Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde yapılması planlanan bir maden atık depolama tesisi projesine ilişkin

Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

-Dosya (1 Takım)

Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Ecem Hazal KOÇOĞLU Tel: 410 16 36

SAYIN UTKU ÇAKIRÖZER'İN 7(02236 TBMM 7/22236 ESAS SAYILI bi 93 YAZILI SORU ÖNERGESİNE

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR Eskişehir'in Sivrihisar ilçesi Kaymaz Mahallesi'nde KOZA Altın A. Ş'nin Kaymaz Altın ve Gümüş Madeni Üçüncü Kapasite Artışı ve İlave Maden Atık Depolama Tesisi projesi (3. Maden Atık Depolama Tesisi (MAD-3) ) için verilen ÇED Olumlu Kararına karşı Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından dava açılmış, projenin vahameti nedeniyle mahkemece yürütmeyi durdurma kararı verilmiştir. Sonrasında yapılan incelemeler ve yargılama neticesinde de ÇED Olumlu kararı iptal edilmiştir.

Ancak Mahkemece yürütmeyi durdurma ve ÇED iptal kararına rağmen söz konusu maden atık depolama tesisinin inşasına devam edildiğine dönük iddialara 26.12.2024 tarihinde Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca bir açıklama yapılmıştır. Açıklamada 3. Maden Atık Depolama Tesisi'nin ÇED Olumlu Kararıyla Yürütmeyi Durdurma kararı arasında yapıldığı, Mahkeme'nin Yürütmeyi Durdurma kararı sonrası faaliyetin devam etmediği ve maden sahasında Yürütmeyi Durdurma Kararı sonrası 8 kez denetim yapıldığı kamuoyuna duyurulmuştur. Mahkeme'nin Yürütmeyi Durdurma kararı ve İptal kararı verildikten sonraki dönemde projenin devam ettiğine dair uydu görüntüleri kamuoyunda yer aldıktan sonra Bakanlıkça bir açıklama yapılmamıştır.

Bu bağlamda,

1. KOZA Altın A.Ş'nin '3. Maden Atık Depolama Tesisi (MAD-3)' projesi için verilen 'yürütmeyi durdurma! ile ÇED iptal kararı sonrası Bakanlığınızca 8 denetim yapılmış mıdır? Bu denetimlerden hangi sonuçlar elde edilmiştir?

2. Mahkeme kararı sonrası, kamuoyu açık kaynaklardan elde edilen uydu görüntülerinde inşaatın devam ettiği görüntüler ortaya çıkmıştır. Mahkemenin 'yürütmeyi durdurma! ve ÇED iptal kararına rağmen KOZA Altın A.Ş Kaymaz Altın ve Gümüş Madeni Üçüncü Kapasite Artışı ve İlave Maden Atık Depolama Tesisi projesine nasıl devam edilmiştir?

3. Eskişehir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nce yapılan ve 'Bakanlıkça denetimlerin yapıldığı, proje ile ilgili herhangi bir inşai faaliyet ve/veya depolama faaliyetinin olmadığı' bildirilen açıklamanın kaynağı nedir? Uydu görüntüleriyle ortaya çıkan kanıtlara rağmen bu açıklama nasıl yapabilmiştir?

(Bakanlık makamınca yapıldığı belirtilen denetimlerin tarihi ve belgesi nedir? Bakanlık makamına iletilen denetlemeye ilişkin belgeler sahte midir?

S)Uydu görüntülerinde devam ettiği görülen inşaatın 8 denetime rağmen nasıl ve neden denetim belgelerinde durmuş olarak gösterilmiştir?

63. Maden Atık Depolama Tesisi (MAD-3) projesinin mahkeme kararına rağmen devam ettiğine ilişkin ortaya çıkan uydu görüntüleri sonrası yeni bir denetim yapılmış mıdır? Proje için en son denetim ne zaman yapılmıştır? Bu denetimden elde edilen sonuçlar nelerdir?

)KOZA Altın A. Ş'nin Mahkeme kararlarına rağmen gerçekleştirdiği inşai faaliyetlerin, işletme faaliyetine hazırlık olduğu belirlidir. Ayrıca Kaymaz halkı maden sahasına sıkça cevher taşıyan kamyonlar girdiğine dönük şikayetlerini iletmektedir. Şirket 3. Maden Atık Depolama Tesisini kullanarak işletme faaliyetine başlamış mıdır? İşletme faaliyetine dönük bir saptama Bakanlığınızca yapılmış mıdır?

8)Mahkeme kararına rağmen maden işletmesinin atık barajı inşaatının devam edebilmesine göz yuman kurum, kişi ve diğer sorumlular hakkında adli ve idari bir işlem başlatılmış mıdır? 9)ÇED Olumlu kararı iptal edilmişken, ortada ÇED kararı bulunmuyorken faaliyete devam eden KOZA Altın A.Ş için Bakanlıkça ne gibi yaptırımlar uygulanacaktır? Şirketin ruhsatı iptal edilecek midir?

CEVAPLAR

Eskişehir İli, Sivrihisar ilçesi, Kaymaz Mahallesi civarında yer alan Koza Altın İşletmeleri A.Ş.'ne ait altın-gümüş ocağı faaliyetleri ile ilgili olarak Bakanlığımızca verilmiş; 02.11.2009, 15.11.2012, 03.11.2016 ve 30.04.2020 tarihli 4 (dört) adet ÇED Olumlu kararı bulunmaktadır. 02.11.2009 tarihli ÇED Olumlu kararına istinaden 2010-2011 yılları arasında inşaat aşamaları yürütülerek 2011 yılında açık ocak işletmeciliği, 2012 yılında cevher zenginleştirme tesisinin faaliyeti başlamıştır.

Bakanlığımız nezdinde ÇED süreci başlatılan ve Eskişehir İli, Sivrihisar İlçesi, Kaymaz Mahallesi civarında Koza Altın İşletmeleri A.Ş. tarafından projelendirilen "Kaymaz Altın ve Gümüş Madeni Üçüncü Kapasite Artışı ile İlave Maden Atık Depolama Tesisi (MAD-3)" projesi ile ilgili Bakanlığımızca 15/08/2023 tarihinde ÇED Olumlu kararı verilmiştir.

Bakanlığımızın 13/05/2024 tarihli yazısı ile ÇED Olumlu kararının yürütmesinin durdurulması ve iptaline ilişkin Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 2023/858 esasına kayden Bakanlığımız aleyhine açılan dava neticesinde Mahkemece ÇED Olumlu kararının yürütmesinin durdurulduğu İl Müdürlüğümüze bildirilmiş, İl Müdürlüğünün 28/05/2024 tarihli yazısı ile yürütmenin durdurulması kararının icaplarına göre iş ve işlemlerin yapılması için Sivrihisar Kaymakamlığı'na, Eskişehir Valiliği'ne (YİKOB) ve Koza Altın İşletmeleri A.Ş.'ye gerekli bildirimler yapılmıştır.

Mahkeme kararı ile ÇED Olumlu kararı arasında yaklaşık 9 (dokuz) ay süre bulunmakta olup, inşai faaliyetler bu süre içerisinde gerçekleştirilmiştir. Yapılan denetimlerle de bu durum tespit edilmiştir.

Bakanlığımızın 10/07/2024 tarihli yazısı ile ÇED Olumlu kararının Mahkemece iptal edildiği İl Müdürlüğüne bildirilmiş, yine 17/07/2024 tarihli İl Müdürlüğü yazısı ile iptal kararının icaplarına göre iş ve işlemlerin yürütülmesi için Sivrihisar Kaymakamlığına, Eskişehir Valiliği'ne (YİKOB) ve Koza Altın İşletmeleri A.Ş.'ye gerekli bildirimler yapılmıştır. Konuyla ilgili hukuki süreç Danıştay nezdinde devam etmektedir.

Bakanlığımız ve Eskişehir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından Mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı sonrasında, söz konusu işletmede Bakanlığımız tarafından 01/07/2024 tarihinde I (bir) adet ve İl Müdürlüğü tarafından da 7 (yedi) adet olmak üzere toplam 8 (sekiz) adet denetim gerçekleştirilmiş olup yapılan denetimlerde, yürütmenin durdurulması ve iptal kararı verilen "3. Maden Atık Depolama Tesisi (MAD-3)" projesi ile ilgili herhangi bir inşai faaliyet ve/veya depolama faaliyetinin olmadığı ve Kaymakamlığa yazılan yazılarımıza istinaden Mahkeme kararı doğrultusunda inşai faaliyetin durdurulmuş olduğu görülmüştür.

Bakanlığımızın 17/01/2025 tarih ve 11519932 sayılı yazısına istinaden söz konusu alanda son olarak İl Müdürlüğümüzce 23/01/2025 tarihinde gerçekleştirilen denetimde; 3 nolu atık barajının kullanılmadığı, 3. maden atığı depolama tesisinde inşaat faaliyeti bulunmadığı, tesiste atık çamuru deşarjı sağlayacak olan bağlantıların yapılmadığı, sahada geçirimsiz tabaka malzemelerinin (kil, alt drenaj örtüsü, geosentetik kil örtü, geomembran ve geotekstil) bulunduğu ancak kullanılmadığı, söz konusu atık barajının üç kot olarak projelendirildiği, en üst kot olan 1053 metre ile 1072 metre arasında herhangi bir serme işleminin yapılmadığı tespit edilmiştir. İşletme yetkilisi tarafından; "Mahkeme kararlarının projenin inşaat aşamalarının devam ettiği zamana denk gelmesi nedeniyle, kararların tebliği ile birlikte ortaya çıkabilecek heyelan, kayma, göçme vb. çevresel sorunları engellemek, can ve mal güvenliği ile yapılan imalatları korumak ve şev stabilitesini sağlamak üzere mülga Çevre ve Orman Bakanlığı'nın 2009/7 numaralı Genelgesi kapsamında, 3. maden atık depolama tesisinde mahkeme kararı öncesinde yapılmış 1023-1053 metre kotlarında sadece geçirimsiz örtü tabakasının seriminin gerçekleştirildiği, serim işlemlerinin ise Mahkeme kararları öncesinde başlatıldığı, kararlar sonrasında geçirimsiz tabaka malzemelerinin sahada hazır bulunmasına rağmen serim işlemine devam edilmediği" beyan edilmiştir. Bu çerçevede; sahada herhangi bir inşai faaliyet olmayıp, gerekli tedbirler alınarak faaliyet durdurulmuş, 3. maden atık depolama tesisine herhangi bir atık kabulü söz konusu değildir.