Evde engelli bakım yardımı uygulamasına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 117 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. , r. Jale Nur SÜLLÜ Eskişehir Milletvekili
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayımlanan "Türkiye'de Kadın İşgücü Profili ve İstatistiklerinin Analizi" başlıklı nihai raporda, 1E9 Kodlu "İşyerinin Durumuna Göre İstihdam" dağılımında, Türkiye genelinde 167.504'ü kadın olmak üzere, toplam 188.740 kişinin evde bakım hizmeti sunduğu, evlerinin işyeri olarak gösterildiği ve devletten net asgari ücret düzeyinde maaş aldığı belirtilmektedir. Bu kapsamda evde bakım hizmeti sunan kişilerin, 2011 yılından itibaren Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından "İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri" alt sektöründe, NACE Kod 88 "Barınacak Yer Sağlamaksızın Verilen Sosyal Hizmetler Sektör İstihdamı" içinde değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
Ancak, evde bakım hizmeti sunan kişilere yönelik sosyal güvenlik uygulamalarındaki değişiklikler, bugün itibarıyla bu kişilerin sosyal güvenceden mahrum bırakıldığını işaret etmektedir. 2013 yılında bu kişilere "aylık" adı altında net asgari ücret ödenirken, bugün "evde engelli bakım yardımı" adı altında daha düşük ödemelerin yapılması, etik ve hukuki açıdan sorgulanması gereken bir durum oluşturmaktadır.
Bu bağlamda;
I) TÜİK, günümüzde evde bakım hizmeti sunan aile bireylerini istihdam içinde saymakta mıdır? İstihdam içinde görünüyorlarsa bu kişiler neden sosyal güvence kapsamına alınmamaktadır?
SORULAR
2013 yılında evde engelli bakım hizmeti sunan kişilere sosyal güvence sağlanmışken, bugün bu kişilerin sosyal güvence dışında bırakılmasının gerekçesi nedir? Bu durum, 2013 yılındaki uygulamalar ile günümüzdeki uygulamalar arasında etik olmayan bir
• farklılık yaratmıyor mu?
2013 yılında evde bakım emeği sunan 167.504 kadın ve 21.236 erkeğin sosyal güvenlik primleri ödenmiş midir? Ödendiyse bu primler nasıl karşılanmıştır? Eğer ödenmediyse, bu kişilerin sosyal güvence dışında bırakılması hukuki ve hakkaniyetli midir?
Evde bakım hizmeti sunan kişilere yönelik ödemelerin "aylık" adı altında maaş statüsünde yapıldığı dönemde, bu kişilerin sosyal güvenceye kavuşturulması yönünde bir düzenleme yapılmış mıdır?
Evde bakım hizmeti sunan kişilere yapılan ödemelerin "aylık" olarak, maaş statüsünden çıkarılarak "yardım" statüsüne dönüştürüldüğü tarihten itibaren, bu kişilerin bakım verdikleri süre boyunca geriye dönük sosyal güvenlik primlerinin ödenmesi ve bu kişilerin sosyal güvenceye kavuşturulması mümkün müdür?
Aile fertlerinin evde bakım hizmeti vermesi karşılığında sosyal güvence sağlanmaması, bu kişilerin temel sosyal haklardan mahrum bırakılması -anlamına gelmiyor mu? Bakanlık olarak bu mağduriyetlerin giderilmesine yönelik bir çalışmanız var; mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 11.02.2025 tarihli ve 1581516 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Eskişehir Milletvekili Sayın Dr. Jale Nur SÜLLÜ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/23297 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
Eskişehir Milletvekili Sayın Dr. Jale Nur SÜLLÜ"ye Ait 7/23297 Esas Numaralı Yazılı Soru
Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımızca 2006 yılında bakıma muhtaç ve ekonomik yoksunluk içerisinde bulunan engelli bireylerin aile ortamında bakım ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla "Evde Bakım Yardımı" başlatılmıştır. Evde Bakım Yardımı engelli bireylerin kendisine değil, bakımını üstlenen akrabası, vasisi gibi üçüncü kişilere yapılan bir yardım modelidir.
Evde Bakım Yardımı Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin | inci fıkrasına göre engelli bireyin evde bakım yardımından yararlanması için;
I. Hanede ikamet eden tüm bireylerin her ne ad altında olursa olsun her türlü gelir toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarının, asgari ücretin aylık net tutarının 2/3*ünden daha az olması,
2. Sağlık kurulu raporunda 18 yaş üstü kişiler için "tam bağımlı/ağır engelli" ibaresi bulunması, (ÇÖZGER) çocuklar için sağlık kurulu raporunda "Çok ileri düzeyde Özel Koşul Gereksinimi Var (ÇÖGV)", "Belirgin Özel Koşul Gereksinimi Var (BÖGV)" ve "Özel Koşul Gereksinimi Var (ÖKGV)" ibarelerinin bulunması,
3. Günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyeceğinin bakım raporuyla tespit edilmesi gerekmektedir.
Evde bakım yardımı bir sosyal yardım modeli olup evde bakım yardımında bakım veren kişiler hiçbir zaman sigorta kapsamına dahil edilmemiş ve sigorta primleri ödenmemiştir.
Bakanlığımızca asıl hedefimiz bakıma muhtaç engellilerin en uygun ve en iyi şekilde bakımlarının gerçekleştirilmesidir. Bu nedenle bakım yapacak kişilerin mevzuatta belirlenen şartları taşımaları zorunludur. Bakanlığımız bu kapsamda engelli bireyler ve ailelerinin güçlendirilmesi ve yaşam standartlarının iyileştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütmekte, engelli bireylerin istihdamına ve toplumsal hayata etkin olarak katılımına büyük önem vermektedir.
Diğer taraftan 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında olup başvurusu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıf Mütevelli Heyetince de uygun bulunan, 9640 ve üzeri oranda engelli raporu olan, sosyal güvencesi olmayan ve hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık geliri, asgari ücretin aylık net tutarının 1/3'ünden az olan Türk vatandaşlarına Engelli Aylığı; 18 yaşından küçük özel gereksinim düzeyi en az hafif düzeyde olan veya 9640 ve üzeri oranda engelli olan yakını bulunan ve hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık geliri, asgari ücretin aylık net tutarının 1/3'ünden az olan Türk vatandaşlarına Engelli Yakını Aylığı bağlanmaktadır.
Bununla birlikte engellilere yönelik olarak yaşlı ve engelli vatandaşlarımızın ev temizliği ve kişisel bakımları gibi zaruri ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik Ulusal VEFA Programı, ihtiyaç sahibi engelli vatandaşlarımızın topluma uyumunu kolaylaştıracak her türlü araç gereç ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik Engelli İhtiyaç Yardımı, özel eğitime ihtiyacı olan özel gereksinimli öğrencilere yönelik Engelli Öğrencilerin Ücretsiz Taşınması gibi yardım programları yürütülmektedir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan