TKİ'nin gerçekleştirdiği ruhsat satışı yoluyla devir işlemlerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 51 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Celal FIRAT İstanbul Milletvekili
Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ) web sitesinden yapılan ihale duyurularında, Çorum ili Dodurga ilçesi dahilindeki yaklaşık 7 milyon ton ve Edirne ili sınırları içerisindeki yaklaşık 21 milyon ton rezervli sahaların "Ruhsat Satış Yolu İle Devri"ni kapsayan ihalelerin 26-27 Mart 2025 tarihinde gerçekleştirileceği belirtilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (14 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Geçtiğimiz günlerde, yine ruhsat hukuku TKİ'ye ait olan Çanakkale ili Çan ilçesi sınırlarında bulunan sahanın ruhsatı ve işletme hakkı bir firmaya devredilmiştir.
Soma'da, Tunçbilek'te de ruhsat hukuku TKİye ait olan birçok ruhsat Yeni Anadolu Madencilik A.Ş. (YAMAŞ) ve Kömür İşletmeleri A.Ş. (KİAŞ) gibi kurum iştiraklerinin avantajlı olarak sahaları rödövanslı olarak alma imkanından faydalanılarak iştirakler üzerinden 3. şahıslara ve firmalara rödövans ile devredilerek veya ruhsat devri yapılarak özelleştirme süreci gerçekleştirilmiştir.
Ancak yapılan satışların hangi şartlarda, hangi ücretle ve kimlere satıldığının kamuoyu ile paylaşılması bir yana adeta gizlenmektedir.
Halbuki, Kurumun Rödövans Yönetmeliği"nin 35. maddesinde "Sahayla ilgili rezerv, kalorifik ve kimyasal özellikler, jeolojik-hidrojeolojik koşullar, üretim ve pazar koşulları, sosyoekonomik şartlar dikkate alınarak Kurum tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda Kurum tarafından işletilemeyecek sahalar rödövans yöntemiyle işlettirilir." denilmektedir.
Ancak bu son devirler, TKİ tarafından işletilmesinin ekonomik olduğu yönünde hiçbir şüphe bulunmayan sahalar bile KİAŞ VE YAMAŞ gibi iştirakler üzerinden firmalara rödövans sözleşmesi veya ruhsat devri yapılarak özelleştirilmiştir.
N Zon
© Kurumun 35. madde kapsamında gerçekleştirdiği ruhsat devri veya rödövans sözleşmeleriyle ilgili maddedeki şartların oluşup oluşmadığı ile ilgili kamuoyu, ilgili kuruluşlar ve meslek odaları bilgilendirilmemiştir.
Rödövans sözleşmelerinin ve ruhsat devri süreçlerinin Kamu İhale Kanunu kapsamında olmaması nedeniyle kamusal denetimden uzak olması göz önünde bulundurulduğunda, kamuoyunun ruhsat sahalarının tüm ayrıntılarıyla ilgililerin bilgilendirilmesi şeffaflık açısından son derece önemli bir husustur.
Ruhsat devri ve rödövans gibi yöntemlerle kamu zararına neden olacak uygulamalara son verilmelidir.
Tüm Türkiye halklarının olan madenlerin değerlendirilmesinde kamu zararı oluşturan ruhsat devri, rödövans gibi tüm özelleştirme uygulamaları derhal durdurulmalıdır.
Kömür havzaları bir bütün olarak değerlendirilmeli, havza madenciliği esaslarına göre TKİ'nin kendi öz kaynaklarıyla üretim yapabildiği bir sistem hayata geçirilmelidir.
Mevcut yapılarıyla KİAŞ ve YAMAŞ gibi TKİ iştiraklerinin, TKİ ruhsat sahalarını ihalesiz olarak alarak 3. şahıslara, firmalara devretmesine olanak sağlayan sistem sona erdirilmeli, madencilik bilim ve tekniği açısından gerekli ve yeterli teknik çalışmalar yapılarak kamu işletmeciliğini esas alan bir anlayışla madenler işletilmeli ve işletme aşamasında talep edilen bilgi ve veriler şeffaf bir şekilde kamuoyuna açık olmalıdır.
Bu bağlamda;
I- TKİ tarafından işletilmesinin ekonomik olduğu yönünde hiçbir şüphe bulunmayan Çorum/Dodurga'da yaklaşık 7 milyon ton ve Edirne'de yaklaşık 21 milyon ton rezervli sahalar neden Rödövans Yönetmeliği'nin 35. maddesine aykırı şekilde ruhsat devri yapılarak özelleştirilmek istenmektedir?
SORULAR
Yine ruhsat hukuku TKİ'ye ait olan Çanakkale/Çan ilçesi sınırlarında bulunan ve sahanın madencilik açısından çok ekonomik ve karlı bir saha olduğu bilinmesine rağmen ruhsatı ve işletme hakkı neden aynı şekilde ismi bilinmeyen bir firmaya devredilmiştir? Bu firmanın ismi kamuoyundan neden gizlenmektedir? Bu firma aynı isimle veya farklı isimlerle başka ruhsat sahalarını da doğrudan veya iştirakler üzerinden almış mıdır?
Aynı şekilde Soma'da, Tunçbilek"te de ruhsat hukuku TKİ'ye ait olan birçok ruhsat, Yeni Anadolu Madencilik A.Ş. (YAMAŞ) ve Kömür İşletmeleri A.Ş. (KİAŞ) gibi kurum iştiraklerinin avantajlı sahaları rödövanslı olarak alma imkanından faydalanılarak iştirakler üzerinden neden 3. şahıslara ve firmalara rödövans ile devredilerek veya ruhsat devri yapılarak özelleştirilmiştir?
N 04022.
Bu yapılan satışların, hangi şartlarda, hangi ücretle ve kimlere satıldığı neden kamuoyu ile paylaşılmamaktadır?
TKİ'nin, Rödövans Yönetmeliği'nin 35. madde kapsamında gerçekleştirdiği ruhsat devri veya rödövans sözleşmeleriyle ilgili maddedeki şartların oluşup oluşmadığı ile ilgili kuruluşlar ve meslek odaları bilgilendirilmemektedir?
Mevcut yapılarıyla KİAŞ ve YAMAŞ gibi TKİ iştiraklerinin, TKİ ruhsat sahalarını ihalesiz olarak alarak 3. şahıslara veya firmalara devretmesine olanak sağlayarak kamu zararı oluşturan ve bir nevi özelleştirmenin önünü açan bu sistemin sona erdirilmesi için yasal düzenleme neden yapılmamaktadır?
Bu rödövansçı veya ruhsat devri ile TKİ sahalarında faaliyet yürüten firmaların buradan ürettikleri kömür üretim miktarları ve Sosyal Yardımlaşmaya sağladıkları kömür miktarları uyumlu mudur?
-TKİ iştiraki olan KİAŞ, TKİ'den ihalesiz olarak aldığı ve 3. şahıslara hangi şartlarda verdiği belli olmayan sahaları Web sitesinde neden yayınlamamıştır? Yayınlamıyorsa eğer bir kamu iştirakinin bu tutumu şeffaflık ilkesi ile örtüşüyor mu?
TKİ'nin üst düzey görevde bulunan yöneticilerinden 5 yıl ve üstü bu iştiraklerde görev alan bir yönetim kurulu üyesi var mıdır? Varsa eğer hangi özellikleri onu bu görevde kalmasına neden olmuştur? Varsa eğer bu üst düzey TKİ yöneticisi İştirak Yönetim Kurulu üyesi iştirak bütçesinden ne kadar aylık maaş almaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
28-3 7-26022
TKİ tarafından işletilme imkânı bulunmayan sahaların ruhsat ve işletme hakkı devri işlemleri, bu sahaların ekonomiye kazandırılması amacıyla ve rezerv, kalorifik ve kimyasal özellikler, jeolojik-hidrojeolojik koşullar, üretim ve pazar koşulları, sosyoekonomik şartlar ve diğer tüm parametreler dikkate alınmak suretiyle gerçekleştirilmektedir. Söz konusu devir işlemleri "Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü Rödövans ve Ruhsat Devri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği" nin 35'inci maddesinde yer alan; "Sahayla ilgili rezerv, kalorifik ve kimyasal özellikler, jeolojik-hidrojeolojik koşullar, üretim ve pazar koşulları, sosyoekonomik şartlar ve diğer tüm parametreler de dikkate alınarak Kurum tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda Kurum tarafından işletilmeyecek sahalar, ekonomik işletmecilik ve diğer koşullar açısından uygun görülmesi halinde ihale yapılmaksızın Kurumca belirlenen cari tahmini bedel ile rödövans Jiyatları ve koşulları da dikkate alınarak rödövans veya satışta öncelikli alım hakkı kullanımını da sağlayan rödövans veya pay karşılığında Kurum iştirakleri tarafından işlettirilebilir. "hükmüne göre yapılmakta olup, bu iş ve işlemlere ilişkin tüm süreç mevzuatta düzenlenen yasal çerçeve içerisinde yürütülmektedir.
Bununla birlikte iştirakler özel hükümlere tabii bulunan şirketler olduğundan, bu şirketlere ilişkin işlemler Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre yürütülmektedir.
Çanakkale ilimizin Çan ilçesi sınırlarında bulunan ve ruhsat hukuku TKİ'ye ait olan sahanın ihalesi mezkur Yönetmelik doğrultusunda gerçekleştirilerek ihale sonrasında en yüksek teklifi veren firma ile 17.01.2025 tarihinde sözleşme imzalanmış olup, söz konusu firma ile TKİ arasında bağıtlanan başka bir sözleşme bulunmamaktadır.
Soma ve Tunçbilek"te bulunan ve ruhsat hukuku TKİ*ye ait olan sahalarla ilgili olarak ise; bu sahaların TKİ iştirakleri üzerinden rödövans veya ruhsat devri ile üçüncü şahıs ve/veya firmalara devri işlemleri özelleştirme veya satış uygulaması olmayıp, bu işlemler mezkur Yönetmeliğin 35*inci maddesine göre belirli süre ile sınırlı olacak şekilde ve TKİ tarafından işletilme imkânı bulunmayan sahaların ekonomiye tekrar kazandırılması amacıyla gerçekleştirilmektedir.
Çorum ilimiz Dodurga ilçesi sınırları içindeki maden ruhsat sahasında yer alan kömür rezervinin ekonomiye kazandırılmasına yönelik çalışmalar kapsamında ihaleye çıkılmış ancak devam eden süreçte ihale iptal edilmiştir. Edirne ilimizde yer alan maden ruhsat sahasında ise işletilebilir rezerv 3,4 milyon ton olarak belirlenmiştir.
Her yıl yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararları doğrultusunda ve TKİ koordinasyonunda ülkemiz genelinde bulunan ihtiyaç sahibi hanelere dağıtılan ısınma amaçlı torbalı kömürlerin tedariki öncelikli olarak TKİ'ye ait İşletme Müdürlükleri tarafından üretilen kömürlerden yapılmaktadır. Ruhsat devri veya rödövans yöntemi ile çalışılan sahalarda üretim yapan kömür üreticilerinin piyasaya serbest satış hakları bulunmakta olup, bu sahalardan yapılan üretimler ile ihtiyaç sahibi haneler için tedarik edilen kömür miktarları uyumludur.
TKİ?de üst düzey yönetici olarak görev yapmakta iken TKİ iştiraklerinde 5 yıl ve üstü yönetim kurulu üyesi olarak görev yapan personel bulunmamaktadır.