Elektrik fiyatlarına yapılan zamma ilişkin

Elektrik tarifesi; aktif enerji maliyeti, elektriğin üretim tesisinden son kullanıcıya kadar aktarılması için oluşan iletim ve dağıtım maliyetleri ile perakende satış hizmeti faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki maliyetlerden müteşekkildir. Perakende elektrik satış tarifesinin belirlenmesinde tarife konusu faaliyetlerle ilgili tüm maliyetlerin mevzuat gereği dikkate alınması gerekmekte olup, bu maliyetlerde gerçekleşen artışların/azalışların doğal sonucu olarak perakende satış tarifelerinde artışlar/azalışlar gerçekleşmektedir.

Piyasada toptan satış fiyatı oluşurken önemli oranda ithal edilen doğal gazın piyasa koşulları, piyasa fiyat istikrarı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)'nın tarife ile ilgili kararları ile alım, satım ve işletme giderleri dikkate alınmakta, yanı sıra doğal gaz alım maliyetlerini doğrudan etkileyen uluslararası hub fiyatları, petrol ve petrol türevleri fiyatlarındaki değişim ile döviz kurundaki değişimler de doğal gaz satış fiyatlarının belirlenmesinde etken olmaktadır. Tüm bu bileşenlerin denkleme dahil edilmesi suretiyle yapılan değerlendirmeler çerçevesinde fiyatlar mümkün olan en makul seviyede belirlenmektedir.

Mevcut piyasa koşulları ve kamu finansmanı dikkate alındığında nihai fiyatlarda yaşanan bu değişimin sınırlı olduğu görülmektedir. Nitekim aynı miktarda elektrik için hesaplanan fatura bedelinin asgari ücret veya ortalama gelir içerisindeki payı düşüş eğilimi göstermektedir.

Tüm düzenlemeler, özellikle hane halkının bütçesini asgari düzeyde etkileyecek şekilde oluşturulmuş olup, yapılan fiyat değişimleri sonrasında elektrikte mesken düşük kademe abone grubunda 9056 ve mesken yüksek kademe abone grubunda 9634 oranında Devlet desteği devam etmektedir.

Ortalama aylık yaklaşık 200 kWh mesken tüketimi dikkate alındığında, fatura tutarının asgari ücret içerisindeki payının 2000'li yıllar başındaki 920,2 seviyesinden, gerçekleşen son tarife artışı da dâhil olmak üzere 962,3 seviyesine kadar düşürüldüğü görülmektedir. Ayrıca, Avrupa Birliği resmi istatistik kurumu Eurostat tarafından en son açıklanan verilere göre 37 Avrupa ülkesi arasında elektrik mesken tarifelerinde Türkiye, en ucuz elektrik tüketim fiyatının olduğu ülkedir.

Ülkemizin enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve yerli kaynaklarımızdan azami ölçüde faydalanılması politikalarımız doğrultusunda vatandaşlarımıza makul fiyatlarla enerjinin tedarik edilmesi için önlemler alınmakta ve enerjide yerli üretimi artıran ve dışa bağımlılığı azaltan çalışmalarımıza kararlılıkla devam edilmektedir.

Bu kapsamda hazırlanan 12. Kalkınma Planı ve Bakanlığımız 2024-2028 Stratejik Planı'ndaki yerli ve yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik enerjisi miktarının artırılması hedefleri doğrultusunda çalışmalar sürdürülmektedir.

Bununla birlikte Ülkemizde yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretimi teşvik edilmekte olup, mevzuatımızda buna yönelik olarak çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2005 yılı itibariyle Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun (YEK Kanunu)'nda yapılan düzenlemeler ile yenilenebilir enerji kaynaklarına alım garantisi ve arazi edinimlerinde indirim uygulanabilmektedir. Yine YEK Kanunu'nda 2011 yılında yapılan değişiklikle, yenilenebilir enerji üretim tesislerine 10 yıl süreyle alım garantisi ve söz konusu YEK belgeli üretim tesislerinde kullanılan ekipmanın ilgili mevzuatta belirtilen oranda ülkemiz sınırları içerisinde üretilmiş olması halinde yerli aksam destekleme fiyatı uygulanmıştır.

2021 yılı itibariyle ise Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) ve yerli aksam fiyatı TL olarak uygulanmaya başlanmış olup, 2025 yılına kadar işletmeye girecek YEK Kanunu kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinden lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine 9685 indirim uygulanmaktadır. Ayrıca Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 43'üncü maddesi kapsamında, yerli doğal kaynaklar ile yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurmak isteyen şirketlerden, lisans başvurularında edilmektedir.

YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR o; 283 | 7/2641

Yenilenebilir enerji alanında gerçekleştirilen yatırımlarla ilgili olarak ayrıca Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) modeliyle yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesinde yeni bir yatırım modeli hayata geçirilmiştir. Bu model kapsamında toplam 6020 MW kapasite tahsis edilmiş olup, 2149 MW kapasitenin kurulumu tamamlanmıştır. Kalan kısmının ise yatırım süreçleri devam etmektedir.

Yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının arttırılmasına yönelik atılan bu adımlar sayesinde halihazırda yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı kurulu gücümüz 2025 yılı Nisan sonu itibarıyla 71,9 GWa ulaşmış olup, toplam kurulu gücümüzün *460,6'ünü ise yenilenebilir enerji kaynakları oluşturmaktadır.

Bununla birlikte, 2020-2035 yıllarını kapsayan uzun vadeli Türkiye Ulusal Enerji Planı'na göre Ülkemizin 2035 yılında elektrik talebinin 510,5 TWh seviyesine; birincil enerji tüketiminin ise 205,3 milyon ton eşdeğer petrol (TEP) seviyesine çıkması öngörülmektedir. Bu bağlamda, yayımlanan Yenilenebilir Enerjide 2035 Yol Haritası'na göre 2024 yılı sonu itibarıyla 32,7 GW olan toplam güneş ve rüzgâr kurulu gücümüzün yaklaşık 4 katına çıkarılarak 2035 yılında 120 GW seviyesine ulaştırılması hedeflenmektedir.

Belirli bölge veya amaca yönelik olarak herhangi bir tüketici grubunun desteklenmesi hususuna ilişkin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17'nci maddesinin yedinci fıkrasındaki; "Belirli bölgelere veya belirli amaçlara yönelik olarak tüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde, sübvansiyon fiyatlara müdahale edilmeksizin yapılır. Sübvansiyonun tutarı ile usul ve esasları Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir ve ilgili kurumun bütçesinden ödenir" hükmü amirdir. Ayrıca 795 sayılı İhtiyaç Sahibi Hanelere Elektrik Tüketim Desteği Verilmesi Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde kayıtlı ihtiyaç sahiplerine elektrik tüketim desteği sağlanmaktadır.

Alparsifn BAYRAKTARBakan