Bazı mahkumlara kötü muamelede bulunulduğu iddiasına ilişkin
Kaynak göster
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 29 Ocak 2025 tarihinde 7/23344 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 581 gün sonra, 2 Eylül 2026).
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Bazı mahkumlara kötü muamelede bulunulduğu iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23344, 29 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23344-bazi-mahkumlara-kotu-muamelede-bulunuldugu-iddiasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3a128df2-cacf-4dca-9883-0194b6417072
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 581 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)TEN a, HALKLARIN EŞİTLİK VE DENOKRASİ PARTİSİ
? GRUP BAŞKANLIĞI Sayı ....... 60225 arsamız Tarih .23:90h12025 , N | , TURKIYE BUYUK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞGPDNA - 2 2) 0) İ
Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya tarafından Anayasa'nın 98'inci
İçtüzüğün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
SORULAR
01.2024.
Cezaevlerinde yaşanan insan hakları ihlalleri nedeniyle mahpus ve mahpus yakınları tarafından tarafıma birçok başvuru yapılmaktadır. Bu başvuruların bir kısmı Jandarmanın rutin uygulamasına dönüştürüldüğü belirtilen "ağız içi arama" uygulamasına ilişkindir. Hukuka aykırı ve kötü muamele olarak değerlendirilen bu uygulamayı kabul etmeyen mahpusların hastaneye sevk edilmediği gibi bazı cezaevlerinde ağız içi aramayı kabul etmeyen mahpuslara disiplin soruşturmaları açıldığı belirtilmektedir. Örneğin Tokat Cezaevinde bulunan Mehmet Şirin Kaya, çapraz bağları koptuğu için ameliyat geçirmiş ancak ağız içi aramaya kaışı çıktığından hakkında disiplin soruşturması açılmış ve hastaneye sevki gerçekleştirilmemiştir.
Yine aynı cezaevinde çok sayıdaki hasta mahpusun ağız içi arama dayatması nedeniyle hastaneye sevk edil(e)medikleri: ve tedavi olamadıkları belirtilmektedir. Bu mahpuslârdan bazılarının sağlık sorunları hakkında tarafıma iletilen bilgilere göre;
Sağlık durumu ağır olduğu belirtilen Mehmet Tiryaki'nin hastaneye sevk edilmediği için hastalığına teşhis konulamadığı, Aydın Değirmenci'nin kolon kanseri olduğu, Ömer Yaman'ın 70 yaşında ve birçok sağlık sorununun bulunduğu, Adnan Çelebi'nin fıtık ameliyatı geçirdiği ve fizyoterapi tedavisi görmesi gerektiği, Hasan Demirtaş'ın Behçet Hastası olduğu ifade edilmektedir. Cezaevinde merdivenlerden düşerek ayağı kırıldığı belirtilen İlhan Talay'ın da jandarmanın uyguladığı ağız içi arama dayatması nedeniyle hastaneye sevkinin gerçekleştirilmediği tarafıma aktarılan bilgiler arasındadır.
Bu bağlamda;
Bakanlığınıza bağlı jandarma personelleri tarafından gerçekleştirilen keyfi ve sistematik hale getirildiği belirtilen bu uygulamanın yasal dayanağı nedir? Bu uygulamaya son verecek misiniz?
Hasta mahpusların sağlık ve tedavi hakkına erişebilmeleri amacıyla bakanlığınız konu hakkında hangi tedbirleri alacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ali Yerlikaya, İçişleri Bakanı ·
İlgi (o: 11 Şubat 2025 tarihli ve E-434552547-120.07.04- 1581516 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde yer alan Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN'a ait 7/23344 esas numaralı yazılı soru önergesi incelenmiştir.
Söz konusu soru önergesinde bahsi geçen konu ile ilgili olarak, Ceza infaz kurumlarında tutulan hükümlü/tutukluların hastaneye/adli makamlara sevki, arama işlemleri, sağlık kuruluşlarında muayene ve tedavilerinde "5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, 2324 Sayılı Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik, JGY:456-3 (C) Ceza İnfaz Kurumlarının Dış Koruması ile Sevk ve Nakil Hizmetleri Yönergesi, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetim, Dış Koruma, Hükümlü ve Tutukluların Sevk ve Nakilleri ile Sağlık Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Protokol" kapsamında yürütülmektedir.
Ağız içi araması konusunda, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun, 28 Şubat 2017 tarihli, E:2016/800 ve K: 2017/120 sayılı ve 19 Mart 2019 tarihli, E:2016/707 ve K:2019/220 sayılı kararlarında; "cinsel organlar veya anüs bölgesine bakılması haricindeki ağız, koltuk altı gibi beden boşlukları ile ayak, kol, saç arası gibi vücut bölgesine tıbbi araç ve yöntemler kullanmaksızın bakılmasının arama hükümlerine tabi olduğu" belirtilmiştir.
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun 2021/1072 ve 2022/1003 tarihli raporlarında Jandarma personelinin gerçekleştirdiği güvenlik araması hususunda "ihlal bulunmadığı" kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Kolluk görevlilerinin, hükümlü ve tutukluları hastaneye/adli makamlara sevki esnasında bu kişilerin ağız içi aramalarını yaptıkları, aksi hâlde hükümlü ve tutukluların ağzında delici/kesici bir alet bulundurması, kendisine, üçüncü kişilere ve sevkle görevli kolluk personeline zarar vermesi veya bu kişilere saldırmak suretiyle firar etmesi gibi emniyet açısından zafiyetlere neden olacağı değerlendirilmektedir.
Hükümlü ve tutukluların üst aramaları esnasında, herhangi bir fiziki temas olmadan sözlü olarak ağız bölgelerini açmaları istenerek, herhangi bir tıbbi araç veya yöntem kullanılmaksızın ağız içerisinde kesici/delici (ilet vb.) bir alet olup olmadığının kontrolü gözle yapılmaktadır.
Hükümlü ve tutukluların sağlık durumlarında meydana gelen acil ve riskli durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi ile iletişime geçilerek ambulans ile hastaneye sevk işlemi gerçekleştirilmektedir. Hükümlü ve tutukluların sağlık hizmetleri Sağlık Bakanlığı ile koordineli şekilde; kurum reviri, kurum aile hekimliği, kampüs semt polikliniği, kampüs hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ve adli psikiyatri hastanelerinde sağlanmaktadır.
Beştepe Mah. Cumhurbaşkanlığı Cad. 8.Sok. No:47 Yenimahalle ANKARA Bilgi İçin: I.Asb.Üçvş. Sibel KOÇ İİB Telefon No.:*90(312)6019999 Faks No:*x0312(418)9208 Koor.Asb. *
Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı
Tarih: 02/09/2026 10:58 Sayı: E-120.07.03-1931250
Bahsi geçen hükümlülerin, sağlık periyotları incelendiğinde, istedikleri tarihlerde, hastane ll 1NIRMUMENUM gerçekleştirildiği ve tedavilerinin yaptırıldığı tespit edilmiştir.
Mevzuat gereği, jandarma personeli tarafından hükümlü ve tutukluların ağız içi araması yapılabilmekte, yapılan uygulama keyfi bir uygulama olmayıp insan haklarına aykırılık oluşturmamaktadır.
Mustafa ÇİFTÇİ Bakan Beştepe Mah. Cumhurbaşkanlığı Cad. 8.Sok. No:47 Yenimahalle/ANKARA Bilgi İçin: J.Asb.Üçvş. Sibel KOÇ Ri gl Telefon No.:t190(312)6019999 Faks No:t0312(418)9208 Koor.Asb. İğ AE