İzmir Körfezi'nde kirliliğe neden olan işletmelerin denetlenmesine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

İzmir Körfezi'nde uzun yıllardır kirlilik sorunu yaşanmaktadır. Bu kirliliğin sebeplerini ise Evsel, endüstriyel ve tarımsal atıkların dereler vasıtasıyla iç körfeze akması ile bölgede bulunan işletmelerin Körfez'e deşarj yapması gibi etmenler oluşturmaktadır. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin, İzmir Körfezi'nde kirliliğe neden olan işletmelerin denetlenmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan denetim izni istediği ancak Bakanlığın bunu kabul etmediği bilinmektedir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın bu işletmelere gerekli denetimleri yapmadığı iddiası da bulunmaktadır. İzmir Körfezi'nin temizlenmesi için merkezi yönetimin sorumluluğu da bulunmasına karşın 2025 yılı Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı'nda ödenek ayrılmadığı bilinmektedir. Bu da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın merkezi yönetimin görev ve sorumluluklarını yerine getirmediğini düşündürmektedir.

Bu bağlamda;

1. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İzmir Körfezi'nin temizlenmesi için "Bilim Kurulu' kurmak dışında bir adım atmayı düşünmekte midir?

2. Merkezi Yönetim olarak Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı'nda İzmir Körfezi'nin temizlenmesi için bir ödenek ayrılması düşünülmekte midir?

3. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İzmir Körfezi'ne akan atıkları sebep olan işletmeleri denetlemekte midir? Denetim yapıldı ise en son hangi tarihte yapılmıştır? Yapılan denetimde bir rapor hazırlanmış mıdır? Hazırlandı ise kamuoyu ile neden paylaşılmamaktadır?

4. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından denetim yapılmadı ise ilgili birim çalışanlarına görevlerini denetim görevini yerine getirmedikleri gerekçesi ile soruşturma açılmış mıdır? Açıldı ise soruşturmanın neticesi nedir?

CEVAP

İzmir İç Körfez'de yaşanan çevre kirliliği ile mücadelede gereken adımları atmak üzere Bakanlığımız başkanlığında akademisyenler, ilgili Belediye Başkanları, kamu kurum ve kuruluşları, STK ve oda temsilcilerinin katılımıyla 5 Eylül 2024 tarihinde İzmir İli'nde Koordinasyon Kurulu toplantısı gerçekleştirilmiştir.

Toplantının sonucu olarak bölgede çevre kirliliğinin giderilmesi için acil eylem planının hazırlanması kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda özellikle bölgedeki üniversiteler başta olmak üzere konusunda uzman 35 bilim insanının katılımı ile "İzmir Körfezi Bilim Kurulu" oluşturulmuştur.

17-18.09.2024 tarihinde Bakanlığımız koordinasyonuyla Bilim Kurulu üyeleri, Büyükşehir Belediyesi, ilgili kurum kuruluşların temsilcileri ile bilimsel toplantı gerçekleştirilmiştir. Yapılan toplantıda Atıksu Altyapısı ve Derelerin İyileştirilmesi, Denizel Ekosistemin Değerlendirilmesi ve İyileştirilmesi ile İklim Değişikliği ve Modelleme Çözümleri olmak üzere üç alt çalışma grubu oluşturulmuştur.

Bu kapsamda, ilgili kurumların görev yetki ve sorumlulukları çerçevesinde mevcut çevresel altyapı ile Körfeze gelen kirliliğin azaltılması sağlayacak çalışmalar ile orta ve uzun vadeli plana temel teşkil edecek çalışmaların başlatılmasını içeren 15 maddelik "İzmir Körfezi Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı" hazırlanmış ve 07.10.2024 tarihinde gerçekleştirilen toplantı sonucunda kamuoyu ile paylaşılmıştır.

Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı ile

Mevcut Çevresel Altyapıların (Atıksu Arıtma Tesisi, Kanalizasyon, Ana kuşaklama kanalı, kollektör hatları, yağmursuyu kanalları ) kapasitelerine göre mevzuatta belirtilen şartlara uygun işletilmesi,

Alıcı ortama deşarj yapan her türlü atıksu kaynağının (Evsel, Sanayi, Gemi ve liman vb) denetimlerin sıkılaştırılarak kontrol altına alınması, e İç körfeze kirlilik taşıyan derelerin temizlenmesi ve uygun yerlere rüsubat tutacak yapıların yapılması, e Orta ve Uzun vadeli eylem planında altyapısının oluşturulmasında ihtiyaç duyulacak verilerin üretilmesi, mevzuatın düzenlenmesi, verilerin paylaşılması, ekosistemin yapısı, hidrolik akım, biyolojik mücadele çalışmalarının başlatılması, hedeflenmektedir.

Çevre Denetimi Yönetmeliği'nin 18 inci maddesinin birinci fıkrasında sadece yıllık denetim programına alınan birleşik denetimlerde denetim raporu hazırlanması söz konusu olduğundan, plansız denetimler için denetim raporu hazırlanmamaktadır. Ayrıca yapılan birleşik denetime ait raporların bir nüshasının yalnızca birleşik denetim programına alınan tesis veya faaliyetlere gönderileceği hükme bağlandığından, başka herhangi bir taraf ile paylaşılması imkânı bulunmamaktadır.

2024 yılında, İzmir ilinde toplam 4.688 adet çevre denetimi gerçekleştirilmiş olup, bu denetimlerden çevre kirliliğine neden olan 206 işletmeye 119.521.881.-TI, idari para cezası uygulanmış ve 23 işletmeye faaliyet durdurma kararı verilmiştir.