İş kazası geçiren veya meslek hastalığıyla karşılaşan çocuk işçilere ilişkin
Kaynak göster
Beritan Güneş Altın (DEM Parti), 7 Mart 2025 tarihinde 7/25199 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 9 Mayıs 2025).
Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “İş kazası geçiren veya meslek hastalığıyla karşılaşan çocuk işçilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25199, 7 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25199-is-kazasi-geciren-veya-meslek-hastaligiyla-karsilasan-cocuk-iscilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3cdc8403-459a-4aa3-8594-01957fda082c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 63 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı YUSUF TEKİN tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Berifan GÜNEŞ ALTIN Mardin Milletvekili
2012 yılında hayata geçirilen 4444 düzenlemesinin ardından yaygınlaştırılan çıraklık ve stajyerlik uygulamaları çocukların eğitimden uzaklaşmalarına ve işçileştirilmelerine zemin hazırlamıştır. Çocukların işçileştirilmesi, çocukların sağlıklı büyümesinin ve eğitim yaşamına devam etmesinin önüne geçerken onları, erken yaşlardan itibaren kapitalist sömürünün bir parçası haline getirmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu durumun en acı sonucu ise şüphesiz ki iş cinayetlerinde yaşamını yitiren çocuklardır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin son verilerine göre 2002 yılından itibaren en az 978, son on iki yılda ise en az 742 çocuk çalıştırılırken yaşamını yitirmiştir.
Bakanlık yetkilileri ve birçok ilgili kurum temsilcisinin açıklamaları veyahut da sorunu kökten çözümünden uzak projeleri ise "çocuk işçiliği" olgusu ile etkin bir mücadele ediyormuş algısı yaratmaya dönük olmasına rağmen MESEM gibi uygulamalar çocuklarını işgileştirilmesinin yasal ve pratik zeminini oluşturmaya devam etmektedir. ii ii
İş cinayetlerinde yaşamını yitiren çocuklara ek olarak her yıl yüzlerce çocuk çalışmak zorunda oldukları iş yerlerinde, işçi sağlığına ve iş güvenliğine dönük gerekli tedbirlerin alınmamasından dolayı iş kazaları geçirmekte, yaralanmaktadır.
Basına yansıyan bilgilere göre Kartal Atalar Anadolu Meslek Lisesi öğrencisi olan 17 yaşındaki M.Z.A. zorunlu staj gereğince staj yaptığı YEO Teknoloji Firmasında onlarca kilo ağırlığındaki elektrik panosunu tek başına tutmak zorunda bırakılmıştır. 15 dakika boyunca taşıyabileceği yükün kat be kat fazlasını taşımak zorunda bırakılan çocuk, yaşadığı yoğun " 2.5 199 ağrıların neticesinde hastaneye gitmiş ve belindeki iki fıtığın patladığı teşhis edilmiştir. Ameliyatı görece başarılı geçen M.Z.A.'nın kaldırdığı yükten dolayı zarar gören bir bacağında kısmi felç oluştuğu ve bu durumun ömür boyu sürme ihtimali olduğu da hekimler tarafından belirtilmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2002 yılından bu yana, çıraklık ve stajyerlik kapsamında çalıştırılan çocukların yaşadığı iş kazaları ve karşılaştıkları meslek hastalıklarına dair bakanlığınızın elinde bir veri bulunmakta mıdır?
Yıl ve il bazlı olarak çocukların yaşadıkları iş kazaları ve karşılaştıkları meslek hastalıkları nelerdir?
Çıraklık ve stajyerlik kapsamında iş kazası geçiren çocuklara yönelik hangi koruyucu ve rehabilite edici önlemler alınmaktadır? Kalıcı sağlık sorunları yaşayan çocuklar için özel bir destek mekanizması var mıdır?
Çocukların iş yerlerinde yaşadığı hak ihlallerine karşı etkin bir denetim mekanizması oluşturulmuş mudur? MESEM uygulaması kapsamında kaç iş yeri denetlenmiştir? Bu denetimler sonucunda herhangi bir yaptırım uygulanmış mıdır?
M.Z.A.'nın ciddi bir rahatsızlığa kapılmasına sebep olan YEO Teknoloji Firması ve ilgililer hakkında başlatılmış bir soruşturma var mıdır?
Meslek lisesi öğrencilerinin staj yapacakları yerler hangi kriterlere göre belirlenmektedir? Bu kriterler arasında çocukların sağlıklı ve güvenli olma hallerinin önüne geçilmemesi var mıdır?
Meslek lisesi öğrencilerinin staj yaptıkları firmalar Bakanlığınızca herhangi bir denetime tabi tutulmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
" " Y2S63 64133 İlgi : a)26/02/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1588682 sayılı yazınız. ,
b) 04/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591763 sayılı yazınız. AY 1493 7 Ge 13:
c) 18/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1600185 sayılı yazınız.
ç) 24/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1602858 sayılı yazınız. "Ti 25 ARS —25j Kr d)24/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1602995 sayılı yazınız. 5 47
e) 26/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1603709 sayılı yazınız. DE
f) 27/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1605457 sayılı yazınız. 4/0610 Ni 2640
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)"de kayıtlı yazıyla iletilen Bitlis Milletvekili Hüseyin OLAN'ın 7/24241, Balıkesir Milletvekili Serkan SARPnın 7/24536, Mardin Milletvekili Beritan GÜNEŞ ALTIN"'ın 7/25199, İzmir Milletvekili İbrahim AKIN'ın 7/25691, Ankara Milletvekili Mesut DOĞAN"ın 7/25783, Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7/25932, Hatay Milletvekili Nermin YILDIRIM KARA'nın 7/25935, İstanbul Milletvekili A. Sibel YANIKÖMEROĞLU'nun 7/25936, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/25937, Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA'"nın 7/26109 ve Bitlis Milletvekili Semra ÇAĞLAR GÖKALP'in 7726110 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ekte sunulmuştur.
Yu EKİN Milli E$itim Bakanı
2725149 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı A YÜZYILI yağa NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Öğrencilerin beceri eğitimi ve stajları kapsamında 2023 yılı başından 25.03.2025 tarihine kadar toplam 113 iş kazası meydana gelmiş, kazaların büyük bölümü sanayi sektörüne ait iş yerlerinde hafif yaralanmalarla sonuçlanan kazalar olarak gerçekleşmiştir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Denetleme ve Ceza" başlıklı 41'inci maddesinde yer alan "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir." hükmü doğrultusunda iş yerlerinin iş sağlığı ve güvenliği bakımından denetim görev ve yetkisi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili mevzuatı uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ait olup Bakanlığımızın iş yerlerini bu kapsamda denetleme görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu uyarınca on ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, çalıştırdıkları personel sayısının yüzde beşinden az olmamak üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitimi yaptırmakla yükümlüdürler. Bu işletmeler ile zorunlu olmamasına rağmen öğrencilere beceri eğitimi yaptırmak isteyen işletmeler, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre il, ilçe ve okul müdürlüklerinde oluşturulan işletme belirleme komisyonlarınca mesleki eğitime uygunluk bakımından değerlendirilmektedir.
Değerlendirmede komisyonlar; işletmelerin mesleki eğitime uygunluğunu, işletmede öğretim programına uygun üretim ve hizmet yapıldığını, öğretim programının en az o 80'inin uygulanmasını sağlayacak donanıma sahip olduğunu, 3308 sayılı Kanun gereğince on veya daha fazla öğrenciye mesleki eğitim yaptıracak işletmelerde eğitim biriminin bulunduğunu, meslek alan/dallarında görevlendirilecek usta öğretici/eğitici personelin bulunduğunu, öğrencilerin giyinme, temizlik ve sosyal gereksinimleri için uygun yerlerin bulunduğunu, işletmelerdeki mesleki eğitim uygulamasının il sınırları dışında yapılmasını gerektiren programlarda öğrencilerin konaklama ve yemek gereksinimlerinin ilgili işletme tarafından karşılandığını, önceki ders yılında ilgili işletmede mesleki eğitim uygulanmış ise eğitimin bu yönetmelik ve öğretim programına uygun olarak yapılmış olduğunu, işletmelerde sağlık ve güvenlik koşullarının tam olarak sağlanıp sağlanmadığını göz önünde bulundurarak belirlemektedir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için iş yerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir.
İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerimizin işletmelerde mesleki eğitim/staj faaliyetlerinde iş sağlığı ve güvenliği hususunda gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Bakanlığımız 02.02.2024 tarihli Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği konulu ve 2024/36 sayılı Genelge yürürlüğe girmiş #/ 25109
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN
Strateji Geliştirme Başkanlığı " YÜZYILI , sağa olup işletmelerin öğrencilere yönelik iş sağlığı ve güvenliği konusunda vermesi gereken eğitimler ile alması gereken tedbirleri ve okullarda öğrencilere yönelik yapılacak bilgilendirmeler açıklanmıştır.
Bakanlığımızca 2025 yılı Ocak, Şubat ve Mart aylarında 230 mesleki eğitim merkezinin denetimi yapılmıştır. Söz konusu Genelge ile, işletmelerin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği
Kanunu hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alması ve valiliklerce takibinin yapılması hususu da belirtilmiştir.