan, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülen iş kazası incelemelerinde; olayın iş kazası olup olmadığı, kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunanların tespiti, sigortalı ve hak sahipleri için kısa vadeli sigorta kollarından sağlanacak hakların kusurlu kişilere rücu edilmesi işlemlerine esas olmak üzere tanzim edilen inceleme raporları doğrultusunda gerekli iş ve işlemler tesis edilmektedir.
Soru önergesinde bahsi geçen konu ile ilgili olarak gerekli araştı ve inceleme süreci başlatılmıştır."
Prof. Dr. V Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(3 12) 296 — 71 68