İhraç edilen tarımsal ürünlerin denetimine ilişkin

Ülkemizden ihraç edilen ürünler çeşitli sebeplerle geri dönebilmektedir. Bu ürünler; e Alıcı-satıcı arasındaki ticari anlaşmazlık (fiyat, teslim süresi, kalite vb.) e Ürünlerin uygunsuz veya uzun süreli nakliye koşullarında kalitesinin bozulması ve e Alıcıülkenin yetkili otoritesi tarafından yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen belge eksiklikleri (sertifika eksikliği, etiket uyumsuzluğu, ticari belgelerde eksiklik), mevzuat olumsuzlukları (gıda/yem/hayvan sağlığı/bitki sağlığı) gibi nedenlerle iade edilebilmektedir.

Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen ürünlerin tamamında; öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılmakta, ayniyat tespiti yapıldıktan sonra ürünler Bitki Karantinası Yönetmeliği/Türk Gıda Kodeksi/Yem Mevzuatı kapsamında 96100 bitki sağlığı ve gıda/yem güvenirliği yönünden resmi kontrollere tabi tutulmaktadır.

Yapılan resmi kontroller sonucunda, mevzuata uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir.

Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar sonucunda RASFF bildirim sayısında son 3 yılda 9054 düşüş sağlanmıştır.

Bakanlığımız tarafından taze meyve ve sebzede tarladan sofraya güvenilir gıdayı temin etmek amacıyla hasat öncesi ve sonrasında, piyasaya arz edilmiş ürünlerde pestisit kalıntı kontrolüne ilişkin yıllık gıda numune alma planı ve bitkisel ürünler denetim programı uygulanmaktadır.

Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla Entegre Zararlı Yönetimi (İPM), Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi (EKÜY) projeleri teşvik ve tavsiye edilmekte olup bu yönde eğitim, proje ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir. Pestisit kullanımına alternatif yöntemlerden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır.

Denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı pestisit kullanımının tespit edilmesi durumunda ürünler imha edilmekte veya uygunluk sağlanana kadar hasat geciktirilmektedir.

Ülkemiz mevzuatına uygun olmadığı tespit edilen ürünler nedeniyle gıda işletmesine ve birincil üreticiye 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında yasal işlem uygulanmaktadır.

Ülkemizde zirai mücadele amacıyla kullanılan bitki koruma ürünlerinin ruhsatlandırılması ve piyasaya arzı ile ilgili iş ve işlemler, 14.03.2024 tarihli ve 32489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bitki Koruma Ürünlerinin Ruhsatlandırılması ve Piyasaya Arzı Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre yürütülmektedir. Yönetmelik gereği ülkemizde ilk kez ruhsatlandırılacak bitki koruma ürünü aktif maddesinin Avrupa Birliği veya G8 ülkelerinde ruhsatlı olması şartı aranmaktadır. Bakanlığımızca ruhsatlandırılan ürünler toksikolojik, ekotoksikolojik, kalıntı, biyolojik etkinlik, fiziksel ve kimyasal özellikler, diğer ülkelerdeki TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ruhsat ve tavsiyeye ait bilgi ve belgeler dikkate alınarak, yapılan değerlendirme sonucunda insan, bitki ve çevre açısından uygun bulunan ürünlerdir.

Yine uluslararası kuruluşlarca insan ve çevre sağlığı ve benzeri konularda riskli olduğu bilimsel çalışmalarla belirlenen aktif maddeler ülkemizde de yasaklanmaktadır. Bu kapsamda, 2009'dan bu yana 223 aktif maddenin kullanımı sonlandırılmıştır.

Bakanlığımız, riskli olduğu tespit edilen aktif maddeler ile ilgili çalışmalarına devam etmektedir.

Bakanlığımızca 01.01.2020 tarihinden 2025 yılı şubat ayına kadar gıda işletmelerine yönelik toplam 6.911.561 adet denetim gerçekleştirilmiştir. Yapılan denetimlerde toplam 375.370 adet numune alınmıştır. İlgili işletmelerde yapılan resmi kontrollerde uygunsuzluk tespit edilen 98.435 adet gıda işletmesine idari para cezası uygulanmış, 1.798 adet işletme hakkında da savcılığa suç duyurusunda bulunulmuştur. Analiz sonucu olumsuz çıkan ürünler toplatılarak mülkiyetin kamuya geçirilmesi/imha gibi idari yaptırımlar uygulanmıştır.

Bakanlığımızın yaptığı kontroller sonucunda sahip olduğu bilgileri kamuoyunun bilgisine sunabileceği 5996 sayılı Kanun'un 31'inci maddesinin 6'ncı fıkrasında ve 17.12.2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrolüne Dair Yönetmelik'in 8'inci maddesinde hükme bağlanmıştır.

Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları üreten/ithal eden, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarasını içeren bilgiler Bakanlık resmi internet sitesinde kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Bu kapsamda 02.10.2024 tarihinde yapılan kamuoyu duyurusuna www.tarimorman.gov.tr adresinden ulaşılmaktadır. Buna ilave olarak Bakanlığımızca uygulamaya alınan yeni sistemle 02.10.2024 tarihinden itibaren resmi denetim sonuçlarının kamuoyu ile paylaşılması Bakanlığımız internet sitesinden (https://guvenilirgida.tarimorman.gov.tr/) güncel ve anlık olarak kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. "Gıda Kamuoyu Duyurusu" sistemine yönelik iyileştirme çalışmaları devam etmektedir.

Bakanlığımız bünyesinde 17.785 ziraat mühendisi, 3.265 gıda mühendisi görev yapmaktadır.

Ülkemizde 342.548 hektar alanda organik tarım faaliyeti yürütülmekte olup organik tarım alanlarının toplam tarım alanlarına oranı 61,6'dır. 8.045 üretici 372.651 hektar alanda "İyi Tarım Uygulamaları" kapsamında üretim faaliyeti yürütmektedir.

Organik tarım ve iyi tarım uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik 81 ilde projeler yürütülmekte ve üreticiler alan bazlı olarak da desteklenmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan