Şanlıurfa 2 Nolu T Tipi Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 11 Nisan 2025 tarihinde 7/26626 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 256 gün sonra, 23 Aralık 2025).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Şanlıurfa 2 Nolu T Tipi Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26626, 11 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26626-sanliurfa-2-nolu-t-tipi-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/284f0761-0438-4a8c-99cd-019633645343
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 256 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutukluların yanı sıra, bu kişileri ziyaret eden aile bireylerinin de temel insan haklarına saygı gösterilmesi, hukuk devleti ilkesinin en temel gereklerinden biridir. Ancak, son günlerde çeşitli basın yayın organlarında ve insan hakları örgütlerinin açıklamalarında, Şanlıurfa 2 Nolu T Tipi Kapalı Cezaevi*nde mahpus yakınlarının özellikle görüşe gelen kadınların ve çocukların çıplak aramaya maruz bırakıldığına dair ciddi iddialar kamuoyuna yansımıştır.
Bu tür uygulamaların kişilere yönelik gerçekleşmesi, hem fiziksel hem de psikolojik açıdan ağır sonuçlar doğurmakta; kişilik haklarını, özel hayatın gizliliğini ve insan onurunu ihlal etmektedir. Çıplak arama, Türkiye'de ve dünyada uzun süredir tartışmalı bir uygulama olup, Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşme gibi ulusal ve uluslararası düzenlemelere aykırılık taşıyabilecek niteliktedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Şanlıurfa 2 Nolu T Tipi Cezaevi'nde yaşandığı iddia edilen bu hak ihlallerinin ortaya çıkarılması, varsa sorumluların tespit edilmesi ve bu tür uygulamaların önlenmesine yönelik politikaların açıklığa kavuşturulması büyük önem taşımaktadır.
Bu bağlamda:
"1. Şanlıurfa2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda mahpus yakınlarının, özellikle kadınların ve çocukların görüşe giriş sırasında çıplak aramaya maruz bırakıldığı iddiaları doğru mudur?
SORULAR
Söz konusu cezaevinde son beş yıl içerisinde ziyaretçilere yönelik arama prosedürlerine dair kaç şikayet Bakanlığınıza ulaşmıştır? Bu şikayetlerin içeriği ve sonuçları nelerdir?
Ceza infaz kurumlarında ziyaretçilere yönelik yapılan arama uygulamalarında insan onuru, özel hayatın gizliliği ve çocuk haklarının korunması adına hangi denetim ve kontrol mekanizmaları işletilmektedir?
Adalet Bakanlığı, cezaevlerinde çıplak arama uygulamalarına dair kamuoyunda dile getirilen insan hakkı ihlali iddialarını önlemek amacıyla herhangi bir politika değişikliğine gitmeyi planlamakta mıdır?
Sivil toplum kuruluşlarının ve insan hakları örgütlerinin cezaevlerindeki hak ihlallerine dair yayımladığı raporlar Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir? Bu raporlar doğrultusunda denetim yapılmakta mıdır? ,
Şanlıurfa2 Nolu T Tipi Cezaevi'ne dair son bir yıl içinde yapılmış herhangi bir denetim veya teftiş raporu bulunmakta mıdır? Varsa bu raporların kamuoyuyla paylaşılması düşünülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1613406 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Muş Milletvekili Sümeyye Boz tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/26626 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-661-5548/7625 Konu : Yazılı soru önergesi 2214212025
Sayın Sümeyye BOZ Muş Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/26626 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.
Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT),27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir.
Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.
Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.
1I- Ziyaret ve görüşlerde ziyaretçilerin aranması, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Ziyaret ve görüşlerde uyulacak esaslar" kenar Mevzuat Genel Müdürlüğü başlıklı 86. ve Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmeliğin, "Ceza infaz kurumlarına girişte arama" kenar başlıklı 6. maddesinde düzenlenmiştir.
Arama hükümlerini düzenleyen ceza infaz mevzuatımız, Ülkemizin taraf olduğu sözleşmeler ve uluslararası düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında REC (2006) 2 sayılı Tavsiye Kararının "Arama ve Kontroller" başlığını taşıyan 54. maddesinde, görevlilerin arama yaparken uyacakları detaylı prosedürlerin olması, arama yapılacak hallerin ve arama şekillerinin ulusal mevzuatta düzenlenmesi, aranan kişilerin küçük düşürülmemesi, aramanın hemcins olan görevliler tarafından yapılması gibi hususlara yer verilmiştir. Yönetmeliğin 6. maddesinde yer alan düzenleme de söz konusu Tavsiye Kararındaki hükümler ile paralellik arz etmektedir.
Aramanın amacı, ceza infaz kurumlarında düzen ve güvenliğin sağlanmasına yönelik hükümlü ve tutukluların sağlığını bozabilecek nitelikteki eşya ve maddeler ile her türlü iletişim aracının kuruma girişinin önüne geçilmesidir. Ayrıca, terör örgütlerinin ceza infaz kurumundaki hükümlü ve tutuklularla bağlantılarını kesmek için örgütsel iletişim niteliğinde değerlendirilebilecek haberleşme evrak ve belgelerinin kuruma girişinin engellenmesi hedeflenmektedir.
Bu çerçevede insan onuru ve haysiyetine saygı ile utanma duygusunun ihlal edilmemesi esasları doğrultusunda yapılan aramalar, kurumların güvenliğinin sağlanabilmesi için tedbir amaçlı gerçekleştirilmekte olup, herhangi bir keyfi uygulama söz konusu değildir.
(11- Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 07/10/2025 tarihli cevapta;
A) Şanlıurfa 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun en son 12/06/2025 ilâ 24/07/2025 tarihleri arasında Kontrolörler Kurulu Başkanlığı tarafından denetlendiği, Kurumun ayrıca ceza infaz kurumlarından sorumlu Cumhuriyet savcısı tarafından haftada bir gün düzenli olarak denetlendiği,
B) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, C) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Yılmaz TUNÇBakan