Hakkari ilinde yaşanan elektrik kesintilerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 86 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını
Öznur Bartin
Seçim bölgem olan Hakkâri ilimiz genelinde yaşanan elektrik altyapısı sorunları, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan yurttaşlar açısından büyük mağduriyet yaratmaktadır. Bu mağduriyetin en yoğun hissedildiği yerlerden biri, Derecik ilçesine bağlı Güney Mahallesi'dir. 1987 yılından bu yana eski, bakımsız ve ilkel elektrik direkleriyle hizmet sağlanan bölgede, altyapı yetersizliği nedeniyle sık sık ve uzun süreli elektrik kesintileri yaşanmaktadır. Yurttaşlar, rüzgâr, yağmur ve kar gibi en temel doğa olaylarının dahi elektrik kesintilerine yol açtığını ifade etmekte, zaman zaman elektrik tellerinden kıvılcımlar çıkması nedeniyle yangın tehlikesi yaşandığını dile getirmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Özellikle kış aylarında, yoğun kar yağışı ve olumsuz hava koşulları sebebiyle elektrik kesintileri bazen 24 saat, kimi zaman ise 48 saatten fazla sürebilmektedir. Elektrik kesintileri, hasta, yaşlı ve engelli yurttaşların yaşamını daha da zorlaştırırken, öğrencilerin eğitim hakkına erişimini de olumsuz etkilemektedir. Aynı zamanda, küçük esnaf ve tarımla uğraşan yurttaşlar ekonomik kayıplar yaşamakta, temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çekmektedir.
Yurttaşlar, yaşanan bu kronik sorunun çözümü için Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. (VEDAŞ) başta olmak üzere ilgili kurumlara, CİMER'e ve valiliğe defalarca başvurduklarını ancak bugüne kadar herhangi bir sonuç alamadıklarını belirtmektedir. Hakkâri ve ilçelerinde elektrik altyapısına yönelik yatırım yapılmadığını ifade eden yurttaşlar, yetkililerden acil çözüm talep etmektedir.
Öte yandan, elektrik hizmetinin son derece yetersiz olmasına rağmen yurttaşların elektrik faturalarının fahiş rakamlara ulaştığı belirtilmektedir. Güney Mahallesi muhtarının aktardıklarına göre, yurttaşlar 7.000 TL ile 13.000 TL arasında değişen faturalar ödemekte ancak karşılığında kesintisiz ve güvenli bir hizmet alamamaktadır.
Yaşanan bu ciddi sorun, yerel basın organlarında da gündeme gelmiştir. Yüksekova Haber, konuya ilişkin yaptığı haberlerle kamuoyunun dikkatini çekmiş, bölgedeki yurttaşların yaşadığı mağduriyetin görünür olmasını sağlamıştır. Ancak, yetkililerden henüz somut bir adım atılmamıştır.
Elektrik enerjisi, modern yaşamın vazgeçilmez unsurlarından biridir ve devlet, yurttaşların temel ihtiyaçlara erişimini güvence altına almakla yükümlüdür. Elektrik Piyasası Kanunu (6446 sayılı Kanun) dağıtım şirketlerine hizmet kalitesini yükseltme, altyapıyı güçlendirme ve kesintisiz enerji sağlama yükümlülüğü getirmektedir.
Hakkâri'de yaşayan yurttaşlar, yıllardır süregelen elektrik altyapısı sorunlarının bir an önce çözüme kavuşturulmasını beklemektedir. Kesintisiz ve güvenli bir enerji hizmeti, yalnızca ekonomik bir gereklilik değil, aynı zamanda temel bir insan hakkıdır. Bakanlığınızın bu konuyu ivedilikle ele alması ve somut adımlar atması elzemdir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Hakkâri ili genelinde, özellikle Derecik, Yüksekova, Şemdinli ve Çukurca ilçelerinde elektrik altyapısının iyileştirilmesine yönelik Bakanlığınız tarafından bir yatırım planı yapılmış mıdır? Eğer yapılmışsa, bu yatırım ne zaman hayata geçirilecektir?
Derecik ilçesi Güney Mahallesi?nde 1987 yılından bu yana kullanılan eski ve bakımsız elektrik direklerinin değiştirilmesine yönelik herhangi bir çalışma başlatılmış mıdır? Başlatılmadıysa, neden hâlâ beklenmektedir?
VEDAŞ, Hakkâri genelinde hizmet verdiği bölgelerde elektrik altyapısına yönelik ne tür bakım ve onarım çalışmaları yürütmektedir? Son beş yıl içinde, Hakkâri ve ilçelerinde altyapının iyileştirilmesi için ne kadar yatırım yapılmıştır?
Yurttaşların bildirdiğine göre, elektrik tellerinden kıvılcımlar çıkmakta ve bu durum ciddi yangın riski oluşturmaktadır. Bakanlığınız, yurttaşların can ve mal güvenliğini tehdit eden bu ihmalkârlık karşısında herhangi bir önlem almayı planlamakta mıdır?
Kışaylarında yaşanan uzun süreli elektrik kesintileri nedeniyle, özellikle hasta, yaşlı ve engelli yurttaşların mağdur olmaması için özel bir önlem alınacak mıdır?
Yurttaşlar, VEDAŞ'a ve diğer ilgili kurumlara defalarca başvuru yapmalarına rağmen, bugüne kadar neden herhangi bir iyileştirme yapılmamıştır? Bakanlığınız bu şikâyetleri değerlendirmiş midir?
Yüksek elektrik faturaları nedeniyle yurttaşların mağdur edildiği açıkça görülmektedir. Hakkâri?de elektrik hizmeti alan yurttaşların, ülke genelinde ortalama bir haneye kıyasla çok daha yüksek faturalar ödediği doğru mudur? Fahiş faturalarla ilgili Bakanlığınız tarafından bir inceleme başlatılacak mıdır?
Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca, dağıtım şirketlerinin hizmet kalitesini sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. VEDAŞ"ın Derecik ilçesi ve genel olarak Hakkâri'de bu yükümlülüğü yerine getirmediği yönündeki iddialar karşısında, Bakanlığınız herhangi bir denetim gerçekleştirmiş midir? Denetim yapıldıysa, sonuçları nelerdir?
Hakkâri genelinde kırsal bölgelerde yaşanan elektrik kesintilerinin nedenleri nelerdir? Bu kesintilerin azaltılması için ne tür çalışmalar yapılmaktadır?
Yurttaşların günlük yaşamlarını ciddi şekilde etkileyen elektrik kesintilerine kalıcı bir çözüm bulunması adına Bakanlığınızın kısa, orta ve uzun vadeli planları nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Elekirik dağıtım şirketlerinin sorumluluk sahasında meydana gelen elektrik kesintilerinin sebepleri, sayısı ve ilçelere göre dağılımları aylık olarak ilgili elektrik dağıtım şirketinin internet adresinde yayımlanmakta olup, bu bilgiler aynı zamanda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna (EPDK) aylık olarak bildirilmektedir. Gerçekleşen elektrik kesintileri Türkiye Elektrik Dağıtım Şirketi (TEDAŞ) ve EPDK nezdinde yapılan çalışmalar ile detaylı olarak incelenmekte ve kesintilerin önlenmesi için yatırım ve bakım programları oluşturulmaktadır. Meydana gelen elektrik kesintilerine yapılan önleyici ve koruyucu bakım onarım çalışmaları ile anında müdahale edilmekte, faaliyet alanındaki elektrik tesislerine yönelik periyodik arıza önleyici bakım programları uygulanmaktadır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat çerçevesinde elektrik dağıtım şirketleri dağıtım faaliyeti kapsamında dağıtım tesislerinin bakım ve onarımlarını gerçekleştirmekle yükümlü bulunmaktadır. 18/11/2020 tarihli ve 31308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Planlı Bakım Harcamalarının Tarife Hesaplamalarında Dikkate Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslarda planlı bakım faaliyetlerinin sınıflandırılması, bütçelendirilmesi ve bütçe kullanımının izlenmesine yönelik düzenlemeler tanımlanmıştır. Söz konusu Usul ve Esaslar çerçevesinde 2021-2025 uygulama döneminde yıllık planlı bakım bütçesini eksik kullanan şirketlerden eksik kalan tutarlar tarife düzenlemelerinde katlı olarak geri alınmakta olup, bu uygulama sayesinde şirketlerin planlı bakım faaliyetlerini aksatmadan yapmaları sağlanmaktadır.
Dağıtım hatlarındaki bakım faaliyetleri "Elekrik Dağıtım Şirketlerinin Planlı Bakım Harcamalarının Tarife Hesaplamalarında Dikkate Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar" çerçevesinde gerçekleştirilmekte olup, meri mevzuat gereği geçici kabulü yapılmış tüm dağıtım tesisleri için birinci seviye planlı bakım faaliyetleri 2 yılda bir, ikinci seviye planlı bakım faaliyetleri enerji nakil hatları hariç diğer tesis ve teçhizat için 2 yılda bir, enerji nakil hatları için 5 yılda bir yapılmaktadır. Üçüncü seviye planlı bakım faaliyeti ise öngörülen bütçenin altında olmamak kaydıyla bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınarak belli periyotlarda gerçekleştirilmektedir.
Bu kapsamda bölgede faaliyet gösteren Vangölü Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (Vangölü EDAŞ) tarafından günümüz fiyatlarıyla 2021 — 2025 dönemini kapsayan IV. Uygulama Döneminde toplam 13.170.658.941 TL tutarında yatırım harcaması gerçekleştirilmesi planlanmıştır.
Elektrik faturaları; Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 33/1'inci maddesinde yer alan "Faruralamada, dağıtım şirketi tarafindan okunan birbirini takip eden iki dönem arasındaki endeks farkının çarpan faktörü ile çarpımı sonucu bulunan değer tüketicinin elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir." şeklindeki hüküm doğrultusunda ilgili dönem ulusal tarife birim fiyatlarına bağlı kalınarak düzenlenmektedir. Bu kapsamda tüm dağıtım bölgelerinde aynı fiyatlar geçerli olup, Vangölü EDAŞ"ın farklı fiyat uygulanması söz konusu değildir. Tüketim miktarının ulusal tarife birim bedelleriyle çarpılması ve vergilerin uygulanmasıyla nihai fatura tutarına ulaşılmaktadır. Bu kapsamda, tüketilen enerji miktarıyla doğru orantılı olarak fatura tutarları değişebilmektedir.
Ayrıca faturalarda ve faturalandırmaya esas unsurlarda herhangi bir hata tespiti yapıldığında yine Yönetmeliğin 36'ncı maddesi gereğince; tüketici tarafından ödeme bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde tedarikçiye itiraz edilebilmekte olup, itiraz başvurusuna ilişkin inceleme sonuçları tedarikçi tarafından tüketiciye yazılı olarak bildirilmektedir.
Elektrik dağıtım şirketlerinin tedarik sürekliliğine ilişkin yükümlülükleri ise Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği (Yönetmelik) çerçevesinde düzenlenmiş olup, yıllık teknik ve teknik olmayan kayıp oranı 9640'in altında olan ilçelerde bulunan kullanıcıların Yönetmeliğin 18'inci ve 27'nci maddeleri kapsamında belirtilen yıllık kesinti eşik süre ve sayılarının aşılması durumunda tazminat hakkı doğmaktadır. Yıllık kesinti tazminatına ilave olarak günlük kesinti süresinin kentsel dağıtım bölgesinde 10 saat, kent altı dağıtım bölgesinde 11 saat ve kırsal dağıtım bölgesinde 12 saati aşan ve sebebi şebeke işletmecisi veya dışsal olan kesintiler için kullanıcıların : HAKKÂRİ MİLLETVEKİLİ SAYIN ÖZNUR BARTİN'İN : DÖNEM | ESASNO / o YAZILNISORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR || 283 | 7/25893 başvurusuna gerek olmaksızın kesintiden etkilenen her bir kullanıcıya dağıtım şirketi tarafından uzun süreli kesinti tazminatı ödenmektedir.
Bununla birlikte lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren elektrik dağıtım şirketleri, TEDAŞ tarafından 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında periyodik olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporları da gereği için EPDK'ya gönderilmektedir. Söz konusu raporların 6446 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.