Antalya'nın Elmalı ilçesinde çiftçilere dağıtılan gübrenin niteliğine ilişkin
Kaynak göster
Aykut Kaya (CHP), 31 Ocak 2025 tarihinde 7/23079 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 109 gün sonra, 20 Mayıs 2025).
Aykut Kaya (CHP, Antalya). “Antalya'nın Elmalı ilçesinde çiftçilere dağıtılan gübrenin niteliğine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23079, 31 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23079-antalya-nin-elmali-ilcesinde-ciftcilere-dagitilan-gubrenin-niteligine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8263725e-3dde-44e2-a171-0194cc3eab35
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 109 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 102 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
2024 yılında Elmalılı üreticilerimiz pancar hasadını tamamlamıştır. Devletin vermiş olduğu, yani PANKOBİRLİK''in çifiçilere verdiği, TÜRKŞEKER'in ihale ettiği taban gübreleri çiftçilerimize dağıtılmıştır.
Dağıtılan gübrelerin pancar için en değerli elementi olan fosfor elementinin 32 değerde olması gerekirken yapılan tahlil sonuçları neticesinde 5 ila 7 arasında çıktığı görülmüştür. Çiftçilerimiz üretim olarak kotalarında eksik kalmış, üretimlerinde verim elde edememişlerdir. Bordrolarında da bu gübrelerin maliyetleri çiftçilerden tahsil edilmiştir.
TÜRKŞEKER çiftçilerin bordrolarında 50 kilogram olması gerekirken 45 ila 48 kilogram olan bu kompoze gübreleri çuval başına 783 TL'den tahsil etmiştir. Elmalı Ziraat Odası gerekli müracaatları yapmasına rağmen çiftçilerimizin mağduriyeti giderilememiştir. Zaten girdi maliyetleriyle boğuşan Elmalı çiftçilerimizi bir de bu tür uygulamalarla cezalandırılmamalıdır.
Buna göre;
SORULAR
Elmalılı pancar üreticilerine dağıtılan gübredeki fosfor elementinin olması gerekenden düşük çıkmasının gerekçesi nedir? Bu konuda bir inceleme başlattınız
Söz konusu durum nedeniyle üretim kotaları eksik kalan, üretim verimleri düşen pancar üreticilerimizin uğradıkları zararların tazmini konusunda bir çalışma başlatacak mısınız?
TÜRKŞEKER'in çiftçi bordrolarında 50 kilogram olması gerekirken 45-48 kilogram olan kompoze gübreler için çuval başına 783 TL tahsil edilmesinin gerekçesi nedir? Bu uygulamayı adil ve hakkaniyetli buluyor musunuz? Adres: TBMM, Halkla İlişkiler Binası, E-507
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Piyasaya arz edilen gübrelerin taşıması gereken şartlar ve buna ilişkin analiz metotları, belgelendirme, denetim ve piyasaya arzla ilgili usul ve esaslar "Tarımda Kullanılan Organik, Mineral ve Mikrobiyal Kaynaklı Gübrelere Dair Yönetmelik" ve "Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği" ile belirlenmiştir. Söz konusu Yönetmeliklerde belirlenen şartları taşıyan gübrelerin belgelendirilmek suretiyle piyasa arz edilmesine müsaade edilmekte ve mevzuat kapsamında denetim ve kontrolleri yapılmaktadır.
Gübrelerin paketleme aşamasından son kullanıcıya kadar takibinin sağlanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyen "Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ"in yürürlüğe girmesini takiben Gübre Takip Sistemi (GTS) uygulaması nitratlı gübrelerde 01.01.2018 tarihinde, diğer gübrelerde 01.07.2018 tarihinde uygulanmaya başlamıştır.
GTS uygulaması ile piyasaya arz edilen gübreler kayıt altına alınarak üretimden son kullanıcıya kadar izlenebilirlik sağlanmakta olup bu sayede taklit ve tağşiş yapılması önlenmektedir.
Yürürlükteki mevzuat kapsamında, ülkemizde gübrelerin piyasaya arz edilebilmesi için Bakanlığımızdan lisans belgesi ve tescil belgesi alınmış olması zorunluluğu bulunmakta olup GTS dışında gübre satışına müsaade edilmemektedir.
Tarım ve orman il müdürlükleri tarafından yapılan denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda; Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği kapsamında idari yaptırım ve idari para cezası uygulanmakta, sahte/taklit gübre tespit edilmesi halinde ilave olarak sorumlular hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunularak hukuki işlem tahsis edilmektedir.
Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü (TÜRKŞEKER) ile pancar üretim sözleşmesi imzalayan üreticilerden talep edenlerin gübre ihtiyaçlarının temin ve dağıtımı işini, imzalanan protokol esaslarına göre 2002-2024 yılları arasında Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği (PANKOBİRLİK) yapmıştır. Bu kapsamda PANKOBİRLİK tarafından Elmalı Bölgesinin de bağlı olduğu Burdur Şeker Fabrikası üreticilerine kompoze (12-30-12) gübresi temin edilerek dağıtılmıştır. "Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği" ve eklerine uygun olarak üretilip piyasaya arz edilmesi gereken söz konusu gübrelerin dağıtımı tamamlandıktan sonra Burdur Şeker Fabrikasının bazı çiftçilerinden gelen şikayetler üzerine çiftçilerdeki kompoze gübrelerden alınan numunelerin Türk Standartları Enstitüsü (TSE) laboratuvarlarında analizleri yapılmıştır.
Kimyevi gübrelerle ilgili mevzuata uygun olmayan gübreleri üreten ve piyasaya arz eden firma hakkında Bakanlık tarafından gerekli hukuki ve idari işlemler yapılmıştır. Söz konusu gübrelerle ilgili olarak başlatılan hukuki süreç yakından takip edilmektedir.
Burdur Şeker Fabrikası tarafından 2024 yılı pancar üretim kotalarını tamamlayamayan üreticilere, pancar üretim sözleşmesinin mücbir sebeplerle ilgili hükümleri kapsamında hiçbir cezai müeyyide uygulanmamıştır.
Hazır ambalajlı ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında yapılan iş ve işlemler "Hazır Ambalajlı Mamullerin Ağırlık ve Hacim Esasına Göre Net Miktar Tespitine Dair Yönetmelik" çerçevesinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülmektedir.
Çiftçilerimizin güvenilir gübreye ulaşması için gübre kullanımının yoğun olduğu ilkbahar dönemi öncesi bayi, üretici ve ithalatçılara yönelik 81 ilde eş zamanlı olarak yapılan denetimler TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı tamamlanmıştır. Bu kapsamda 2025 yılında 8 bin 380 gübre bayisinde 38 bin 629 ürün denetimi gerçekleştirilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan