Bakanlığın sunduğu hizmetlerde Kürtçe dilinin kullanımına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Devletler idari sınırları içindeki farklı dilleri konuşan halkların varlığını iç bütünlük için potansiyel bir tehdit olarak kabul edip bu dillerin kullanımını caydıracak politikalar tasarlayabildiği gibi; bu halkların güvenini kazanmak, kültürel zenginliği devletin karakteristik bir yapısı haline getirmek, dil çeşitliliğini korumak ve kullanımını teşvik etmek için de tasarlayabilmektedir. Türk, Kürt, Aravut, Azeri, Arap, Boşnak, Bulgar, Çerkes, Çingene, Gürcü, Ermeni, Hemşinli, Laz, Pomak, Rum, Süryanilerden oluşan çok dilli halklar mozaiği olan Türkiye'de anadiller; bölgesel olarak yoğunlaşarak coğrafi yayılım göstermektedir. Bu yönüyle bölge üniversitelerinde Kürtçe (Kurmanci ve Zazaki) dil ve edebiyat bölümlerinin açılması, yine Kürtçe'nin bölge bazında ilköğretimde seçmeli ders olarak örgün eğitime dahil edilmesi, TRT Kurdinin kurulması, anadillerin korunması ve teşvik edilmesi açısından oldukça anlamlı gelişmelerdir.

Ancak yapılan araştırmalar bir dilin; ekonomik faydaya sahip olduğunda, yani onu konuşmak finansal ve profesyonel avantajlar sağladığında yaşayabildiğini yahut tam tersi ekonomik fayda sağlamayan dillerin azalma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Bir başka ifadeyle; özel-sivil-kamu kurumları o dili konuşan çalışanlara ihtiyaç duyuyorsa, söz konusu dil küresel ticarette kullanılıyorsa, güçlü bir kültür varlığı var ve:bu varlık kültür endüstrisi öğesiyse, teknoloji ve medya platformlarında kullanılıyorsa, hülasa bireyler bu dille geçimini sağlıyorsa canlılığını korur. Aksi takdirde ekonomik baskının, insanları baskın dillere doğru iteceği bilinmektedir. Dünyada sayısız örneği bulunmakla beraber, sınırları içinde yerel halk tarafından konuşulan dilleri ekonomi dillerine dönüştüren en iyi uygulama örnekleri İrlanda'da İrlandaca için, Galler'de Galce için, İsrail'de İbranice için, İspanya'da Katalanca ve Bask dilleri için, Kanada'da Fransızca için, Yeni Zelanda*da Maori dili için görülmektedir. Bu örneklerin tamamının ortak noktası; uygulamadaki dil politikalarının vitrinlik değil, bütüncül bakış açısı ve ekonomik işlevsellikle desteklenmiş ömürlük dil politikaları olduğu anlaşılmaktadır.

Luh4 ez

Bu bağlamda:

SORULAR

1. Bakanlığınızın sunduğu kamusal hizmetlerden hangileri Türkçe dışında farklı bir dille sunuluyor? Sunulduğu hizmetlere göre ayrıştırılmış bu diller nelerdir? Kürtçe bu dillerden biri midir?

2. Bakanlığınıza bağlı olup, Kürtçe dil bilme zorunluluğu/yeterliliğiyle istihdam edilen personel var mıdır? Varsa; bunların mesleklerine göre ayrıştırılmış sayıları kaçtır? Türkçe dışında herhangi bir dil bilme zorunluluğu/yeterliliğiyle istihdam edilen personeliniz var mıdır? Varsa; bu personelin dillere ve mesleklere göre ayrıştırılmış sayıları kaçtır?

3. Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının resmi web siteleri Türkçe dışında hangi diller için erişim hizmeti sunmaktadır? Kürtçe bu dillerden biri midir?

4. Bakanlık hizmetleri için geliştirip kullanıma sunduğunuz kaç telefon uygulaması (aplikasyon) vardır? Bunlar Türkçe dışında hangi diller için erişim hizmeti sunmaktadır? Kürtçe bu dillerden biri midir?

5. Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının bülten, dergi, plan, rapor gibi her nevden basılı dokümanları Türkçe dışında hangi dillerde basılmaktadır? Kürtçe bu dillerden biri midir?

6. Bakanlığınızın toplamakla mükellef olduğu vergilerden, Türkçe dışında bir dil bilme zorunluluğu/yeterliliğiyle sağlanan vergi indirimi uygulaması var mıdır? Varsa bunların dillere göre ayrıştırılmış olarak yararlanıcı işletme ve/veya kişi sayısı kaçtır? Bakanlığınızın burs, hibe/fon dağıtım ve/veya sübvansiyon desteği hizmeti var mıdır? Varsa; herhangi bir dil bilme zorunluluğu/yeterliliğiyle dağıtılan bursların, hibe/ fonların ve/veya sübvansiyonların dillere göre dağılımı nasıldır? Kürtçe bu dillerden biri midir?

7. Bakanlığınızın Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile imzalanmış herhangi bir iş birliği protokolü/anlaşması var mıdır? Varsa; bu protokolün/anlaşmanın belge dili nedir? Bu protokolü/anlaşmayı uygulamak, izlemek ve raporlamak için istihdam edilen Kürtçe bilen kişi sayısı kaçtır?