Pestisit kullanımının insan sağlığına etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Ömer Fethi Gürer (CHP), 11 Nisan 2025 tarihinde 7/26704 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 16 Temmuz 2025).
Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde). “Pestisit kullanımının insan sağlığına etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26704, 11 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26704-pestisit-kullaniminin-insan-sagligina-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/948e6b15-ead6-4957-8625-019633d019bd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 96 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 90 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafıydan yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Saygılarımla. 09.04.2025
Ömer Fethi Gürer
Tarımda kullanılan pestisitlerin (tarım zehirlerinin), yalhızca tarım çalışanları ve üreticileri değil, aynı zamanda tüketicileri de doğrudan etkilediği'artık bilimsel verilerle kanıtlanmış bir gerçektir. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (LARC) başta olmak üzere çok sayıda sağlık otoritesi, bu kimyasalların bazılarının "muhtemel kanserojen" olduğunu yıllardır ilan etmektedir.
I- Türkiye'de pestisit kullanımı yıllık yaklaşık 60 bin ton civarındadır. Bu kadar yüksek kullanım miktarına rağmen insan sağlığına etkileri konusunda kapsamlı bir halk sağlığı araştırması yapılmış mıdır?
SORULAR
Dünya Sağlık Örgütü, glifosat gibi kimyasalları "muhtemel kanserojen" olarak tanımlarken, Türkiye'de bu madde kullanılmaya devam edilmektedir. Glifosat kullanımına ilişkin bir kısıtlama veya denetim yapılmaması nedendir?
Pestisit kalıntısı taşıyan meyve ve sebzeler halk sağlığı için tehlike iken, bu ürünlerin piyasaya arzı neden önlenememektedir?
Her yıl yapılan denetimlerde ürün tespit edilmesine rağmen kamuoyuyla paylaşılmaması ve firmalara yönelik cezai yaptırımların sonuç vermemesi nedendir?
Tarım işçilerinde ve kırsalda yaşayan çocuklarda kanser vakalarının arttığına dair uluslararası bilimsel çalışmalar varken, Türkiye'de çocukların pestisit maruziyetine yönelik herhangi bir sağlık taraması yapılmakta mıdır?
Tarımsal üretimin kimyasal bağımlılıkla sürdürülmesi, toprağı, havayı, suyu ve canlı yaşamını tehdit ederken organik tarım, agroekoloji ve biyolojik mücadele yöntemlerini yaygınlaştırıcı politikalar neden sonuç vermemektedir?
Türkiye'nin pestisit ithalatı yapan zehirli kimyasalların üreticisi ve ihracatçısı olan şirketler ile ilişkisi neden sonlandırılmamaktadır?
Tarım ve Orman Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı'nın bu konuda ortak bir veri tabanı veya izleme merkezi bulunmakta mıdır? Pestisit kullanımının halk sağlığına etkilerine dair veriler toplanmakta mıdır?
Son 10 yılda, pestisit kullanımına bağlı hastalıklarla ilgili yapılan yerli bilimsel çalışmaların sayısı kaçtır? Bu çalışmaların sonuçları kamuoyuyla paylaşılmakta mıdır?
Türkiye genelinde pestisit kullanımına bağlı çevre ve halk sağlığı zararlarının tespiti için herhangi bir çalışması var mıdır?
Pestisit zehirlenmesi ile sağlık kuruluşlarına başvuranların sayısı bilinmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde aktif madde yasaklamaları Avrupa Birliği ve dünyadaki gelişmeler dikkate alınarak yapılmaktadır. Glifosat aktif maddesinin kullanımıyla ilgili Avrupa Birliği'nce herhangi bir yasaklama bugün itibarıyla söz konusu olmayıp ilgili madde Avrupa Birliği veri tabanında 15.12.2033 tarihine kadar onaylı bir aktif madde olarak yer almaktadır.
Başta Avrupa Birliği olmak üzere dünyadaki gelişmeler dikkatle izlenerek bu konuda herhangi bir karar alınması halinde Bakanlığımızca da gerekli kararlar ve önlemler alınacaktır.
Ülkemizde üretilen taze meyve ve sebzelerde pestisit kalıntısı denetimleri "çiftlikten sofraya gıda güvenilirliği" uluslararası yaklaşım doğrultusunda Bakanlığımız ililçe tarım ve orman müdürlükleri tarafından özellikle,
Hal giriş noktalarında, . Toptan ve perakende satış noktalarında, . Taze meyve sebze paketleme işletmelerinde yapılmaktadır.
Bitkisel ürünlerde yapılan hasat sonrası yurtiçi resmi kontrol ve denetimler işletmenin taşıdığı risk esasına göre uygun sıklıkta ve gıda maddesinin taşıdığı riskle orantılı olarak hasat sonrası 28 ürün çeşidinde pestisit analizleri yapılmaktadır. Riske dayalı denetim sisteminde; kalıntı riski görülen ürünler başta olmak üzere önceki kontrollerden edinilen bilgi ve deneyimler, yurt içi üretim ve tüketim miktarları ile ihraç edilen ürünlere yönelik AB'den alınan bildirimler (RASSF), ortaya çıkan gelişmeler ve resmi kontrollerin sonuçlarına göre risk çarpanları belirlenmektedir.
Yürütülen resmi denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı kullanımının tespit edilmesi halinde 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında bi'kisel ürünü üreten, paketleyen ve piyasaya arz eden işletmeciye yasal işlem uygulanmaktadır.
Ayrıca, üretim alanlarında hatalı pestisit kullanımının denetlenmesi için "Hasat Öncesi Pestisit Denetimi? yapılmaktadır. Denetim kapsamında hatalı pestisit kullandığı tespit edilen üreticilere idari para cezası, hasat geciktirme veya ürün imhası işlemleri uygulanmaktadır.
Bakanlığımız 5996 sayılı Kanun çerçevesinde yaptığı denetimlerin sonuçlarını anılan kanunun 3'inci maddesinin 6'ncı fıkrası çerçevesinde kamuyu ile paylaşılmaktadır.
Kimyasal kullanıma alternatif mücadele yöntem!einin yaygınlaştırılması amacıyla Entegre Mücadele/BKÜY projeleri yürütülmektedir. Projvlerde kimyasal kullanımına alternatif olan kültürel tedbirler, biyolojik mücadele, biyoteknik mücadele uygulamaları proje kapsamındaki üreticilere uygulamalı olarak gösterilmektedir. Bu üreticiler tecrübelerini diğer üreticilere aktararak pestisite alternatif yöntemlerin yaygınlaştırılmasına katkıda bulunmaktadır. Biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır. Destekleme ile beraber uygulama alanı önemli oranda artmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan