Meyve ve sebze ihracatı için zorunlu olan laboratuvar analizlerinde taban fiyat uygulamasına ilişkin
Kaynak göster
Şerafettin Kılıç (Yeni Yol), 26 Mart 2025 tarihinde 7/26236 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 112 gün sonra, 16 Temmuz 2025).
Şerafettin Kılıç (Yeni Yol, Antalya). “Meyve ve sebze ihracatı için zorunlu olan laboratuvar analizlerinde taban fiyat uygulamasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26236, 26 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26236-meyve-ve-sebze-ihracati-icin-zorunlu-olan-laboratuvar-analizlerinde-taban-fiyat-uygulamasi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3143f60d-bd22-475f-8aa6-0195d696413b
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 112 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 98 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98'inci ve İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
— SEE
Serafetfin KILIÇ Antalya Milletvekili
SORULAR
Laboratuvar analizlerinde taban fiyat uygulamasının hukuki dayanağı nedir? Serbest piyasa kurallarına aykırı olduğu yönündeki iddialara ilişkin Bakanlığınızın bir açıklaması olacak mıdır?
Özel laboratuvarlarda 800-1.200 TL arasında gerçekleştirilen aynı analiz, Bakanlığın zorunlu tutması halinde neden 3.600 TL * KDV gibi yüksek bir fiyata çıkmaktadır? Devlet laboratuvarlarının maliyetleri neden özel laboratuvarlarla kıyaslandığında kat kat daha fazladır? Kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından bu fiyat farkı nasıl açıklanmaktadır? Taban fiyat uygulaması ile devlet laboratuvarlarının yüksek maliyetleri örtülmeye mi çalışılmaktadır?
Türkiye'nin yaş meyve ve sebze ihracatında RASFF bildirimlerinin binde 2 seviyelerine kadar düşmüşken özel istek fiyatlarında taban fiyat uygulamasına geçilmesinde ki amaç nedir?
Pestisit analizi yapan devlet laboratuvarlarının sık sık arızalanması nedeniyle 2024 yılı içinde toplam kaç gün boyunca analiz hizmeti verilememiştir?
Resmi ve özel istek analizleri 9050 oranında devlet desteğine tabi olduğu halde, taban fiyat uygulaması kamuya ne kadar ek maliyet getirecektir? Bakanlığınız, bu düzenlemenin kamu bütçesine getirdiği ek yükü hesaplamış mıdır? Eğer hesaplandıysa, yıllık ne kadar bir ek maliyet öngörülmektedir? i
TBMM Halkla İlişkiler Binası, C Blok Kat:3 Oda No:C304, Bakanlıklar/ANKARA
Bakanlığınızın, laboratuvar analizlerinde rekabeti ortadan kaldırarak belirli laboratuvarları kayırdığı ve laboratuvar lobilerinin etkisi altında kaldığı yönündeki iddialara yanıtınız nedir? Bu iddiaların araştırılması için herhangi bir inceleme başlatılmış mıdır?
Antalya, Manisa, Mersin gibi yaş sebze ve meyve üretiminin en yoğun olduğu bölgelerde yeni laboratuvar açılmasına neden izin verilmemektedir? Rekabeti engellemek amacıyla mevcut laboratuvarların kollanmaya çalışıldığı iddiaları doğru mudur? Yeni laboratuvar açılmasının ülkemize ne gibi bir zararı olur?
Sektör paydaşlarının taban fiyat uygulamasına yönelik itirazları ile ilgili yapılan toplantıların sonuçları nelerdir? Sektör paydaşları nelere itiraz etmiştir? Tüm itirazlarına rağmen Bakanlık neden bu düzenlemede ısrarcı davranmıştır?
Türkiye'de üretilen yaş meyve ve sebzenin yaklaşık "10'u ihraç edilmekte, kalan "490'1 ise iç piyasada vatandaşlarımız tarafından tüketilmektedir. Ancak ihracat için hasat sonrası yılda yaklaşık 90.000 resmi analiz yapıldığı bilinmektedir. İç piyasa Oransal baz da 800.000 analiz yapılması gerekirken hasat sonrası resmi analiz sayısı yalnızca 25.000'dir. Avrupa Birliği ülkelerine gönderilen ürünlerde gösterilen hassasiyet, neden Türkiye?de yaşayan vatandaşlarımız için gösterilmemektedir?
Bakanlığınızın yetkisi olmadığı halde analiz ücretlerini artırarak sektör paydaşlarının daha az analiz yaptırmasına sebep olmanız, halk sağlığını riske atmak anlamına gelmiyor mu? İç piyasada tüketilen ürünlerin denetimini artırmak yerine, mevcut analiz sayısının düşmesine neden olacak bir düzenlemeyi savunmanızın gerekçesi nedir?
08.2024 tarihinde özel istek analizlerinde taban fiyat uygulamasına geçildiğine dair yönetmelik değişikliği yapılmıştır. 27.08.2024 tarihinden itibaren İstanbul, İzmir, Edirne, Bursa, Kocaeli, Antalya, Aydın, Manisa ve Mersin illerinde yeni laboratuvar kurulmasına izin verilmeyeceği bildirilmiştir. Gıda Kontrol Genel Müdürlüğünün tüm itirazlara rağmen taban fiyat konusundaki ısrarı yeni laboratuvarlara müsaade etmemesi aşağıdaki soruyu sormamıza neden olmuştur. Tarım ve Orman Bakanlığı'nda görev yapan üst düzey personelin kendisinin, eşinin veya birinci derece akrabalarının özel laboratuvarlara yöneticiliği ortaklığı veya sahipliği var mıdır? Eğer varsa, bu durumun çıkar çatışmasına yol açıp açmadığına dair bir inceleme yapılmış mıdır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası, C Blok Kat:3 Oda No:C304, Bakanlıklar/ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız gıda kontrol laboratuvarlarında uygulanan analiz ücretleri, 31.01.2015 tarihli ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 8'inci maddesinin ikinci fıkrasında bulunan "Üretimi yapılan aşı, serum, biyolojik ve kimyasal maddeler ile tahlil, analiz, muayene, kontrol ve sertifika hizmet satış bedeli ilgili Genel Müdürlüğün görüşü alınmak kaydıyla Başkanlıkça yapılır." hükmüne uygun olarak, analizde kullanılan sarf malzeme, cihaz-bakım-kalibrasyon ve yedek parça, enerji, amortisman, genel yönetim giderleri, kalite güvence çalışmaları vb. maliyetler üzerinden asgari oranda hesaplanmaktadır.
Mevzuat kapsamında Bakanlığımızca; "... herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz." hükmü geçerli olduğundan Bakanlığımız tarafından uygulanan resmi ve özel istek analizleri için 9050 oranında devlet desteği bulunmamaktadır. Resmi kontrol numunelerinde gerçekleştirilen analizler için Bakanlığımız Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan analiz birim fiyatları uygulanmaktadır.
Bakanlığımızca gerçekleştirilen yurtiçi resmi kontrollerde numuneler kamu laboratuvarlarına iletilmektedir. Ee Pestisit analizinde Bakanlığımızca yetkili 23 kamu laboratuvarı mevcuttur. Bakanlığımızca ithalat ihracata konu olan ürünlerde resmi numunelerin analizinde ise yetkilendirilen 18 kamu, 53 özel gıda kontrol laboratuvarı bulunmaktadır. Resmi numuneler için il müdürlükleri tarafından, Bakanlığımızca yetkilendirilen laboratuvarların günlük numune kapasitesine göre numune gönderimi yapılmaktadır.
18.02.2022 tarihli ve 31754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda Kontrol Laboratuvarları Yönetmeliği'nde 01.08.2024 tarihinde yapılan değişiklik ile "Bir ilde yetki verilecek özel gıda kontrol laboratuvar sayısına Bakanlıkça sınırlama getirilebilir." hükmü getirilmiştir. & Önergede bahsi geçen illerdeki laboratuvar sayısı numune kapasitesini karşılayacak düzeydedir. Gerek görülmesi durumunda söz konusu iller için tekrar değerlendirme yapılacaktır.
21.03.2025 tarihli ve 32854 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda Kontrol Laboratuvarları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Yönetmelik ile özel istek analizlerinde "Bakanlığın belirlediği analiz ücretlerinden daha düşük fiyattan analiz hizmeti verilemeyeceği" hükmü yürürlükten kaldırılmıştır.
Bakanlık tarafından gönderilen resmi kontrol numunelerinde uygulanacak analiz ücretleri ise 31.01.2025 tarihli ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nde yer alan esaslara uygun olarak Bakanlığımızca belirlenmekte olup resmi kontrol numuneleri için belirlenen fiyat tarifesine uyulması zorunludur.
Ülkemizde üretilen taze meyve ve sebzelerde pestisit kalıntısı denetimleri "çiftlikten sofraya gıda güvenilirliği" uluslararası yaklaşımı doğrultusunda Bakanlığımız iVilçe tarım ve orman müdürlükleri tarafından özellikle;
• Hal giriş noktalarında,
• Toptan ve perakende satış noktalarında ve
• Taze meyve sebze paketleme işletmelerinde yapılmaktadır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bitkisel ürünlerde yapılan hasat sonrası yurtiçi resmi kontrol ve denetimler işletmenin taşıdığı risk esasına göre uygun sıklıkta ve gıda maddesinin taşıdığı riskle orantılı olarak hasat sonrası 28 ürün çeşidinde pestisit analizleri yapılmaktadır.
Riske dayalı denetim sisteminde kalıntı riski görülen ürünler başta olmak üzere önceki kontrollerden edinilen bilgi ve deneyimler, yurt içi üretim ve tüketim miktarları ile ihraç edilen ürünlere yönelik Avrupa Birliği'nden alınan bildirimler (RASSP), ortaya çıkan gelişmeler, 81 il tarım ve orman müdürlüğünün kendi bünyesinde yürüttüğü resmi kontrollerin sonuçlarına göre risk çarpanları belirlenmektedir.
Yürütülen resmi denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği'nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı kullanımının tespit edilmesi halinde 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında bitkisel ürünü üreten, paketleyen ve piyasaya arz eden işletmeciye yasal işlem uygulanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan