6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra alınan önlemlere ve yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 7 Şubat 2025 tarihinde 7/23476 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 17 Nisan 2025).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra alınan önlemlere ve yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23476, 7 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23476-6-subat-2023-tarihli-kahramanmaras-merkezli-depremlerden-sonra-alinan-onlemlere-ve-yapilan (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b5ffbbb5-e89a-4da3-b347-0194f03172c1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 69 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 62 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü *nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Sümeyye BOZ Muş Milletvekili
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler, Türkiye'nin enerji altyapısında ciddi zararlara neden olmuş, elektrik ve doğalgaz hatları, petrol boru hatları ve enerji santrallerinde tahribat meydana gelmiştir. Deprem bölgesinde enerji arzının kesintiye uğraması, hem acil müdahale süreçlerini hem de depremzedelerin temel ihtiyaçlarının karşılanmasını zorlaştırmıştır. Özellikle elektrik kesintileri nedeniyle kritik sağlık ve barınma hizmetlerinin aksadığı ve doğalgaz kesintilerinin kış şartlarında yaşam koşullarını olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Anayasa'nın 166'ncı maddesi uyarınca, devletin doğal afetlere karşı gerekli hazırlıkları yapması ve enerji güvenliğini sağlaması bir zorunluluktur. Afet ve Acil Durum Yönetimi Yönetmeliği ve Elektrik Piyasası Kanunu da kriz durumlarında enerji altyapısının güvence altına alınmasını ve hızlıca onarılmasını düzenlemektedir. Ancak depremin üzerinden bir yıl geçmiş olmasına rağmen bazı bölgelerde enerji altyapısındaki sorunların devam ettiğine ve onarım çalışmalarının yetersiz kaldığına dair şikayetler kamuoyunda sıkça dile getirilmektedir.
Bu bağlamda, deprem sonrası enerji arzının sağlanması, altyapının onarımı ve gelecek olası afetlere hazırlık konusunda alınan önlemlerin detaylandırılması gerekmektedir.
Bu bağlamda:
SORULAR
6 Şubat 2023 depreminin ardından elektrik, doğalgaz ve petrol boru hatlarında meydana gelen hasarların toplam boyutu nedir? Bu hasarların ne kadarı onarılmıştır ve onarımı devam eden altyapı projeleri nelerdir?
Deprem sırasında ve sonrasında kaç bölgeye elektrik ve doğalgaz arzı kesilmiştir? Kesintilerin hangi sürelerle devam ettiği ve hangi bölgelerde bu kesintilerin uzun vadeli sorunlara yol açtığı hakkında bilgi verir misiniz?
Deprem sonrası enerji altyapısının onarımında karşılaşılan en büyük zorluklar nelerdir? Bu zorlukların giderilmesi için hangi adımlar atılmıştır?
Depremden etkilenen bölgelerde elektrik ve doğalgaz arzını hızlıca sağlamak için geçici çözümler (mobil jeneratörler, LNG terminalleri vb.) uygulanmış mıdır? Bu çözümlerden kaç kişi veya hane yararlanmıştır?
Deprem sonrası enerji arzının güvenliğini sağlamak amacıyla ne kadar bütçe ayrılmıştır ve bu bütçenin hangi projelerde kullanıldığına ilişkin bir plan hazırlanmış mıdır?
Deprem sırasında doğalgaz boru hatlarında meydana gelen patlama veya sızıntıların önlenmesi ve erken tespit edilmesi için hangi teknolojik sistemler kullanılmaktadır? Bu sistemlerin yeterliliği konusunda bir değerlendirme yapılmış mıdır?
Depremden etkilenen bölgelerdeki hanelere enerji faturalarında indirim veya erteleme gibi destekleyici uygulamalar sağlanmış mıdır? Bu uygulamalardan faydalanan kişi veya hane sayısı kaçtır?
Gelecekte benzer doğal afetlere hazırlıklı olmak amacıyla enerji altyapısının daha dayanıklı ve sürdürülebilir hale getirilmesi için Bakanlığınız tarafından hangi projeler planlanmaktadır? Bu projelerin kapsamı ve takvimi nedir?
Deprem sonrası enerji kesintilerinin neden olduğu can ve mal kayıplarıyla ilgili Bakanlığınız tarafından yapılan bir inceleme veya değerlendirme var mıdır? Bu süreçte ihmali veya sorumluluğu bulunan kamu görevlileri veya firmalara yönelik herhangi bir idari veya adli soruşturma başlatılmış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerde Adıyaman, Kahramanmaraş, Hatay, Gaziantep, Kilis, Osmaniye, Adana, Şanlıurfa, Bingöl, Elazığ, Malatya, Mardin ve Diyarbakır illerinde elektrik altyapı şebekesi; Adıyaman, Kahramanmaraş, Gaziantep, Kilis ve Adana illerinde ise doğal gaz altyapı şebekesi Zarar görmüştür. Depremlerden etkilenen bölgelerde faaliyette bulunan doğal gaz ve elektrik dağıtım şirketleri tarafından deprem sonrasında elektrik ve doğal gaz altyapı şebekesinde meydana gelen hasarlar için gerekli çalışmalar yapılarak bu hasarlar ivedilikle giderilmiştir.
Söz konusu hasarların giderilmesinde yapılan harcamalar ise ilgili doğal gaz ve elektrik dağıtım şirketleri tarafından karşılanmış olup, bu harcamaların bir kısmı doğal gaz ve elektrik dağıtım şirketlerinin doğal afetler, yangın ve kaza gibi risklere karşı dağıtım şebekesine yaptırmak zorunda oldukları "varlık tüm risk" sigortası kapsamında sigorta şirketlerinden temin edilmiştir.
Depremde karşılaşılan sorunlarla ilgili olarak; hasar gören ve yıkılan binaların yakınında bulunan elektrik dağıtım ve doğal gaz dağıtım şebekelerine güvenlik nedeniyle ilk etapta müdahale etmekte zorluklar yaşanmış, ancak takip eden süreçte enkaz kaldırma ve yol açma çalışmaları yapıldıkça ihtiyaç duyulan her yerde enerji arzı sağlanmıştır.
Şebekelerden enerji verilemeyen yerlerde ise jeneratör ve taşımalı doğal gaz yöntemleriyle enerji arzı sağlanmıştır. Her ne kadar yaşanan süreçte yıkım işlerinin devam etmesi nedeniyle emniyet amaçlı enerji kesintilerinin yapılması, üçüncü şahıs kaynaklı meydana gelen arızalar ve tesis yapım ve bakım çalışmaları sebebiyle dönem dönem kesintiler yaşanmış olsa da elektrik enerjisinin tedarik sürekliliği ile ticari ve teknik kalitesine ilişkin şebeke arıza, bakım ve onarım çalışmalarına gereken özen ve önem gösterilmiştir. Bu çerçevede enerji arzının kesintisiz sağlanabilmesi için yenileme, iyileştirme ve kapasite artırımı yatırım planları oluşturulmuş olup, belirlenen planlama çerçevesinde bakım ve yatırım programları uygulanmıştır.
Deprem esnasında doğal gaz boru hatlarımızda olası kaçak ve patlamaların erken tespit edilmesi kapsamında; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ile birlikte geliştirilen Depremlerde Erken Uyarı ve Kuvvetli Yer Hareketleri İzleme Kumanda Sistemi (YER-HİS) Projesi Marmara Bölgesinde bulunan Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş.'nin (BOTAŞ) tesislerine kurularak toplam 45 adet üçüncü nesil deprem sensörleriyle desteklenmektedir. Söz konusu sistem 7/24 aktif olarak çalışmaktadır.
Ayrıca doğal gaz şebekemiz ve yerüstü tesislerimiz uzaktan veri izleme sistemi (SCADA) ve metan gaz dedektörleri ile 7/24 izlenmekte olup, olağan dışı tüketim ve basınç değişiklikleri ile kaçak durumlarında bu şebeke ve tesislere gerekli müdahaleler yapılmaktadır. Doğal gaz şebeke hatlarımızda kaçak tarama aracının giremediği noktalarda ise portatif lazer dedektörleri ile yer altı ve yer üstü taramaları yapılmaktadır.
Depreminin ilk gününden itibaren Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından güvence bedeli ödemeleri, elekirik faturalarının terkini, zamanında ödenmeyen borçların tahsili vb. hususlarda yapılan düzenlemeler ile deprem bölgesinde ikamet eden tüketicilerin mağduriyetinin önüne geçilmeye çalışılmıştır. Yapılan düzenlemeler kapsamda;
• 16/02/2023 tarih ve 11659 sayılı Kurul Kararı ile tüm dağıtım bölgelerinde yapacakları perakende satış sözleşmesi başvurularında, güvence bedeli ile kesme-bağlama bedeli alınmaması kararlaştırılmıştır.
• 21 Mart 2023 tarihli ve 32139 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20/03/2023 tarihli ve 137 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile mezkur depremler dolayısıyla genel hayata etkili afet bölgesi kabul edilen yerlerde, konutu ve/veya işyeri yıkılan, acil yıkılacak, ağır veya orta hasarlı hale gelen elektrik abonelerini ödenmemiş tüketim bedellerinin terkin edilmesi kararlaştırılmıştır.
YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR | 28/35 | 7/23476
• 20/03/2023 tarihli ve 6974 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya illerinin tamamı ile Gaziantep ilinin İslahiye ve Nurdağı ilçelerinde faal veya kullanılabilir durumda olan tüketicilere dair tahakkuk ve tahsilat işlemleri 31/05/2023 tarihine kadar ertelenmiş; bu süredeki toplam elektrik tüketimine esas fatura bedellerinin, 2023 yılı
Haziran ayı fatura döneminden itibaren gecikme zammı olmaksızın 6 eşit taksitle tahsil edilmesine karar verilmiştir.
Bununla birlikte lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren elektrik dağıtım şirketleri, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) tarafından 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında periyodik olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporları da gereği için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na (EPDK) gönderilmektedir. Söz konusu raporların 6446 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.