Aydın'ın Çine ilçesinde bulunan Alabanda Antik Kenti'nde hukuka aykırı olarak yol çalışması yapıldığı iddiasına ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 3 Mart 2025 tarihinde 7/24918 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 487 gün sonra, 3 Temmuz 2026).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Aydın'ın Çine ilçesinde bulunan Alabanda Antik Kenti'nde hukuka aykırı olarak yol çalışması yapıldığı iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24918, 3 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24918-aydin-in-cine-ilcesinde-bulunan-alabanda-antik-kenti-nde-hukuka-aykiri-olarak-yol-calismas (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3f7d7b05-c347-43de-b4eb-019560df8e63
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 487 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya tarafından Anayasa'nın 98'inci ve
İçtüzüğün 96*ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN İzmir Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bilindiği gibi Birinci Derece Arkeolojik Sit alanında yapılacak her türlü fiziki müdahale Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu onayına tabidir. Kurul onayı olmadan Sit alanlarına herhangi bir müdahalenin yapılması, bu alanlarda herhangi bir kazı, düzeltme vb gibi fiziki müdahale edilebilmesi mümkün değildir.
Nuray Pehlivan'ın Gazete Duvar'daki haberinde, Aydın'ın Çine ilçesinde bulunan Alabanda Antik Kenti Birinci Derece Arkeolojik Sit alanı sınırları içinde müze uzmanları tarafından izinsiz yol çalışması yapıldığı belirtilmektedir.
Basına yansıyan bilgilere göre Oliva Gıda Sanayii ve Ticaret Limited Şirketi 30 Aralık 2024 tarihli dilekçe ile Alabanda Antik Kenti 1 ve 111. Derece Arkeolojik Sit sınırları içinde yer alan 284, 285 ve 286 No'lu parsellerdeki mevcut yolun açılması talebiyle Aydın Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne başvurmuş ve dilekçe Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından gereği için Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'ne iletilmiştir.
Ancak başvuru tarihinden sadece bir gün sonra, yasal süreç henüz sonuçlanmadan, 31 Aralık 2024 tarihinde, Aydın Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Demir'in Müze Müdürü Funda Ertuğrul'u arayarak şirketin talebinin ivedi olarak yerine getirilmesi talimat verdiği ifade edilmektedir. Bu konudaki sözlü talimatın Aydın Valisi tarafından iletildiği ve hem İl Kültür ve Turizm Müdürünün hem de Müze Müdürünün bu talimata karşı gelemedikleri söz konusu olmuştur. Müze Müdürü Funda Ertuğrul'un Kurul onayı olmadığı halde neden uzmanları bölgeye gönderdiği şeklindeki soruya "Vali beyin talimatı olduğu, zaman direnmek olmuyor maalesef. Kültür Müdürü, Kurul Müdürü ve Kurul Başkanı da direnmedi. Ben de aynı şekilde direnmedim!" şeklinde yanıt verdiği basında yer almıştır.
Kurul kararı beklenmeden Aydın Valisinin sözlü talimatıyla yapılan çalışma ile Alabanda Antik Kenti Birinci Derece Arkeolojik Sit alanında yol alışması yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. ;
Öte yandan Oliva Gıda Sanayii ve Ticaret Limited Şirketinin yaptığı başvuru üzerine Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu 16 Ocak 2025 tarihinde aldığı kararda "Alabanda Antik Kenti I ve TU. Derece Arkeolojik Sit sınırında kalan yol çalışması talebinin, zorunlu bir alt yapı kapsamında olmaması ve söz konusu taşınmazlarda iş makinası ile yol açılması durumunda kültür varlığı tahribatı oluşacağından uygun bulunmadığı" belirtilerek yapılan talebi uygun bulmamıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Aydın Valisinin, Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun onayı olmadan Aydın'ın Çine ilçesinde bulunan Alabanda Antik Kentinde çalışma yapılması yönünde yasalar ve mevzuata aykırı bir şekilde sözlü talimat verdiği konusunda Bakanlığınızca herhangi bir araştırma yapılmış mıdır? Yapılmışsa bu çalışmanın sonucu nedir?
Valilerin yürürlükte bulunan mevzuata aykırı şekilde sözlü talimat vermeleri ve bu şekilde yasanın cevaz vermediği bir işlem başlatmaları yönünde yetkileri var mıdır?
Aydın Valisi, Kurul kararı olmadan yasaya aykırı şekilde bir çalışma başlatma yetkisini nereden almaktadır?
Yasayı ihlal eden Aydın Valisi hakkında bakanlığınızca herhangi bir işlem yapılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ali Yerlikaya, İçişleri Bakanı ·
İlgi O: 12.03.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-1596911 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde yer alan İzmir Milletvekili İbrahim AKIN tarafından verilen 7/24918 sayılı yazılı soru önergesi incelenmiştir.
Doğal etkenler ve yağmur suları nedeniyle bozulan mevcut zeytin işleme yolu üzerindeki geçişe engel teşkil eden taşlar ve çöpün kaldırılmasının Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne intikal eden 30.12.2024 tarihli dilekçe ile talep edilmesi üzerine Müze Müdürlüğü görevlilerince söz konusu alana gidildiği, arazide yapılan çalışmaların durdurulduğu, sonrasında mevcut zeytin işleme yolunun hangi sit sınırları içerisinden geçtiğinin tespiti için çalışma yapıldığı, Çine ilçesi Doğanyurt Mahallesi 286 numaralı parselin bir kısmının İzmir 1I numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 10.09.1992 tarihli ve 2895 sayılı kararıyla tescil edilen Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 23.05.2024 tarihli ve 16924 sayılı kararı ile sit sınırları son şeklini alan Alabanda Antik Kenti 1. ve T1I. Derece Arkeolojik Sit sınırları içinde kaldığının tespit edildiği, Müze Uzmanlarının yaptığı inceleme sonucunda 111. Derece arkeolojik sit sınırları içinde kalan bölgede; alanın genelinde ve düzeltilmesi istenen yol güzergahının çevresinde yapılara ait olabilecek duvar kalıntıları, seramik ve tuğla parçaları ile ana kaya görüldüğünden çalışmaların durdurulduğu,
Aydın ili Çine ilçesi Doğanyurt Mahallesinde bulunan Alabanda (Araphisar) Antik Kenti içerisinde yer alan yol çalışmasına dair iş ve işlemlerin Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından gerçekleştirildiği, konuya ilişkin konusu suç teşkil eden veya Kanunlara aykırı herhangi bir yazılı ya da sözlü talimatın verilmediği,
Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun 433 numaralı toplantı gündeminde bahsi geçen konunun ele alındığı ve Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun 16.01.2025 tarihli ve 17913 sayılı kararı ile Alabanda Antik Kenti 1. Derece Arkeolojik Sit sınırları içerisinde yapılan izinsiz uygulamalar ve yapanlar hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 9 uncu maddesi kapsamında suç duyurusunda bulunulduğu ve konunun Cumhuriyet Başsavcılığına intikal ettiği anlaşılmıştır. Bilgilerinize arz ederim.
Mustafa ÇİFTÇİ Bakan
Telefon No: (312)422 41 21 Faks No: (312)425 37 76
Veri Hazırlama Ve Kont.İşletmeni #84 Telefon No: Şi iL İP
Mustafa ÇİFTÇİBakan