Gençlerin suç örgütlerine katılmalarının önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı "Güvenlik Birimine Gelen veya Getirilen Çocuk İstatistikleri? verilerine göre güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2023 yılında 537 bin 583 olmuştur.

Bu olaylarda çocukların 242 bin 875'i mağdur olarak, 178 bin 834'ü suça sürüklenme sebebiyle, 84 bin 751'i bilgisine başvurma amacıyla, 15 bin 716'sı kayıp olması sebebiyle, 11 bin 179'u kabahat işlediği iddiasıyla, 4 bin 228'i ise bu nedenlerin dışında kalan diğer nedenlerden dolayı güvenlik birimlerine geldi veya getirildi.

Suça sürüklenme nedeni ile güvenlik birimine gelen veya getirilen çocukların 9039,8'ine yaralama, *020,8'ine hırsızlık, 907,7'sine pasaport kanununa muhalefet, 904,9'una uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, satmak veya satın almak, 904'üne ise tehdit suçları isnat edildi. Bu bağlamda; Daltonlar, Redkitler, Barış Boyun Grubu, Anucurlar, Camgözler, Gündoğmuşlar, Atız-Casperlar gibi çeşitli isimlerle irili ufaklı birçok suç grubu türemiş ve son yıllarda sık sık medyanın gündemine gelmiştir.

Yetkililer ve uzmanlara göre bu gruplar, birçok açıdan klasik suç örgütlerinden farklı özellikler göstermektedir. Söz konusu gruplar, yer altı suç örgütlerinden örgüt yapısı, hedef kitle ve suç işleme yöntemleri bakımından belirgin farklar göstermektedir. Bu tür yapılanmalar için "Yeni Nesil Suç Örgütü" veya "Z Kuşağı Mafya" tarifi yapılmaktadır. Bu tür grupların semt, semt; mahalle mahalle örgütlendiği, bunların önemli bir bölümünün İstanbul merkezli olduğu ve genelde şehrin gelir düzeyi düşük mahallelerinde ortaya çıktıkları görülmektedir.

Bu grupların sosyal medyada düzenli video paylaştıkları, bu sayede özellikle genç yaşta ve suça meyilli olan kitleyi örgütleyerek katılım sağladıkları belirtiliyor. Çeşitli platformlarda suç örgütlerine katılmayı cazip hale getiren içerikler üretiliyor ve gençler, bu yasa dışı grupların bir üyesi olmaya özendiriliyor. Sosyal medya mecralarında paylaştıkları içeriklerde güç, para ve Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA aga ein) statü sembolleri ön plana çıkarılıyor. Suç faaliyetlerini normalleştiriliyor. Bu içerikler nedeniyle gençler, suç örgütlerine karşı bir sempati geliştirebiliyorlar.

Uzmanlar, dizilere de ayrıca dikkat çekerek "Bu tür yapımlar, suç dünyasını "kahramanlık" "kurtarıcılık? anlatılarıyla cazip gösteriyor. Bu dizilerdeki örgüt liderleri adalet dağıtan, güçlü, korkusuz karakterler olarak gösteriliyor. Ekonomik olarak zorluk çeken gençler, bu hikayelerdeki yaşam tarzını bir çıkış yolu olarak görebiliyor." sözleriyle yorumluyor.

Suç örgütlerinin seçtiği gençlerin bilgisayar oyunlarıyla yetiştikleri ve internet tabanlı dizilerden de çok etkilendiği belirtiliyor. Bu grupların hem söylemlerindeki "jargon" hem de kendilerince tabii oldukları racon? denilen kriminal ilkeler, internet tabanlı dizilerin etkisini taşıyor. Haberleşmelerini, takibi güç olan Whatsapp, Face Time vb. programlar üzerinden yaptıkları öne sürülüyor.

Uyuşturucu ticaretinden uzun namlulu silah ticaretine kadar işlerden gelir elde eden bu grupların gelir kaynakları arasında kaçak bahsin de bulunduğu görülüyor.

Uzmanlar, gençlerin kimlik gelişim sürecinde dış etkiye açık hale geldiğini, bu dönemde prestijli bir grubun üyesi olmak çok çekici gelebildiğini ve bu durum da gençlerin organize suç örgütlerinin ağlarına düşmesinin kolaylaştığını söylüyor. Suç dünyasına giren bir çocuğun suça karıştıktan sonra sadece suçlularla arkadaşlık yapar hale geldiğini, bireysel suçluluğu ister istemez çeteleşmenin takip ettiğini ve bahsettiği kesimlerin yoksul, dezavantajlı kesimler olduğunu da vurguluyor. Eskiden yanlış bulunan mafyanın genç kuşaklar için, içinde yer almak istedikleri bir boyuta dönüştüğünü, ortada bir değerler erozyonu olduğunu, sadece paranın değer olarak kaldığı bir durum bulunduğunu söylüyor.

Ayrıca, Türkiye'de suça karışan çocukların ıslah sisteminde eksikler olduğu görüşündeler. Bu örgütler, uyuşturucu madde imal ve ticaretini önemli bir gelir kaynağı olarak kullanıyor. Grubunun uyuşturucu ticaretini yönlendiren kişinin, çevresine genellikle uyuşturucu bağımlısı yaşı küçük şahısları toplayarak uyuşturucu madde vermek karşılığında bu şahıslara uyuşturucu madde imal ve ticareti, kasten yaralama, gasp, tehdit gibi suçları işlettiği öne sürülüyor. Madde bağımlılığı durumunun çocukları suç örgütlerinin eline ittiğini belirtiyor. Son dönemlerde metamfetamin kullanım artışına dikkat çekiliyor.

Bu kirli tezgahlarla sadece polisiye tedbirlerle mücadele etmenin mümkün olmayacağı gerçeğiyle; sosyal ve ekonomik birçok tedbirin alınması ve gerekli yasal düzenlemelerin yapılarak ivedilikle çözüm önerilerin uygulamaya alınması önem arz etmektedir.

Bu bağlamda;