Van ilinde hayvancılığın geliştirilmesi için yapılan çalışmalara ilişkin

Van ilinde 514.970 dekar tarım arazisi sulamaya açılmıştır. 1 adet baraj, 10 adet gölet ve 6 sulama tesisinin inşaat faaliyetleri devam etmektedir. Projelerin tamamlanmasıyla 191.460 dekar arazi sulu tarıma kavuşturulacaktır.

Gürpınar sulaması suyunu Zernek Barajı'ndan, Erciş sulaması ve Koçköprü sulaması, suyunu Koçköprü Barajı'ndan, Karasu sulaması ve Akbulak sulaması ise suyunu Sarımehmet Barajı'ndan almaktadır. Sulamaların basınçlı borulu kapalı sisteme çevrilmesine yönelik planlama işleri devam etmektedir.

Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, üretim maliyetlerinin karşılanmasına katkıda bulunmak, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı altermatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe pro gramları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.

Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.

Bakanlığımız tarafından üreticilere;

Bitkisel üretim,

Hayvansal üretim,

Kırsal kalkınma,

Su ürünleri üretimi ve

Tarımsal araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) olmak üzere 5 ana başlık altında tarımsal destekler verilmektedir.

2025 yılında tarımsal desteklemeler için 135 milyar TL, kaynak ayrılmıştır.

Gübrede 9018 olan KDV oranı 10 Şubat 2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan düzenleme ile kaldırılmıştır. 2017 yılında başlayan uygulama ile stratejik ürünlerde mazot maliyetinin "o30"si karşılanmaya başlanmıştır. Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)'ne kayıtlı, tarımsal üretim yapan üreticilerimize mazot ve gübre destekleme ödemesi kapsamında 2002-2024 yılları arasında yaklaşık 70 milyar TL destek verilmiştir.

Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.

8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.

Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.

Yeni destekleme modeliyle; e İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır.

Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir.

• Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır.

Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir.

"e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.

Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.

Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı olan, planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten tüm çifiçilere ve planlama kapsamı dışındaki diğer ürünleri üreten çiftçilerin tamamına temel destek ödenecektir. Böylece stratejik ürünlerin mazot maliyetinin 4050'si ve gübre maliyetinin 25'i karşılanacaktır. Planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten çiftçilere temel desteğe ilave olarak planlı üretim desteği verilerek, mazot maliyetinin 96100'ü ve gübre maliyetinin 7050si karşılanacaktır. Diğer taraftan su kısıtının olduğu 11 ilin 52 ilçesinde ise planlama kapsamında az su tüketen arpa, buğday, yağlık ayçiçeği, aspir, fiğ, mercimek, nohut ve yem bezelyesi üreten çiftçilerimize ise gübre maliyetinin kalan 9650'lik kısmı da yer altı su kısıtı desteği olarak verilecektir. Böylece bu bölgelerde üretim planlamasına uygun ekim yapan üreticilerin mazot ve gübre maliyetinin 90100'ü desteklenecektir. Çiftçilerimize bitkisel üretim destekleri nakdi olarak ödenecektir.

Yem bitkileri üretim planlaması kapsamına alınmış olup tüm havzalarda desteklenecektir. Süt havzası olarak belirlenen illerde yem bitkisi üreten çifiçilere ilave 9050 planlı üretim desteği ödenecektir.

Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.

8760 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Hayvansal üretimde yeni destekleme programı temel hayvancılık ve ürün geliştirme destekleri olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. e Temel hayvancılık destekleri; büyükbaş hayvancılık, küçükbaş hayvancılık, atık, arıcılık ve ipek böceği faaliyetlerinin desteklenmesinden oluşmaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan yetiştiricilere temel destek tutarına ilave destek verilecektir. Ayrıca suni tohumlama, soy kütüğü, yerli sperma, ari işletme, sürü yöneticisi (çoban) gibi verimlilik kriterlerine ilave destek sağlanacaktır. e Ürün geliştirme destekleri; çiğ süt, besilik erkek sığır (karkas), tiftik üretimi desteklerini kapsamaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan üreticilere temel destek tutarına ilave destek verilecektir. Ayrıca ari işletme, kendi tankında soğutma, örgüt üzerinden pazarlama, karkas ağırlığı, kaliteli tiftik ve sözleşmeli üretim gibi verimlilik kriterlerine ilave destek verilecektir.

Yeni destekleme modeli ile ilk defa; e Oğlak ve kuzuya temel destek ödemesi, e Genç ve kadın yetiştiriciye ilave destek, " Aile işletmelerine temel destek oranında ilave destek, "e Doğduğuaile işletmesinden kesime giden erkek sığırlara ilave destek, "e Gezginci arıcılık yapanlara ilave destek ve "e Birinci derece örgüt üyesi yetiştiricilere ilave destek verilecektir.

Ayrıca planlı üretim bölgelerinde uygun üretim yapanlara ilave destek ve her buzağıya temel destek ödemesi yapmak suretiyle üreten herkesin destek alması sağlanacaktır.

Yeni destekleme modeli ile birlikte hayvancılık işletmelerinin ekonomik açıdan güçlü, dirençli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması hedefiyle sübvansiyonlu kredilerde; kadınlara, gençlere ve planlı üretim bölgelerine ilave indirim uygulanmaktadır. Bu sayede geleceğimizin teminatı gençlerimiz ve ailemizin temel direği olan kadınlarımızın üretimde kalmalarına imkân sağlanmış olacaktır.

Hazırlanan yeni destekleme modeliyle hayvancılıkta temel amacımız; verimli, kaliteli, sağlıklı ve sürdürülebilir bir üretim modeli ile gıda ve tarım alanında ülkemizi bölgesinde lider, dünyada küresel aktör hâline getirmektir.

Bakanlığımız hayvancılık ıslah politikaları gereği yüksek vasıflı damızlık hayvan temini ile verim artışı hedeflenmektedir. Bu amaçla verim esaslı destekleme modeli benimsenmekte ve bu hedefler doğrultusunda buzağı desteklemesi yanı sıra suni tohumlama, soy kütüğü faaliyetleri, dol kontrolü ve genomik damızlık değer tespiti gibi destekleme kalemleri uygulanmaktadır. "Suni Tohumlama, Tabi Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetleri Hakkında Talimat" kapsamında, sütçü ırkların dört yaşından büyük olanlarına etçi ırk dahil farklı ırkların sperması ile suni tohumlama uygulaması yapılması söz konusu olup bu sayede ülke çapında kırmızı et ihtiyacının giderilmesi hedeflenmektedir.

Ayrıca kırmızı et üretiminin artırılması kapsamında sığırlarda suni tohumlama yoluyla birim Strateji Geliştirme Başkanlığı hayvan başına karkas veriminin artırılması için yürütülen "Etçi ve Kombine Irkların Yaygınlaştırılması Projesi" ile 42 ilde suni tohumlama hizmetlerine erişim konusunda dezavantajlı durumdaki yetiştiricilerimizin anaç hayvanlarına ücretsiz suni tohumlama imkânı sağlanmıştır. Proje 2023 yılsonu itibarıyla tamamlanmış olup 2024 yılından itibaren "Hayvancılığın o Geliştirmesi Projesi"nin alt faaliyeti olan "Suni Tohumlamanın Geliştirilmesi"ne yönelik uygulamalar kapsamında hazırlanan ve uygun bulunan projeler için illere ödenek tahsis edilerek yetiştiricilerimize ücretsiz suni tohumlama hizmeti sunulmaktadır. Etçi ırk popülasyonunun artırılması ve bahse konu tüm bu çalışmalar doğrultusunda damızlık vasfındaki süt hayvanlarının kesiminin önlenmesi hedeflenmektedir.

2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Karar'a istinaden Sürü Yöneticisi (Çoban) İstihdam Desteği ile en az 100 anaç küçükbaş (koyun-keçi) hayvan varlığına sahip işletmelerden istihdam ettiği sertifika sahibi çobana ait 2024 yılında SGK primlerini kesintisiz olarak 30'ar gün üzerinden en az 5 ay süre ile yatırmış olanlara 36.000 TL destek ödemesi yapılacaktır.

I Ocak 2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 03,6 yağ ve 903,2 protein içeriğine sahip çiğ inek sütü tavsiye satış fiyatı üreticinin eline litre başına net geçecek şekilde (çiğ süt desteği hariç) 17,15 TL olarak belirlenmiştir. Soğutma, nakliye ve diğer cari giderler üretici tarafından karşılandığı takdirde bu giderler üreticiye ilave olarak ödenecektir.

Ayrıca çiğ süt desteğinde 2025 yılında uygulanmaya başlanacak yeni destekleme modeliyle çiğ süt desteğinde temel desteklerin yanında, yönlendirici ve verimlilik odaklı başlıklar altında kaliteli çiğ süt üretiminin artırılması, spekülatif piyasa hareketliliğinin önlenmesi, hayvancılık işletmelerinin gençleştirilmesi, kadınların üretimde aktif rol oynaması belirlenen üretim bölgelerinde üretim planlamasının teşvik edilmesi amacıyla, kadın üreticilerimize/genç üreticilerimize kalite kriterlerini sağlayan üreticilerimize ve özellikle ari işletmelerden elde edilen çiğ süte ilave destek primi ödenecektir.

Üreticilerin tarımsal üretime yönelik finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda sağlanması amacıyla, 2024-2026 yılları için yayımlanan 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında Ziraat Katılım Bankası A.Ş., T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince 28 farklı konuda 9625-9100 aralığında hazine faiz/kar payı destekli yatırım ve işletme kredisi/finansmanı kullandırımı yapılabilmektedir.

Kararlar gereği üreticilerimiz 300.000 TL'ye kadar sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL'ye kadar 9650-94100 aralığında faiz/kar payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.

Yetiştiricilere, hayvancılık ve yem temini konusunda finansman ihtiyaçlarının uygun şartlarda karşılanması amacıyla, Ziraat Bankası ve tarım kredi kooperatifleri aracılığı ile hazine faiz destekli işletme kredisi kullandırılmaktadır. Faiz indirim oranları, yatırımcı ve yatırımın taşıdığı şartlara göre 9050 ile 100 arasında değişmektedir. Bu kapsamda; kadın, genç girişimci çiftçilere ve besicilik yetiştirici bölgesinde yer alan Van ilinde yetiştiricilere ilave faiz indirimi sağlanmaktadır.

Devlet destekli tarım sigortaları uygulamaları kapsamında; tarım sigortası yaptıran yetiştiricinin kadın olması halinde, poliçe primi üzerinden 9610 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", sigorta yaptıran yetiştiricinin yaşının 40 ve altında olması halinde, poliçe primi üzerinden 905 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır.

Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan Strateji Geliştirme Başkanlığı arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik azami 94759j ayni desteğin sağlandığı "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir.

Proje kapsamında Van iline 2024 yılında 820 bin TL kaynak tahsis edilmiştir. 2025 yılında ise 2,3 milyon kaynak tahsis edilecektir.

Hayvan satış yerlerinin kurulumu "Hayvan Satış Yerlerinin Ruhsatlandırılma ve Denetlenme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" gereği gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar ile resmi kuruluşlar tarafından yapılmakta olup il müdürlükleri tarafından kuruluş, çalışma izinleri ve denetleme işlemleri yapılmaktadır.

Bakanlığımız unvan bazında personel ihtiyacı "Tarım ve Orman Bakanlığı Norm Kadro Yönergesi" kapsamında belirlenmektedir. Bakanlığımızın bütün birimleri için her yıl düzenli olarak norm kadro çalışması yapılmakta ve personel ihtiyacı tespit edilmektedir. Buna dayanarak personel talebi yapılmakta olup Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Bakanlığımıza tahsis edilen açıktan atama ve kurumlar arası nakil kontenjanı ve/veya sözleşmeli personel pozisyonuna göre kadro durumu, norm kadro ve hizmet ihtiyacı dikkate alınarak veteriner hekim alımı yapılması planlanmaktadır.

İbrahim YUMAKLIBakan