Merkez Bankasının döviz cinsi ve dövize endeksli menkul satış sözleşmeleri ile ilgili yaptığı düzenlemeye ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 9 Nisan 2025 tarihinde 7/26789 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 22 Mayıs 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Merkez Bankasının döviz cinsi ve dövize endeksli menkul satış sözleşmeleri ile ilgili yaptığı düzenlemeye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26789, 9 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26789-merkez-bankasinin-doviz-cinsi-ve-dovize-endeksli-menkul-satis-sozlesmeleri-ile-ilgili-yapt (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6e58a3a2-7a0c-4cfa-bcaf-01961ebeecc0
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 31 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayım Mehmet ŞİMŞEK trafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz.ve talep ederim.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 07 Mart 2025 tarihinde yapılan açıklamada,
• döviz cinsi ve dövize endeksli menkul satış sözleşmeleri düzenlemesi ile enflasyonist etkilerin azaltılmasının hedeflendiği belirtilmiştir. Ayrıca, taşıt satışları hariç menkul satış sözleşmelerinde ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak yerine getirilmesinin mümkün kılındığı ifade edilmiştir. Bu düzenlemenin özellikle dış ticaret işlemleri bulunan firmaların döviz alım-satım maliyetlerini azaltarak ticari hayatı rahatlatması ve enflasyon üzerindeki baskıyı hafifletmesi beklenmektedir. Ancak, bu düzenlemenin uzun vadeli ekonomik etkileri, döviz kuru dalgalanmalarının firmalar üzerindeki etkisi ve enflasyonla mücadelede ne ölçüde başarı sağlayacağı gibi konular kamuoyunda tartışılmaktadır. Bu nedenle, aşağıdaki soruların cevaplandırılması kamuoyunun bilgilendirilmesi açısından önem arz etmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (9 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu bağlamda ;
Döviz cinsi ve dövize endeksli menkul satış sözleşmelerine ilişkin yapılan düzenlemenin enflasyon üzerindeki etkilerinin 2025 yılı haziran ayı sonu ve Aralık ayı sonu itibarıyla ne olacağı öngörülmektedir? Düzenlemenin enflasyonu düşürme hedefine ulaşması i için hangi ekonomik koşulların sağlanması gerekmektedir?
Döviz kuru dalgalanmalarının firmalar üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla alınan bu önlemlerini, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) üzerinde nasıl bir etki yaratması beklenmektedir? KOBİlerin bu düzenlemeye uyum sağlaması için herhangi bir destek mekanizması oluşturulmuş mudur?
Döviz cinsinden sözleşme yapma imkanının yeniden tanınması, Türk lirasının değer kaybına yol açabilecek bir etki oluşturacak mıdır ? Bu riski önlemek için alınan önlemler nelerdir?
Döviz cinsinden sözleşme yapma imkanının taşıt satışları hariç tutularak-sınırlandırılmasının gerekçesi nedir? Taşıt satışlarının bu kâpsamın dışında tutulmasının ekonomik ve' hukuki gerekçeleri nelerdir?
2008-32/34 sayılı Tebliğ"de belirtilen gayrimenkul kiralama, gayrimenkul satış, iş, hizmet, eser ve finansal kiralama sözleşmelerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak akdedilmesinin yasak olmasının gerekçesi nedir?
Döviz cinsinden sözleşme yapma imkanının yeniden tanınması, döviz piyasasında istikrar sağlanmasına yönelik diğer makroekonomik politikalar ile nasıl uyumlu hale getirilecektir?
Bu düzenlemenin uygulanması sonucunda, özellikle ihracatçı firmaların döviz gelirlerinin yurt içi ticarette kullanımına ilişkin ne tür kolaylıklar sağlanması öngörülmektedir?
Döviz cinsinden sözleşme yapma imkanının yeniden tanınması, Türk lirasına olan güveni hangi yönde etkileyecektir? Bu düzenleme Türk lirasının. değer kaybını önleme hedefine katkı sağlayacak mıdır ? Ni
SORULAR
Bu düzenlemenin uygulanması sonucunda, döviz kuru dalgalanmalarının tüketici fiyatları üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılmasına yönelik ne tür önlemler alınacaktır?
Döviz cinsi ve dövize endeksli menkul satış sözleşmelerine ilişkin yapılan düzenlemenin 2025 yılı sonunda ne kadarlık bir doğrudan yabancı yatırım artışına yol açması beklenmektedir ?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av, Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7126789 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Döviz piyasalarında 2018 yılında yaşanan dalgalanmalar, genel ekonomik koşullar ve makroekonomik konjonktür de göz önünde bulundurulmak suretiyle kambiyo politikalarında bir dizi sıkılaşmaya gidilmesi ihtiyacı hasıl olmuştur. Bu doğrultuda, Türkiye'de yerleşik kişilerin döviz yükümlülüklerinin azaltılması amacıyla 13.09.2018 tarihinde Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'da değişiklik yapılmıştır. Bahse konu değişiklik ile, Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdedecekleri belirli sözleşme türlerinde sözleşme bedelinin ve diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlenemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Uygulanan politikaların etkileri yakından takip edilmekte ve değerlendirilmekte, ekonomik koşullara bağlı olarak gerekli revizyonlar yapılmaktadır. Bu kapsamda, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'a İlişkin Tebliğ'de gerçekleştirilen 06.10.2018 tarihli değişiklik ile, yasak kapsamında yer alan bazı sözleşmelere muhtelif istisnalar getirilmesine yönelik düzenlemeler hayata geçirilmiştir. Yapılan düzenleme ile, taşıt satış sözleşmeleri dışında kalan menkul satış sözleşmelerinde sözleşme bedelinin ve diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlenmesi mümkün kılınmıştır.
Diğer taraftan, 19.04.2022 tarihinde yapılan Tebliğ değişikliği ile getirilen menkul satış sözleşmelerinden kaynaklı ödeme yükümlüklerinin Türk parası cinsinden kabul edilmesi ve yerine getirilmesi zorunluluğu ise, döviz piyasasında sağlanan dengelenme, Türk lirasına yönelik artan güven ortamı ile makroekonomik politikada yürütülen sadeleşme süreci çerçevesinde 06.03.2025 tarihinde kaldırılmış ve hüküm eski haline getirilmiştir.
Kambiyo politikaları kapsamında yapılan düzenlemelerin reel ekonomi üzerindeki etkileri düzenli olarak analiz edilmekte ve değerlendirilmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan