Van-Hakkari Karayolu üzerinde bulunan Yeniköprü Tüneli inşaatının akıbetine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

2019 yılında, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından Van-Hakkâri karayolu üzerindeki Yeniköprü mevkiinde başlatılan tünel inşaatı, 3 bin 965 metrelik T-I ve 1-2 tünellerini içeren proje, Hakkâri ile Yüksekova arasında güvenli ulaşım sağlamak için kritik bir öneme sahipti. Ancak tünelin 2024 yılı Kasım ayında açılması planlanmış olmasına rağmen, yaşanan gecikmeler nedeniyle proje tamamlanamamış ve faaliyete geçirilememiştir.

31 Aralık 2024 tarihinde, Yüksekova-Yan karayolu üzerindeki Yeniköprü mevkiinde yaşanan kazada, dağdan kopan kaya parçalarının bir minibüse çarpması sonucu 12 yaşındaki Ceyhun Kırbaş ağır yaralanmış ve | Ocak 2025 'te hayatını kaybetmiştir. Bu olay, yalnızca bir kaza olarak nitelendirilemez; aksine, yıllardır süregelen ihmallerin ve halkın can güvenliğini hiçe sayan kamu politikalarının doğrudan bir sonucudur,

Anayasa'nın 2. maddesi, devletin sosyal bir hukuk devleti olduğunu belirtirken, 17. madde de herkesin yaşam hakkı ve maddi-manevi varlığını koruma hakkını güvence altına alır. Aynı zamanda, ülkenin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) de 2. maddesi ile yaşam hakkının korunmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi (AİHM) içtihatları, devletlerin, bireylerin yaşam hakkını ihlal eden durumları önlemek için gerekli tedbirleri almadıkları takdirde sorumlu tutulacağına dair güçlü bir hukuki zemin oluşturur.

Yeniköprü mevkii, dağdan düşebilecek kaya parçaları ve diğer doğal tehlikeler nedeniyle yüksek risk taşıyan bir bölgedir. Ancak yıllardır tamamlanamayan Yeniköprü tünelleri, bu riski ortadan kaldırmak amacıyla inşa edilmişken, kullanılmaz durumda bırakılmıştır. Bu durum, kamu kaynaklarının verimsiz kullanımının yanı sıra, devletin ilgili altyapı projelerine olan ilgisizliğini de gözler önüne sermektedir. Mevcut ihmal, bir çocuğun hayatına mal olmuş ve kamu vicdanını derinden yaralamıştır. Kamu görevlilerinin bu sorumluluğu, yalnızca doğal afetlere ve kazaya bağlanamayacak kadar ciddi ve tartışmalıdır.

Hakkâri ve çevresindeki altyapı sorunları, yıllardır çözüme kavuşturulamayan bir kriz halini almıştır. Yeniköprü gibi riskli bölgelerde yol güvenliği önlemleri alınmadan geçişler yapılmakta ve yurttaşların can güvenliği tehlikeye atılmaktadır. Özellikle tamamlanmış ve kullanıma açılmamış projeler, kamu kaynaklarının etkin kullanılmadığını gösterirken, halkın güvenliği göz ardı edilmektedir.

Ceyhun Kurbaş'ın hayatını kaybetmesi, devletin yaşam hakkını koruma yükümlülüğünü yerine getirmediğinin somut bir örneğidir. Bu sorumsuzluk ve ihmal, yalnızca bir çocuğun hayatını kaybetmesine yol açmakla kalmamış, aynı zamanda iktidarın yurttaşların güvenliğini sağlamadığını, sorumluluklarını yerine getirmediğini göstermiştir. Yeniköprü Tünelleri'nin kullanılmaması ve yol güvenliği önlemlerinin alınmaması, kamu idaresinin ağır bir ihmali olarak kayıtlara geçmiştir. Bu bağlamda, sorumluluğu bulunan kamu görevlilerinin derhal görevden alınması, hesap verme yükümlülüğü çerçevesinde yargı önüne çıkarılması gerekmektedir.

Bu bağlamda;

I-Yeniköprü mevkiinde kaya düşmesi riskiyle ilgili olarak Bakanlığınızca yapılan bir risk değerlendirmesi bulunmakta mıdır?

2-Bölgede doğal tehlikelere Okarşı uygulanabilir bir çevresel (o iyileştirme (planı hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa hangi adımlar atılmıştır?

3-2019 yılından bu yana Yeniköprü Tünelleri .projesiyle (o ilgili Oçevresel ( etki değerlendirme raporları yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?

4-Tünel inşaatının durması veya gecikmesi çevresel nedenlerle mi ilişkilidir? Bu konuda Bakanlığınıza ulaşan bilgi veya şikâyet var mıdır?

5-Dağlık ve yüksek risk taşıyan bölgelerde yol güvenliği için Bakanlığınızın önerdiği veya uyguladığı çözümler nelerdir?

6-Yeniköprü Tünelleri'nin tamamlanmamasının çevresel ve sosyal etkilerine dair bir çalışma yürütülmüş müdür?

7-Bakanlığınızın Yeniköprü bölgesinde meydana gelen kazaların önlenmesi için yerel ve ulusal kurumlarla iş birliği düzeyi nedir?

8-12 yaşındaki Ceyhun Kırbaş'ın ölümüne yol açan kaya düşmesi olayında, bölgenin doğal riskleriyle ilgili bir uyarı veya rapor Bakanlığınıza sunulmuş mudur? Eğer sunulduysa bu konuda neden gerekli önlemler alınmamıştır?

CEVAP

Hakkari İli Yüksekova İlçesi Yüksekova Mevkiinde yapılması planlanan tünel projesi ile ilgili, 25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği Listelerindeki eşik değerden az olduğu için proje Bakanlığımızca kapsam dışı olarak değerlendirilmiştir.

Önergede bahsi geçen sorulara ilişkin bilginin; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan edinilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.