2025 yılının ilk iki ayındaki merkezi yönetim vergi gelirlerine ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 9 Nisan 2025 tarihinde 7/26788 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 64 gün sonra, 12 Haziran 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “2025 yılının ilk iki ayındaki merkezi yönetim vergi gelirlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26788, 9 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26788-2025-yilinin-ilk-iki-ayindaki-merkezi-yonetim-vergi-gelirlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f57bbf7c-d4e1-46e6-a467-01961eb3a30a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 64 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 52 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca, yazıl, olarak cevaplandırılmasını arz ve talep ederim.
Av. Dr. M"Sfzgin akü Diyarbakır Milletvekili Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan 2025 yılı bütçe gerçekleşmeleri verileri incelendiğinde;
Toplam vergi geliri 9649,18 e Dahilde alınan KDV 2650 " ToplamÖTvV 439,92 Ni " Kolalı gazozlardan alınan ÖTV 26100 " Alkolden alınan ÖTV 653,15 " BSMV 101,50 "e Gelir vergisi 9690,80 " Stopaj yoluyla alınan gelir vergisi 691,69 " Damga vergisi "653,91 Oranında artış göstermiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan 2025 yılı bütçe gerçekleşmeleri verilerinin incelenmesi çerçevesinde;
SORULAR
2025 yılı Ocak-Şubat dönemi bütçe gerçekleşmelerine göre, merkezi yönetim bütçesi 449 milyar 351. milyon TL açık vermiştir. Bütçe açığındaki bu artışın " sebepleri nelerdir? Önümüzdeki dönemde bütçe açığının azaltılması için hangi tedbirler alınacaktır?
2025 yılı Ocak-Şubat döneminde dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı yüzde 71,64 olarak gerçekleşmiştir. Dolaylı vergilerin yüksek oranda olması, vatandaşların vergi yükünün adaletsiz dağıldığı yönünde eleştirilere neden olmaktadır. Dolaylı vergilerin oranının düşürülerek dolaysız vergilerin gelir düzeylerine göre ayarlanmasına yönelik bakanlığınızca bir çalışma yapılmakta mıdır, yapılacak mıdır?
2025 yılı Ocak-Şubat döneminde ÖTV ve KDV tahsilatının toplam vergi gelirleri içindeki payı yüzde 53,98 olarak gerçekleşmiştir. Özellikle dar ve sabit gelirli vatandaşların alım gücünü olumsuz etkileyen bu vergilerin yüksekliği konusunda bir düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
Vergi tahsilat oranlarında en yüksek artış kolalı gazozlardan alınan ÖTV-(96100), gelir vergisi (9690) ve motorlu taşıtlar vergisinde (9061) olmuştur. Kolalı gazozlardan alınan yüzde yüz ÖTV. oranı ürünlerin halk sağlığı açısından olumsuz rolü sebebiyle dikkate alınmasa bile, gelir vergisi ve motorlu taşıtlar vergisindeki yüksek artışların vatandaşlar üzerindeki etkisini azaltmak için 2025 yılında hangi önlemler alınacaktır?
2024 yılı Ocak-Şubat dönemine göre 2025 yılında bütçe gelirlerinde yüzde 42,2, vergi gelirlerinde ise yüzde 49,2 oranında artış meydana gelmiştir. Bu artışın temel nedenleri nelerdir? Vergi gelirlerindeki artışın ekonomik büyümeyle mi yoksa vergi oranlarındaki artışlarla mı bağlantılı olduğu konusunda bakanlığınızca bir araştırma çalışması yapılmış mıdır? Araştırma çalışması yapılmışsa söz konusu raporun özetinin tarafıma sunulmasını talep ediyorum.
2025yılı Şubat ayında merkezi yönetim bütçe giderleri 1 trilyon 33 milyar 517 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu giderlerin hangi kalemlere harcandığı konusunda detaylı bir açıklama yapılması planlanmakta mıdır?
2025 yılı bütçesinde Şubat ayı faiz harcamaları 139 milyar 688 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Faiz ödemelerinin bütçeye olan yükünü azaltmaya yönelik 2025 yılında hangi politikalar uygulanmaktadır, uygulanacaktır?
Merkezi yönetim bütçesinin 2024 yılı Şubat ayında 153 milyar 798 milyon TL açık vermişken, 2025 yılı Şubat ayında 310 milyar 92 milyon TL açık vermesi ciddi bir artışı işaret etmektedir. Bu açığın kapatılması için bakanlığınızca 2025 yılında uygulanması planlanan ek tasarruf tedbirleri bulunmaktaysa söz konusu ek tasarruf tedbirlerinin ana başlıkları nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Merlin.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7126788 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Enflasyonla mücadele için para politikası ile uyumlu bir maliye politikası uygulanmaya devam edilmektedir. 2024 yılında bütçe açığının milli gelire oranı OVP tahminleri ile uyumlu ve geçen yıl gerçekleşmesinin de altında, 904,9 olarak gerçekleşmiştir. Bu yıl için ise bütçe açığını GSYH'nin 903,1'ine düşürerek negatif bir mali etki yaratılması öngörülmektedir.
Bu çerçevede, harcamalarda önceliklendirme ve kontrol yoluyla deprem hariç giderlerde sıkı duruş korunmaya ve böylece maliye politikası yoluyla enflasyonla mücadele sürecine güçlü destek verilmeye devam edilecektir.
2025 yılı Ocak-Şubat döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre merkezi yönetim bütçe giderleri yüzde 43,3 oranında, faiz dışı giderler ise yüzde 39,4 oranında artış göstermiştir. Faiz dışı giderlerdeki artışın temel sebebi; maaş artışları ve ilave istihdam kaynaklı personel giderlerindeki artış ile başta sosyal güvenlik kurumlarına yapılan transferler ile mahalli idarelere ve fonlara ayrılan paylardan kaynaklı olarak cari transferlerdeki artıştır.
Soru önergesinde bahsi geçen Şubat ayı harcamalarının ekonomik sınıflandırma bazında ayrıntılı o uygulama (o sonuçları (o "4//ps://muhasebat.hmb.gov. ir/merkezi-yönetim-butceistatistikleri" adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Öte yandan, kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin "Tasarruf Tedbirleri" konulu ve 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi yayımlanmış olup, halen yürürlüktedir.
Ayrıca, Orta Vadeli Programda yer verilen hedeflerle uyumlu olarak kamu harcamalarında etkinlik ve verimliliğin artırılmasına yönelik harcama gözden geçirme uygulamaları yürütülmektedir.
Kayıt dışı ekonomiyle etkili mücadele, vergiye gönüllü uyumun güçlendirilmesi ve tahsilat performansının vergi gelirlerindeki artışı belirgin şekilde olumlu etkilediği değerlendirilmektedir. Diğer taraftan geçtiğimiz dönemde doğrudan vergilerin payını artırmak ve düşük gelirli vatandaşların vergi yükünü hafifletmek amacıyla;
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
• Asgari ücret vergi dışı bırakılmış,
• Esnaf muafiyetinin kapsamı genişletilmiş,
• 850 bin basit usule tabi esnaf gelir vergisi istisnası kapsamına alınmış,
• Yem ve gübrede KDV kaldırılmış, tarım makineleri, tarımsal sulama sistemleri ve tarımsal abonelere yapılan elektrik teslimlerinde indirimli KDV oranı kapsamına alınmış,
• Çiftçilere yapılan destek ödemelerinden gelir vergisi kesintisi kaldırılmıştır.
Bununla birlikte, katma değer vergisi temel gıda maddelerinde yüzde |, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte yüzde 10 oranında uygulanmaktadır.
OECD'nin 2023 verilerine göre, Türkiye 023,5 vergi yükü ile 38 ülke arasında en düşük vergi yüküne sahip beşinci ülkedir. OECD ortalaması 933,9, AB ortalaması ise "640'tır. Önümüzdeki dönemde de vergi adaletini güçlendirmek ve az kazanandan az çok kazanandan çok vergi alınmasını sağlamak için gerekli çalışmalara devam edilecektir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan