Gelir dağılımındaki eşitsizliğin önlenmesi için alınan tedbirlere ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 10 Mart 2025 tarihinde 7/25495 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 66 gün sonra, 15 Mayıs 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Gelir dağılımındaki eşitsizliğin önlenmesi için alınan tedbirlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25495, 10 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25495-gelir-dagilimindaki-esitsizligin-onlenmesi-icin-alinan-tedbirlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/172c81a9-f9ae-4c4c-a0ef-019584f82608
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 66 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 55 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafın n yazılı olarak yanıtlanması için gereğini arz ederim. alen TANRIKULU
. 2024 yılı itibarıyla en yüksek gelir grubunun toplam gelirden aldığı pay "648,1, en düşük gelir grubunun aldığı pay ise 966,3 oranında gerçekleşmiştir. Bu oranlar gelir eşitsizliğinin arttığını kanıtlamaktadır. Bu eşitsizliğin çözümü ile ilgili planlamalarınız, önlemleriniz nelerdir?
Gelir dağılımındaki eşitsizliği gösteren Gini katsayısı 2024 yılında 0,413 olarak tahmin edilmiştir. Bir önceki yıl ile kıyaslandığında 0,007 puanlık bir azalma gözlemlenmiştir. Gini katsayısındaki bu küçük değişikliğin toplumda önemli bir iyileşme sağladığını düşünüyor musunuz?
Gerekçenin tamamını göster (13 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Tüm sosyal transferler hariç tutulduğunda Gini katsayısının O, 476, emekli ve dul-yetim maaşı hariç tutulduğunda ise 0,423 olarak hesaplanmıştır. Bakanlık, sosyal transferlerin gelir eşitsizliğine etkisi hakkında ne gibi politikalar izlemeyi planlamaktadır?
Yıllık ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri 374 bin 899 TL'ye yükselmiş ve bir önceki yıla göre "0106,9 artmıştır. Bu artışın büyük bir kısmı hangi gelir gruplarında yoğunlaşmıştır?
Bakanlık, artan gelir seviyelerinin toplumsal eşitsizliği azaltmada etkili olup olmadığını değerlendirmekte midir?
Toplam gelirden en yüksek payı 9648,8 ile maaş ve ücret geliri alırken, müteşebbis geliri ise 9020,8 ile ikinci sırada yer almaktadır. Bu gelirin artışı ne kadar geniş bir kesime yansımaktadır?
Müteşebbis gelirlerinin payındaki azalma ile ilgili bir tedbir alınması düşünülebilir mi?
Yıllık ortalama esas iş gelirinin en yüksek olduğu grup, yükseköğretim mezunları olup, 309 bin 721 TL olarak hesaplanmıştır. Lise altı eğitimli gruptaki gelir artışlarının daha düşük olduğu gözlemlenmiştir. Bakanlığınız, bu gelir eşitsizliğini azaltmak için eğitim ve iş gücü piyasası politikalarında ne gibi değişiklikler yapmayı planlamaktadır?
İnşaat sektörü, "115,4 ile esas iş gelirindeki en yüksek artışı göstermiştir. Diğer sektörler ile karşılaştırıldığında bu artış ekonomik büyümenin inşaat sektörüne dayalı olduğunu mu .göstermektedir?
Bakanlık, sektörler arası gelir farklılıklarını azaltmak için ne tür politikalar geliştirmektedir?
TRBZ2 bölgesi (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) 91 bin 818 TL ile en düşük gelir düzeyine sahipken, TR10 (İstanbul) bölgesi 257 bin 891 TL ile en yüksek gelire sahiptir. Bakanlığınız, bölgesel gelir eşitsizliğini azaltmak için hangi stratejileri izlemeyi planlamaktadır?
2023 yılında işsiz olan fertlerin 9640,8'i 2024 yılında çalışmaya başlamıştır. Bu durum, işgücü piyasasında önemli bir iyileşme olarak değerlendirilebilir mi?
Bakanlığınız, işgücüne katılımı teşvik etmek için hangi politikaları hayata geçirmeyi planlamaktadır?
Sosyal transferlerin toplam gelir içindeki payı 617,8 olarak hesaplanmıştır. Sosyal transferlerin gelir eşitsizliği üzerindeki etkisini daha fazla gözlemlemek adına Bakanlığınız, transfer sisteminde herhangi bir reform yapmayı düşünmekte midir?
N | 25495
SORULAR
Bir önceki yılda en yüksek gelir grubunda yer alan fertlerin büyük bir kısmı aynı grup içinde kalmış ve aynı durum, en düşük gelir grubundaki fertler için de geçerli olmuştur. Bu veriler, gelir gruplarındaki hareketliliğin sınırlı olduğunu göstermektedir. Bakanlığınız, bu hareketliliği artırmak için hangi politikaları uygulamayı düşünmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na âit yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7125495 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Son 22 yılda yoksulluğun azaltılması ve gelir dağılımının iyileşmesi için önemli adımlar atılmış, büyüme sürecinde refah artışından tüm kesimlerin faydalanması temel amaçlardan biri olmuştur. Orta Vadeli Program (2025-2027) ile güçlü, istikrarlı, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir ekonomik büyümeyi tesis etmek amacıyla yapısal sorunların çözümüne yönelik politika öncelikleri ortaya konmuştur.
Gelirler politikası başta olmak üzere enflasyonla mücadelede kullanılacak makroekonomik politikaların gelir dağılımını iyileştirici yönde uygulanması, vergi yapısının gelir dağılımını iyileştirecek şekilde gözden geçirilmesi ve sosyal transferler aracılığıyla firsat eşitliğinin artırılmasına yönelik politikalarla toplumun tüm kesimlerinin refahının artırılması temel amacımızdır.
Bu kapsamda, Gini katsayısı 2006 yılında 0,428 iken 2024 yılında 0,413'e inmiştir. En yüksek gelire sahip yüzde 10'luk grubun kullanılabilir gelirden aldığı payın en düşük gelire sahip yüzde 10'luk grubun aldığı paya oranı (P90/P10) 2006 yılında 17,7 iken 2024 yılında 13,3'e inmiştir. Medyan gelirin yüzde 50*sine göre hesaplanan göreli yoksulluk oranı 2006 yılındaki yüzde 18,6 seviyesinden 2024 yılında yüzde 13,6'ya gerilemiştir.
Diğer taraftan, 12. Kalkınma Planı'nda beceri uyumsuzluğunun azaltılmasına, işgücü piyasasında arz-talep dengesinin sağlanmasına, yeşil ve dijital dönüşümün gerektirdiği mesleki becerilerin kazandırılmasına ve mevcut işgücünün becerilerinin geliştirilmesine yönelik stratejik hedefler belirlenmiştir. Bu kapsamda, öğrencilerin ve öğretmenlerin dijital becerilerinin geliştirilmesi, hayat boyu öğrenme sisteminin işgücü piyasasının talep ettiği becerilere uygun hale getirilmesi, mesleki ve teknik eğitimde mesleki, akademik, dijital ve sosyal beceri kazanımlarının iyileştirilmesine yönelik politikalar uygulanacaktır. Ayrıca özel sektör ile iş birliği içinde mesleki ve teknik eğitimde bölüm ve alan bazında ihtiyaç planlamasının yapılması, bölgesel ve sektörel düzeyde beceri ihtiyaç haritalarının hazırlanmasına yönelik çalışmalar yapılması planlanmaktadır.
Öte yandan, 2005 yılı Ocak ayından bu yana 13,3 milyon ilave istihdam sağlanmış, toplam istihdam (mevsimsel düzeltilmiş) 2025 yılı Mart ayında 32,6 milyon kişi olmuştur.
İşsizlik oranı ise serinin açıklandığı 2005 yılından bu yana en düşük seviyesi olan yüzde 7,9"a
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 gerilemiştir. İstihdamda sağladığımız iyileşmede ekonomimizin güçlü büyüme performansı, kapsayıcı büyüme hedefi ile kadın ve gençlerin istihdamını artırmaya yönelik politikalar etkili olmuştur. Kadın ve gençler başta olmak üzere işgücüne katılımın teşvik edilmesine yönelik SGK prim desteği sağlanmaktadır. Ayrıca işverenlere uygulanan asgari ücret desteği de 2025 yılı başında 1.000 TLye çıkarılmıştır. Atılan bu adımlar ile sağlanan teşvik ve desteklerle 2005 yılında yüzde 21,3 olan kadınların işgücüne katılım oranı 2025 yılı Mart ayında (mevsimsel düzeltilmiş) yüzde 35,7 olmuştur.
Bununla birlikte, 2025 yılı bütçesi kapsayıcı sosyal destek sistemine kaynak aktaran ve toplumun her kesimini gözeten bir bütçe özelliği taşımaktadır. Engelli vatandaşlarımızdan 65 yaş üstü büyüklerimize, sosyal güvencesi olmayanlardan aile birliğini korumaya ve dar gelirli aileleri desteklemeye kadar geniş bir perspektifle sosyal yardımlar sürdürülmektedir.
Bu kapsamda, 2025 yılında sosyal yardım harcamaları için ayrılan kaynak 651 milyar TLye çıkarılmış olup böylelikle, 2002 yılında milli gelirin yüzde 0,4'ü olan sosyal yardım harcamaları 2025 yılında yüzde 1,1'e yükseltilmiştir.
Soru önergesinde yer alan diğer hususlar, Cumhurbaşkanı Yardımcılığı, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan