6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra alınan önlemlere ve yapılan çalışmalara ilişkin

İlgi (o :a) 14.02.2025 tarihli ve 1583244 sayılı yazınız. b)21.02.2025 tarihli ve 1586827 sayılı yazınız.

İlgi yazılar ekinde alınan ve Bakanlığımıza yöneltilen Diyarbakır Milletvekili Mehmet KAMAÇ'a ait 7/23450 ve Van Milletvekili Gülderen VARLİ'ye ait 7/23999 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan

Diyarbakır Milletvekili Sayın Mehmet KAMAÇ'a Ait 7/23450 ve Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLİ'ya Ait 7/23999 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergelerine İlişkin Cevap Metni

2013 yılında AFAD tarafından çıkarılan Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında "Afet ve acil durumda, Psikososyal Destek Hizmeti koordinasyonu sağlamak" ve "Ayni Bağış Depo Yönetimi ve Dağıtımı Çalışma Grubu faaliyetlerinin yürütülmesini sağlamak" görevleri Bakanlığımıza verilmiştir.

Bu görevler kapsamında 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen birey, aile ve toplum üzerinde maddi ve manevi kayıplara sebep olan iki büyük deprem afetinin ardından Bakanlığımızca yürütülen çalışmalara aşağıda ver verilmiştir. İ

Afet ve acil durumlarda psikososyal destek çalışmalarının koordinasyonunu sağlayan Bakanlığımız gerek deprem illerinde gerekse diğer illerde yani 81 ilimizde psikososyal destek ekipleri seferber edilerek 4,9 milyon vatandaşımıza psikososyal destek sunmuş ve sunulmaya devam edilmektedir.

6 Şubat tarihli Kahramanmaraş depremlerinde ilk andan itibaren vatandaşlarımıza destek olunmuştur. Afet ve acil durum süreçlerinden etkilenenlerin kendi kapasitelerini fark ederek güçlenmelerinin sağlanmasını hedefleyen psikososyal destek (PSD) çalışmaları yürütülmektedir. Deprem illerinde ve tahliye illerindeki çalışmaların yanı sıra süreçte destek illerinden de deprem bölgesine de görevlendirmeler yapılmış olup, 81 ilimizde PSD ekipleri seferber edilerek vatandaşlarımıza PSD destek sunulmuş, normal yaşama geçiş süreçlerine destek olunmuş ve olunmaya devam edilmektedir. Bu kapsamda depremden bu yana yaklaşık 5 milyon PSD hizmeti sunulmuştur. Çalışmalar; durum tespiti, paydaş kurumlarla iş birliği, lojistik planlama, dezavantajlı nüfus gruplarının ihtiyaç tespiti, çalışana destek, eğitim programları, izleme ve değerlendirme çalışmaları ile PSD hizmetleri boyutlarını da içeren bir planlamayla yürütülmüştür.

Ebeveynlere yönelik psikolojik bilgilendirme, gizlilik ve mahremiyet eğitimi, çocuk ve yetişkinlere yas danışmanlığı hizmeti verilmektedir. PSD hizmeti kapsamında deprem sonrası yas süreci yaşayan çocuklar meslek elemanları aracılığıyla psikolojik ilk yardım, psikoeğitim, grup çalışmaları, bireysel görüşme vb. müdahale araçları ile desteklenmektedir. Söz konusu çalışmaların yürütülmesine yönelik olarak barınma alanlarında PSD çalışmalarını yürütmek ve takip etmek üzere yetişkinler ve çocuklar için PSD birimleri kurulmuştur. Geçici barınma merkezlerinde yeni bir yaşama uyum sağlanabilmesi için gizlilik ve mahremiyet, aile içi iletişim, kadına yönelik şiddet vb. farkındalık eğitimleri düzenlenmiştir. Psikolojik ilk yardım hizmeti ve psikososyal destek hizmeti sunulması esnasında riskli durumda olanların tespiti halinde hizmet modellerine gerekli yönlendirmeler de yapılmaktadır.

Bununla birlikte yerleşik bir düzene giren afet sahasında; hobi kurslarının açılması, spor faaliyetleri düzenlenmesi, kültürel ve sosyal iyileştirme etkinliklerinin düzenlenmesi ile hayatın normale dönmesi amaçlanmaktadır. Bütün bu hizmetler çerçevesinde, yaşanan travmatik olayla baş etme becerilerinin güçlendirilmesi ve psikolojik sağlamlığın artırılması amaçlanmaktadır.

Afet bölgesinde Bakanlığımızca kurum bakımı hizmeti verdiğimiz 2.610 çocuk, kadın, engelli, yaşlı vatandaşımızın farklı illerdeki daha güvenli kuruluşlarımıza nakli gerçekleştirilmiştir.

Bakanlığımızca deprem felaketi nedeniyle ailesinden ayrı düşmüş/refakatçisi olmayan 1.912 çocuk Aile Bilgi Sistemi Afet Yönetim Çocuk Modülü'nde kayıt altına alınmıştır. Yapılan kimlik kontrolü, bilimsel yöntemlerle kimliklendirme ve mesleki çalışmalar sonucunda 1.879 çocuk ailesine/aile yakınlarına teslim edilmiş, 6 çocuğumuz da aile odaklı hizmetlerden faydalandırılmıştır. 9 çocuğumuz Bakanlığımıza bağlı kuruluşlarda bakım ve koruma altındadır. 1 çocuğumuz reşit olarak kuruluştan ayrılmıştır. Kayıtlarımızda olan 17 çocuğumuz tedavi sürecinde vefat etmiştir. Hastanelerde tedavisi devam eden çocuğumuz bulunmamaktadır. Kimliği belirlenemeyen çocuğumuz bulunmamaktadır.

6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan depremlerin ardından deprem bölgesinde bulunan geçici barınma alanlarındaki çocukların desteklenmesi, 12-18 yaş aralığındaki çocukların iyi olma hallerini gözeten ve akranları ile zaman geçirmelerini destekleyen güvenli alanların oluşturulması amacıyla Suna ve İnan Kıraç Vakfı ile iş birliği protokolüne istinaden deprem bölgelerine yönelik Çocuk Yaşam Merkezleri oluşturulmuştur. Bu kapsamda, 27 Nisan 2023 tarihinde Kahramanmaraş-Pazarcık, 26 Mayıs 2023 tarihinde Hatay-Güzelburç ve 15 Aralık 2023 tarihinde Adıyaman-Merkez"de bulunan üç konteyner kentte Çocuk Yaşam Merkezleri kurulmuştur. Merkezlerde esenlik atölyesi, yürüyüş, harita atölyesi ve kız çocuklarıyla STEM (bilim, teknoloji, mühendislik, matematik) atölyesi etkinlikleri gerçekleştirilmektedir.

Ek olarak Suna ve İnan Kıraç Vakfı ve UNICEF iş birliği ile 12 Ocak 2024 tarihinde Hatay-Antakya ve 28 Şubat 2024 tarihinde Şanlıurfa-Harran'da iki konteyner kentte Çocuk Yaşam Merkezleri kurulmuştur.

28 Kasım 2024 tarihinde resmi olarak başlayan IPA II "Acil Durumlara Duyarlı Çocuk Koruma Hizmetlerinin ve Desteklerinin Geliştirilmesi Yoluyla Çocukların Yaşamlarının İyileştirilmesi" projesi kapsamında Bakanlığımız ve UNICEF iş birliği ile Malatya, Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay olmak üzere dört deprem ilinde çocuk yaşam merkezleri kurulmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir.

Çocuk Yaşam Merkezlerinin temel amacı, dezavantajlı bölgelerde yaşayan çocuklar öncelikli olmak üzere fırsat eşitliği ilkesiyle tüm çocukların koruyucu ve önleyici hizmetlere erişimini artırmaktır. Bu kapsamda Çocuk Yaşam Merkezlerinde; çocukların psikososyal gelişimlerini desteklemeye, çocuklar ve ailelerine yönelik danışmanlık hizmeti sunmaya, çocukların sosyal katılımı ve uyumunu artırıcı çalışmalar yürütmeye ve haklarına ilişkin farkındalıklarını artırmaya yönelik hizmetlerin sunulması hedeflenmektedir.

Bakanlığımız, sivil toplum kuruluşlarıyla yaptığı iş birliği ve protokoller kapsamında, 11 ilde depremden etkilenen 0-18 yaş arasındaki otizmli çocukları ve ailelerini ivedilikle tespit etmiştir. Otizmli çocukların ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan eğitim materyalleri, eğitici oyuncaklar ve teknolojik cihazlar kit haline getirilerek deprem bölgesindeki 2.700 çocuğa ulaştırılmıştır. Ayrıca ailelere bu aşamada psikososyal destek hizmeti sağlanarak saha uzmanlarımız tarafından ihtiyaçları doğrultusunda danışmanlık ve yönlendirme hizmeti sağlanmıştır.

Bakanlığımız ile Down Sendromu Federasyonu iş birliğinde özel gereksinimi (down sendromu, otizm spektrum bozukluğu, serebral palsi, zihinsel engelli vb.) olan çocuk ve gençlerin ailelerinin rahatlatılması, bu bireylere gün içerisinde nitelikli eğitim ve becerilerine uygun çeşitlendirilmiş olanaklar sunulması, bu sayede depremden etkilenen ailelerin desteklenmesini amaçlayan "Melek Yüzler Mola Evleri" Projesi kapsamında deprem bölgesinde 6 Mola Evi açılmıştır. "Mola Evi" adı altında hizmet veren bu merkezler deprem bölgesinde bulunan down sendromlu bireyler başta olmak üzere, benzer zihinsel engel türlerine sahip çocuk ve gençler ile ailelerin sosyal hizmet ve sosyal destek ihtiyacının karşılanarak, sosyal hayata katılımlarının sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bir sosyal içerme model projesi olan "Mola Evleri" ile deprem sonrası sosyal hayatın kesintiye uğramadan normalleşerek devam etmesinin desteklenmesi amaçlanmıştır.

Bakanlığımız ve Türkiye Down Sendromu Derneği iş birliği içinde; okul öncesi öğretmeni, özel eğitim öğretmeni, çocuk gelişim uzmanı, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, fizyoterapist, sosyal hizmet uzmanı ve psikologlardan oluşan bir kadro ile deprem bölgesinde gezici olarak görev yapan ekipler yer almaktadır. Bu kapsamda bölgede ailelere yönelik sosyal yardım destekleri, hem özel gereksinimli çocuklara hem de tipik gelişim gösteren çocuklara yönelik kapsayıcı etkinlikler, atölyeler ve yanı sıra alanda çalışan uzmanlara yönelik eğitimler düzenlenmektedir. Down, otizm vb. engele sahip bireyler ve ailelerine yönelik çalışmaları daha geniş kitlelere ulaştırmak ve alandaki uzmanlar arası etkileşimi artırmak, deneyim paylaşımını sağlamak amacı ile deprem bölgesinde Bakanlığımız ve Türkiye Down Sendromu Derneği iş birliğinde sunulan hizmetler tüm il ve ilçelerde, konteyner kentlerde verilmeye devam edilmektedir.

Diğer taraftan, Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planında Koruyucu ve Önleyici Hizmetler hedefi kapsamındaki "4/6, acil durum ve salgın hastalık vb. olağanüstü dönemlerde hizmetlere erişim ve hizmet sunumunun aksaklığa uğramaması için gerekli tedbirler alınacaktır. " stratejisi kapsamında 6 Şubat 2023 tarihli depremlerin ardından Bakanlığımız merkez teşkilatı tarafından depremden etkilenen illerde bulunan kadın hizmet kuruluşlarımızın mevcut durum ve ihtiyaçları tespit edilmiş, personelimizin sağlık durumları hakkında bilgi alınmıştır. Bakanlığımız ve ilgili paydaşlarla iş birlikleri ile en kısa sürede ihtiyaçlar karşılanmış, kuruluşlarımız konteyner, tefrişat, personel ve mesleki yönden desteklenmiştir. e Depremin verilen hizmete etkilerini yerinde görmek amacıyla deprem bölgesine il ziyaretleri gerçekleştirilmiştir. e Adıyaman ve Hatay ŞÖNİM hizmet binası taşınma işlemleri gerçekleştirilmiş, 11 ilimizdeki ŞÖNİM"lere tefrişat desteği sağlanmıştır. e Adıyaman, Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş illerindeki ŞÖNİM'lere personel görevlendirmesi yapılmıştır. e Depremden doğrudan etkilenen 11 ildeki ŞÖNİM personelinize yönelik olarak hem depremin neden olduğu olumsuz etkilerin giderilmesi ve personelin hayatın olağan akışına dönmelerini kolaylaştırmak hem de hizmet sunum kapasitesini desteklemek üzere çeşitli eğitim ve destek programları hazırlanmış ve uygulanmıştır. e Afet süreci ve sonrasında kadın hizmetlerinin merkez, taşra, ilgili kamu kurum ve kuruluşları iş birliğinde etkin yürütülebilmesine yönelik "Afet ve Acil Durumlarda Kadın Hizmetleri Rehberi" hazırlanmıştır. e Koruyucu ve önleyici faaliyetler kapsamında başta afetten etkilenen vatandaşlar olmak üzere 81 ilde kamuoyunun bilgilendirilmesine yönelik "erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadele" alanında farkındalık çalışmaları ile eğitim, meslek edindirme, kadın kooperatifleri faaliyetlerine katılma ve istihdam konularında faaliyetler yürütülmüştür. e Afet ve acil durumlar sonrasında erken yaşta ve zorla evlilik olgusunun artışına ilişkin riskin önlenmesi amacıyla Adana, Adıyaman, Elazığ, Malatya ve Osmaniye illerinde Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planları yürürlüğe konmuştur. e Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planı bulunan illere yönelik Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planı Desteklenmesi Eğitimi gerçekleştirilmiştir. e Olağan dönemde 6284 sayılı Kanun kapsamında yürütülen iş ve işlemlerin afet sonrası süreçte de herhangi bir aksaklığa mahal verilmeden uygulanması amacıyla; o Gizlilik, teknik yöntemlerle takip gibi özel nitelikli kararların uygulanması, ŞÖNİM hizmetleri ve psikososyal müdahalenin etkin yürütülmesine yönelik olarak Bakanlık içi birimler ile İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, AFAD, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve 81 İl Valiliği ile aktif biçimde koordinasyon sağlanmıştır. o Haklarında önleyici tedbir kararı alınmış olan şiddet uygulayanlara Aile İçi Şiddetle Mücadele Seminer Programı'nın düzenli olarak uygulanması amacıyla gerekli tedbirler alınmış bu kapsamda programın uygulayıcı sayısını artırmak amacıyla personelimize "Aile İçi Şiddetle Mücadele Semineri Uygulayıcı Eğitimi" düzenlenmiştir. e Afet sonrası süreç de dahil olmak üzere, 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet mağduru veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınlar ve beraberindeki çocuklar kadın konukevi hizmetlerinden yararlanmaktadır. Bununla birlikte, 06 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerin akabinde şiddetin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin kapasitesinin artırılması amacıyla, IPA TI kapsamında Bakanlığımızın faydalanıcı kurum olduğu "Türkiye'de Depremden Etkilenen Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Şiddete Karşı Önleyici ve Koruyucu Hizmetlerin Yeniden Yapılandırılması ve Güçlendirilmesi Projesi" 27.12.2024 tarihinde imzalanarak başlatılmıştır. Proje kapsamında; o Depremden etkilenen 2 ilde (Hatay, Adıyaman) ve deprem sebebiyle oluşmuş göç olgusu sebebiyle 2 ilde (İstanbul, Kocaeli) yeni kadın konukevi inşa edilmesi ve depremin etkileri sebebiyle 15 kuruluşta kadın konukevi ve ŞÖNİM güçlendirme, bakım-onarım ve tadilat gereksinimlerinin karşılanmasına yönelik bütçe tahsis edilmesi, o Kadına yönelik şiddetin önlenmesi ve koruyucu hizmet kapasitesinin artırılmasına yönelik eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, o Kadına yönelik şiddetin önlenmesi ve koruyucu hizmet kapasitesinin artırılmasına yönelik eğitim faaliyetleri ile şiddet mağdurları ve risk altındaki kadınların ekonomik olarak güçlendirilmeleri hedeflenmektedir. e Deprem bölgesindeki kadınların hayatlarını yeniden inşa etmeleri, yıkımın olumsuz etkilerinden kurtulmaları ve sosyo-ekonomik yönden güçlenmelerine katkı sağlanması açısından Depremzede Kadınlar İçin İş Atölyeleri olarak yeni hizmet birimleri oluşturulmuş ve girişimci kadınlara destek olunmuştur. e İş atölyelerine çarşaf, yastık kılıfı, tişört gibi acil ihtiyaçların üretilmesi için dikiş makinesi, halı, kilim tezgâhları yerleştirilmiş; örgü, takı tasarımı, ahşap boyama alanları oluşturulmuştur.

Atölyelerde usta öğreticiler eşliğinde dikiş nakış öğrenen kadınlar, diğer depremzedelerin ihtiyaçlarını da karşılayarak onlara destek olmuştur.

Ayrıca, Deprem illerinde bulunan ve olumsuz etkilenen kadın kooperatiflerinin desteklenmesine yönelik özel sektör ve uluslararası kuruluşlarla iş birliğinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar da yürütülmüştür.

Geleceğini Kuran Genç Kadınlar Projesi Bakanlığımız ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının iş birliğinde, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile Sabancı Vakfı tarafından "Geleceğini Kuran Genç Kadınlar Projesi" yürütülmektedir.

Bahse konu Projenin amacı, NEET (ne eğitimde ne istihdamda olan) grubundaki genç kadınların sorunları ve ihtiyaçlarının daha görünür hâle getirilmesi, yerel ve ulusal gündemdeki yerlerinin pekiştirilmesi ve bu sorunların belirlenerek ihtiyaçların karşılanması için mekanizmaların oluşturulmasıdır.

Projenin hedef grubu Adana, Ankara, Bursa, Diyarbakır, Erzurum İstanbul, İzmir, Konya, Mardin, Trabzon ve Van olmak üzere 11 pilot ilindeki 18-24 yaş grubu öncelikli olmak üzere, 18-29 yaş arası NEET kadınlarından oluşmuştur.

Aynı zamanda proje kapsamında; Adana, Diyarbakır ve İzmir illerinde 2023 yılı Nisan ve Mayıs ayları döneminde doğrudan depremzede olan 18-29 yaş arası NEET (ne eğitimde ne istihdamda) kadınla birlikte Genel Travma Bilgilendirmesi Grup Çalışmaları gerçekleştirilmiştir.

Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM) GAP Bölgesindeki şehirlerde, yoksul hanelerin yaşadığı mahallelerde ve ilçe merkezlerinde kurulan Eğitim Programları, Sağlık Programları, Gelir Getirici ve Kadın İstihdamını Girişimciliğini Destekleyici Programlar, Sosyal Destek Programları, Sosyal Sorumluluk Programları, Kültürel-Sosyal Etkinliklerin yürütüldüğü merkezlerdir. ÇATOM"ların hedef kitlesi çoğunlukla genç kız ve kadınlar olup, gelişmeler doğrultusunda bazı programlara çocuklar da dâhil edilmektedir. Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerinde toplam 34 ÇATOM ile faaliyetler yürütülmektedir. ÇATOM"larda depremzedelere yönelik destek hizmetleri de yürütülmektedir.

Öte yandan, Bakanlığımız Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde öncelikle depremden toplumun diğer üyelerine göre daha fazla etkilenen kesimleri arasında yer alan engelli ve yaşlı vatandaşlarımızın ihtiyaç ve sorunlarının çözümüne yönelik kriz masası oluşturulmuştur.

Kriz masası tarafından depremin ilk olduğu andan itibaren öncelikli olarak deprem bölgesindeki engelli ve yaşlı vatandaşlarımıza yatılı bakım hizmeti sunulan kuruluşlarımız ile iletişime geçilmiş olup deprem nedeniyle kuruluşlarımızda vefat eden veya yaralanan engelli ve yaşlımızın olmadığı bilgisi alınmıştır.

Deprem bölgesinde Bakanlığımıza bağlı 66 yatılı bakım kuruluşundan hizmet alan 5.252 engelli ve yaşlı vatandaşımızdan; Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya, Gaziantep'teki yatılı bakım kuruluşlarında hizmet alan 1.133"ü engelli ve 533'ü yaşlı olmak üzere toplam 1.666 engelli ve yaşlı vatandaşımız ivedilikle farklı illerdeki kuruluşlarımıza tedbiren yerleştirilmiştir. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından sağlam raporu verilmesini müteakip, nakledilen engelli ve yaşlı vatandaşlarımızın kuruluşlara yeniden yerleştirilme süreci devam etmektedir.

Deprem bölgesinde konteyner kentlerde, Kredi Yurtlar Kurumu (KYK )'na bağlı yurtlarda ve otellerde kalan veya hastanelerde tedavisi tamamlanarak taburcu olan engelli ve yaşlı vatandaşlarımızdan profesyonel bakıma ihtiyacı olanların tespiti ile profesyonel bakıma ihtiyacı olan engelli ve yaşlı vatandaşlarımız koruma ve bakım altına alınarak yatılı kuruluşlarımıza yerleştirilmiştir. Bu kapsamda; ekiplerimiz tarafından profesyonel bakıma ihtiyacı olduğu tespit edilen 312 yaşlı vatandaşımız ve 978 engelli vatandaşımız olmak toplam 1.290 vatandaşımız korunma ve bakım altına alınarak farklı illerdeki kuruluşumuza yerleştirilmiştir.

Evde bakım yardımından faydalanan: bakım veren aile üyesi ya da yakınını kaybeden 193 ağır engelli birey için sosyal inceleme süreci tamamlanmış olup; 14 engelli vatandaşımız yatılı kuruluşlarımızda korunma ve bakım altına alınmıştır. 179 engelli vatandaşımıza ise vefat eden yakını dışında farklı bir yakını bakım vermek istediğinden dolayı evde bakım yardımı ile desteklenmeye devam edilmiştir.

Deprem nedeniyle hastanelerde tedavi gören 1.044 kişi hastanelerde ziyaret edilerek sosyal inceleme yapılmıştır. Sosyal inceleme raporu neticesinde; Bakanlığımıza bağlı huzurevlerine yerleştirilen yaşlı vatandaşımızın sayısı 2, engelli bakım kuruluşlarına yerleştirilen engelli sayısı 3 ve evde bakım yardımından faydalandırılan kişi sayısı 12 ve Sosyal Ekonomik Destek (SED) ile desteklenen çocuk sayısı ise 6"'tür.

Bunun yanı sıra; Adana, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Mersin illerinde 5 gündüz hizmet merkezinde 420 kapasite ile depremden etkilenen engelli ve yaşlı bireylere yönelik barınma hizmeti sağlanmıştır.

Depremden etkilenen engelli ve yaşlı vatandaşlarımızın ihtiyaçları, sivil toplum kuruluşları ya da kendileri tarafından Bakanlığımızca kurulan "Engelli ve Yaşlı Vatandaşlar için Deprem Destek Hattı'na 4.576 talep iletilmiş ve hızlı bir şekilde çözüme kavuşturulmuştur.

Bakanlığımız koordinasyonunda; Bakanlığımız bünyesinde görevli işaret dili tercümanları ile farklı sivil toplum kuruluşları ve bireysel gönüllü işaret dili tercümanlarından oluşan 120 kişilik ekip, depremin ilk gününden itibaren işitme engelli depremzedelerle daha hızlı iletişim kurmak, ihtiyaçlarını karşılamak üzere sahada çalışmalara katılmıştır. 330 işitme engelli vatandaşımız tahliye edilerek farklı şehirlerdeki otel ve KYK'ya bağlı yurtlara yerleştirilmiştir. 500"den fazla işitme engelli vatandaşa pil, cihaz, implant kablo ve çadır desteği sağlanmıştır. Afetin yaşandığı ilk günden itibaren 2.100"den fazla işitme engelli depremzede vatandaşımızın talepleri karşılanmış, farklı kurum ve kuruluşlarla iletişimlerini sağlamak üzere tercümanlık hizmeti verilmiştir.

65-- Yaş Yaşlı Hakları Derneği ile yürütülen iş birliği faaliyetleri kapsamında; Kahramanmaraş, Adıyaman ve Hatay illerimizdeki konteyner kentlere, engelli ve yaşlı bireylerin kullanımına uygun tuvalet ve banyo kurulumu gerçekleştirilmiştir.

Konteyner kentlerde yaşamını sürdüren ve Bakanlığımızın evde bakım yardımından faydalanan engelli ve yaşlı vatandaşlarımızın yaşam standartlarını yükseltmek amacıyla UNICEF iş birliğinde Adıyaman, Hatay ve Kahramanmaraş illerinde engelli banyo/tuvalet sandalyesi tedarik edilmiştir. Çeşitli konteyner üreticisi firmaların imalatlarının erişilebilirlik standartlarına uygunlukları Genel Müdürlüğümüz teknik personellerince üretim tesislerinde yerinde kontrol edilerek, teknik raporlar hazırlanmış ve firmalara teknik destek sağlanmıştır.

Bakanlığımız ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğinde "Depremden Etkilenen Engelli ve Yaşlı Bireylere Yönelik Bakım ve Rehabilitasyon Destek Projesi" yürütülmektedir. Proje ile deprem bölgesinde konteyner kentlerde ailesiyle birlikte yaşamını sürdüren, bakım ihtiyacı olan engelli ve yaşlı vatandaşlarımızın bakım ve rehabilitasyonlarının sağlanması, kendilerine ve ailelerine psikososyal destek verilmesi amaçlanmaktadır. Proje kapsamında, 4 ilde (Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya) belirlenen konteyner kentlere erişilebilir ıslak zeminleri (Wc, banyo) olan, geniş, tam donanımlı Bakım ve Rehabilitasyon Üniteleri kurulmuş olup engelli ve yaşlı bireylere gündüzlü bakım ve rehabilitasyon hizmeti sunulmaktadır. Ayrıca konteyner kentlere saha ziyareti düzenlemek suretiyle engelli ve yaşlı bireylere bakım ve psikososyal destek hizmetleri sağlanmaktadır. 2023 Mayıs'ta imzalanan iş birliği anlaşması ile 6 ay süre ile başlatılan Proje Haziran 2025'te sonlandırılımıştır.

Bunun yanı sıra, deprem bölgesindeki illerimizden Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illerinde toplam altı Engelsiz Yaşam Bakım Rehabilitasyon Merkezi ve yedi Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi projesi Bakanlığımız 2025 yılı yatırım programında yer almaktadır.

Öte yandan, Bakanlığımızca, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda çeşitli sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.

Diğer taraftan, afet ve acil durum hallerinde Türkiye'de yaşanabilecek her tür ve ölçekteki afet ve acil durumlara etkin müdahale edilebilmesi için görev alacak kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve gerçek kişiler Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında belirlenmekte olup Ayni Bağış Depo Yönetimi ve Dağıtımı Çalışma Grubu faaliyetlerinin yürütülmesinde Bakanlığımız görevlendirilmiştir. Bu kapsamda ayni bağışların toplanmasından, tasnif edilmesinden ve dağıtımından Bakanlığımız sorumludur.

Ayrıca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla Afet ve Acil Durum Hallerinde Yürütülecek İş ve İşlemler ile Zarar Gören Hanelere Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin İlke Kararı kapsamında afetten etkilenen hanelere yönelik acil temel ihtiyaç, ev eşyası ve barınma yardımları yapılmaktadır.

6 Şubat'ta Kahramanmaraş merkezli afetin yaşandığı ilk andan itibaren deprem bölgesindeki şehirlerimize ulaşmak için tüm birimlerimiz seferber olmuştur. Türkiye Afet Müdahale Planı-Ayni Bağış Depo Yönetimi ve Dağıtım Çalışma Grubu kapsamında ulusal ve uluslararası ayni bağış depoları aracılığıyla ayni bağış kabulü ve dağıtımı titizlikle yürütülmüştür. Bununla birlikte 6 Şubat depremleri nedeniyle afetten etkilenen vatandaşlarımızın afet bölgesinde ve tahliye edilmiş oldukları illerde acil ve temel ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ivedilikle ödenek aktarımları gerçekleştirilmiştir. Afet kapsamında depremzede vatandaşlarımız için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına 1,85 Milyar TL ödenek aktarılmıştır.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan