Zeytin ve zeytinyağı üretiminde tarımsal destek ödemelerine ilişkin
Kaynak göster
Evrim Karakoz (CHP), 13 Şubat 2025 tarihinde 7/24340 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 20 Mayıs 2025).
Evrim Karakoz (CHP, Aydın). “Zeytin ve zeytinyağı üretiminde tarımsal destek ödemelerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24340, 13 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24340-zeytin-ve-zeytinyagi-uretiminde-tarimsal-destek-odemelerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2684b55b-0088-4c3b-b0b9-019504a6087d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 96 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 78 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırmasını dilerim.
Aydı
Zeytin ve zeytinyağı Türkiye'nin en önemli tarımsal ürünleri arasında yer alaka ir Sofralık zeytin üretiminde dünyada 3'ncü, zeytinyağı üretiminde Sinci sırada olan Yi ilkemiz birçok nedenden dolayı beklenildiği gibi kaliteli zeytin ve zeytinyağı üretememektedir.
2023 yılında sofralık zeytinin kilosu 54 lira, yağlık zeytinin kilosu 47 liraydı. Artan girdi maliyetlerini göz önüne alındığında 2024 yılı için; dane zeytinde kiloda yıllardır 15 kuruş olan destek 20 kuruşa, yine aynı şekilde yıllardır dekarda 86 lira olan gübre desteği 103 liraya ve dekarda 21 lira olan gübre desteği 35 liraya ve 80 kuruş olan zeytinyağı desteği ise 100 kuruşa çıkartılmıştı.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Bir önceki yıl sofralık zeytin, dalında 54 TL iken 2024 yılında ne oldu da sofralık zeytin için 45 TL fiyat belirlendi? Fiyat belirlenirken artan girdi maliyetleri neden göz önüne alınmamıştır?
Aynı şekilde 2023 yılı hasat zamanı dalında 45 TL olan yağlık zeytinin fiyatının 2024 yılında değişmemesinin gerekçeleri nelerdir?
Destekleme primleri kapsamında zeytinde kilo başına verilen 15 kuruşluk fark ödemesine 2024 yılında sadece ve sadece 5 kuruşluk zam yapılarak üreticiye nasıl bir destek verilmek istenmiştir?
Bu destekleme miktarlarıyla, yerli üretici nasıl ayakta kalacak ya da nasıl olacak da İspanya, İtalya ve Yunanistan gibi zeytin üreten ülkelerin üreticileri ile rekabet i içine girebilecek? ANNEN
Tarım Kanunu'nun 21 nci maddesi tarımsal desteklere "bütçeden ayrılacak kaynak, gayrisafi milli hasılanın yüzde birinden az olamaz" demesine rağmen neden bu miktarı çiftçilerimize vermiyorsunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Üreticiler tarafından hasadı gerçekleştirilen zeytin fiyatı serbest piyasa koşullarında oluşmaktadır. Ayrıca, tarım satışı kooperatifleri birlikleri arasında faaliyet alanlarında zeytin ürünü olan birliklerde zeytin alım fiyatı açıklamaktadır.
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 3488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
2024 Yılında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 24.08.2024 tarihli ve 32642 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)'ne kayıtlı zeytin üreticilerine aşağıdaki destekler verilmektedir. e Zeytinyağı Fark Ödemesi Desteği : 100 kış/kg e Dane Zeytin Fark Ödemesi Desteği 120 kış/kg e Geleneksel Zeytin Bahçelerinin Rehabilitasyonu Desteği : 200 TL/da e Mazot ve Gübre Desteği : 138 TL./da e Katı Organik ve Organomineral Gübre Desteği :40TU/da
• Standart/Sertifikalı Fidan Kullanım Desteği : 400-1.000 TL/da e Organik Tarım Desteği : 55-110 TL./da e İyi Tarım Uygulamaları Desteği : 55-110 TL./da e Küçük Aile İşletmesi Desteği :200 TL/da e Toprak Analizi Desteği : 50 T./analiz "* Biyolojik ve Biyoteknik Mücadele Desteği :870TL/da
Ayrıca Bakanlığımızca zeytin üreticilerinin TARSİM poliçe bedelinin 9650'si karşılanmaktadır. Lisanslı depolarda muhafaza edilen zeytin ve zeytinyağında kira desteği ve analiz desteği verilmektedir. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı çerçevesinde; depolama, ürün işleme, paketleme, ambalajlama, sulama ile makine-ekipman alımı konularında "050 hibe desteği verilmektedir. IPARD Programı kapsamındaki 27 ilde "bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, bitkisel ürünlerin işlenmesi ve paketlenmesi" başlığı altında 9055-65 arasında değişen hibe oranlarında yatırım desteği verilmektedir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Yeni destekleme modeli kapsamında hazırlanan Karar ile üretim maliyetine göre ürünler kategorilere ayrılmış ve her kategori için destek katsayısı belirlenmiştir. 2025 üretim yılı için destek katsayı değeri dekara 244 TI.'dir. Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Yeni destekleme modeliyle; e İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. e Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. e Çifiçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.
Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.
Üreticilerin tarımsal üretime dair finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 2024-2026 yıllarını kapsayan Ziraat Katılım Bankası A.Ş., T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince, Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullandırılmaktadır. 28 farklı konuda, 9625-90100 aralığında faiz/kar payı desteği sağlanmaktadır.
Kararlar gereği üreticilerimiz temel bitkisel konularında 300.000 TLye kadar sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TI.*ye kadar 9650-94100 aralığında faiz/kar payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir. Bu kapsamdaki işletme kredi/finansmanların bir kısmı ayni olarak tahsis edilir ve akaryakıt, ilaç, gübre, tohum gibi tarımsal girdilerin alımına yönelik olarak kullandırılmaktadır.
2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesinden tarım sektörüne 706 milyar lira kaynak ayrılmıştır. Bunun 135 milyar lirası tarımsal destek programları için Bakanlığımız bütçesinden ayrılan miktardır.
İbrahim YUMAKLIBakan