Deprem bölgesinde yapılan enkaz kaldırma çalışmalarındaki asbest tehlikesine ilişkin

SORULAR:

1. Deprem bölgelerinde enkaz toplama alanlarında doğa ve insan sağlığı için büyük önem arz eden asbest tehlikesine karşı hangi önlemler alınmıştır. Medyada yer alan haberlerde, moloz toplama bölgelerinin yer altı sularını etkileme riski bulunduğu ifade edilmektedir. Böyle bir riski göz önünde bulundurarak bölgedeki flora ve faunayı, doğal çeşitliliği korumak İçin hangi öncül önlemler alınmıştır? Asbest tehlikesi bulunuyorsa etkilerini Önlemek için hangi tedbirler alınmıştır?

2. Deprem bölgesinde halen sürdürülmekte olan enkaz kaldırma çalışmalarında doğal çevrenin korunmasına yönelik hangi önlemler alınmıştır? Deprem bölgesinin ülkemizin en önemli tarım alanlarına da sahip olduğu göz önünde bulundurulursa, enkazdan kaldırılan hafriyatın toplandığı alanlar hangi kriterlere göre belirlenmiştir? Tarım alanları ve doğal çevre yeterli şekilde korunmakta mıdır?

3. Deprem konutlarının inşa edildiği alanlarda zemin etüt çalışmaları yeterli düzeyde midir? Bölgedeki fay hatlarının etkinliği düşünülürse yeni inşaat alanları belirlenirken sismik araştırmaların yapıldığı kuruluşlar hangileridir? Söz konusu risklerin önlenmesi amacıyla Bakanlık denetimleri için yeterli uzman görevlendirilmiş midir?

4. Deprem konutlarının sahiplendirilmesi aşamasında vatandaşlarımızdan katkı payı başlığında herhangi bir ödeme talep edilecek midir? Depremzedeler tahsisi yapılacak konutların birim fiyatları hangi kriterlere göre belirlenecektir? Deprem öncesi sahip oldukları konutlarla tahsisi yapılacak konutların birim değer fiyatlarında oluşacak farklılığın giderilmesine yönelik herhangi bir planlama yapılmış mıdır?

5. Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, TOKİ ve Emlak Konut Bankası tarafından yapımı üstlenilen deprem konutları ihalelerinde yeterli şeffaflık sağlanmakta mıdır? İhaleye katılan firmaların yeterlilik durumları hangi kriterlere göre belirlenmektedir? Yüklenici inşaat firmaları ihale taahhütlerini ve en önemlisi konutların zamanında teslimini sağlayabilecek teknik kapasiteye sahip midir? İhalede beyan edilen bedeller inşaatların tamamlanması için yeterli olacak mıdır?

6. Yüklenici inşaat firmaları ihale taahhütlerini; en önemlisi konutların zamanında teslimini sağlayabilecek teknik kapasiteye sahip midir? İhalelerde beyan edilen meblağlar projelerin hayata geçirilmesinde yeterli olacak mıdır? Söz konusu ihalelerin genellikle pazarlık usulüyle yapılması ve İdare'nin kamuoyunu yeterli şekilde bilgilendirmemesi aynı anda çok farklı bölgede yapılan ihalelerin denetimini sorunlu hale getirmeyecek midir?

CEVAPLAR:

1,2- 18/03/2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 44 üncü maddesinde "Başta deprem olmak üzere doğal afetler sonucunda oluşan yıkıntı atıklarının yönetiminden, mahallin en büyük mülki amirinin başkanlığında oluşturulacak Kriz Merkezi sorumludur. Merkez, olası bir doğal afet durumunda oluşabilecek atık miktarı, bunların kaldırılması ve taşınması için gerekli araç-gereç ve ekipman ile bu atıkların depolanacağı uygun alanları bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre önceden tespit eder ve gereken hazırlıkları yapar...... Doğal afetler sonucunda oluşan yıkıntı atıklarının taşınması ve depolanması faaliyetleri Kriz Merkezi tarafından yapılan planlamalar doğrultusunda, ilgili belediyenin sorumluluğunda belediye veya belediyenin yetkilerini devrettiği kişi ve kuruluşlar tarafından yürütülür." hükmü yer almakta olup buna göre; mahallin en büyük mülki amirinin başkanlığında yıkıntı atıklarının depolanacağı alan belirlenmektedir.

Bu alanlar belirlenirken, sahanın topoğrafyası ve jeolojisi dikkate alınmakta, tarım amaçlı kullanılan arazilerde, içme, sulama ve kullanma suları rezervuarlarında, taşkın riskinin yüksek olduğu yerlerde, yağmur sularının akışını engelleyecek vadilerde veya dere yataklarında, heyelan, çığ ve erozyon bölgelerinde, sulak alanlarda ve korunan alanlarda döküm sahası teşkil edilmemesine dikkat edilmektedir. Yıkıntı atıkları İl genelinde, Valilik koordinasyonunda belirlenen alanlara taşınarak yönetimi sağlanmakta olup, her türlü çevresel tedbir alınmaktadır.

Geçici döküm alanlarında yıkıntı atıklarından kaynaklı asbest yönetimine dair, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile koordineli çalışmalar yürütülmektedir. Alanda asbest ölçümüne dair çalışmalar yapılmış olup, tespiti halinde asbestli malzemenin bertarafı sağlanmaktadır. Geçici döküm alanlarında tozumayı engellemek üzere toz bastırma sistemleri, su püskürtme işlemleri yapılmakta ve güvenlik amaçlı tel çit teşkili tamamlanmıştır.

3- 06.02.2023 tarihinde; Kahramanmaraş merkezli meydana gelen deprem sonrasında depremzedelerin barınma ihtiyacının karşılanabilmesi amacıyla deprem konutlarının yapıldığı veya yapılacağı alanlarda mikro bölgeleme etüt raporları hazırlanmış ve Bakanlığımızca onaylanmıştır.

4,5,6- Toplu Konut İdaresi Başkanlığı; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olup, tüm ihalelerini; 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatta belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ve yine aynı Kanununun "Temel İlkeler" başlıklı 5 inci maddesi "saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur." hükmü doğrultusunda gerçekleştirmektedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10 ncu maddesinde "ekonomik ve mali yeterliğin belirlenmesi" ve "mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi" şeklinde iki genel başlık olarak belirlenmiştir. İhalelerimize katılan tüm istekli firmalar anılan kriterler çerçevesinde değerlendirilerek belirlenmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, idarelerin ihale esnasında ve sonrasında yapması gerekenleri 36, 37, 38 ve 40. maddelerde açıklamaktadır. Teklifler 36. madde çerçevesinde açılmakta olup, ekonomik açıdan en avantajlı teklif 37. ve 38. maddeler çerçevesinde belirlenerek, 40. maddeye istinaden ihaleler karara bağlanmaktadır. Yapılan ihalelerde ekonomik açıdan en avantajlı teklif, geçerli tekliflerden en düşük fiyat esasına göre belirlenmektedir. Bir başka ifadeyle, geçerli teklifler belirlendikten sonra en düşük fiyat teklif eden istekliye ihale edilmektedir. Mezkur Kanunda pazarlık usulü ile ihalesi yapılacak olan işlerde en az 3 (üç) istekli firmadan teklif alınması öngörülmüşken, İdaremizce yapılan ihalelerde rekabeti en üst seviyeye çıkarmak için "iştigal alanlarında uzman, iş programını aksatmadan hızlı iş yapma kabiliyetine sahip, idaremizde büyük ölçekte proje tamamlamış, projelerin belirlenen niteliklerine göre ve zamanında iş tamamlama potansiyeline ve deneyimine, mesleki-teknik ile ekonomik ve mali yeterliliğe sahip olan her bir ihale için 8 ile 20 arasında istekli firma davet edilmektedir.

TOKİ'nin pazarlık usulüyle gerçekleştirdiği ihalelere davet edilen ve teklif kullanan istekli firma sayısı açık ihale usulü ile yapılan ihalelere katılan istekli firma sayısının çok üzerindedir. Kamu İhale Kanunun 36.-37. ve 38. maddeleri çerçevesinde yapılan incelemeler neticesinde geçerli teklifler tespit edilmiş, en düşük fiyat teklif eden istekliye iş ihale edilmektedir. Gerek katılım sağlayan istekli firma sayısı gerekse ihalelerde oluşan fiyat açısından; saydamlık, rekabet, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması gibi temel ilkelere uygun olarak ihaleler sonuçlandırılmaktadır. TOKİ tarafından yapılan tüm ihaleler elektronik ortamda e-ihale olarak yapılmakta, yapılan ihaleler, basın ve yayın kuruluşlarıyla paylaşılmakta ve ihale süreçlerinin her aşaması EKAP (Elektronik Kamu Alımları Platformu) üzerinden yürütülmekte ve ihale sonuçları yayınlanarak kamuoyu bilgilendirilmektedir.

Bağlı kuruşumuz olan Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca yapılan tüm ihale iş ve işlemler; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmekte ve yine aynı Kanunun aradığı anlamda ve amaçladığı şekilde sonuçlandırılmakta olup, ihaleler, rekabet ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak; ihalelere ve katılan firmalara ilişkin bilgiler de EKAP (Elektronik Kamu Alımları Platformu), ihale dergileri vs. gibi basın-yayın organlarında yayımlanarak kamuoyunun bilgilenmesi sağlanmakta ve basın aracılığı ile kamuoyunun bilgisine açık bir şekilde sunulmaktadır.