Elektriğe yapılan zamma ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 63 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Celal FIRAT Istanbul Milletvekili
Son dönemde elektriğe yapılan 9625 oranındaki zam, özellikle yüksek enflasyon koşullarında yaşam mücadelesi veren dar gelirli vatandaşlarımızı derinden etkilemiştir. Asgari ücretli, emekli ve memur maaşlarına yapılan artışlar, temel tüketim kalemlerine gelen fahiş zamlar karşısında yetersiz kalmakta; halkın alım gücü her geçen gün daha da azalmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Elektrik gibi temel bir ihtiyaç kalemine "o 25 oranında zam yapılması, sosyal devlet ilkesi gereği korunması gereken geniş ve yoksul halk kesimlerini derinden etkilemektedir. Özellikle dar gelirli ailelerin, yaşlıların, engellilerin ve küçük esnafın bu artıştan nasıl etkilendiği konusunda kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, elektrik faturalarında tüketicilerin ödediği toplam bedelin önemli bir kısmı, doğrudan elektrik tüketimiyle ilgili olmayan kalemlerden oluşmaktadır. Bu kalemlerden biri de "hizmet bedeli" ya da "dağıtım bedeli" adı altında tahsil edilen ve elektrik dağıtım şirketlerine
© aktarılan tutarlardır. Bu firmalar, altyapı hizmeti sağladıkları gerekçesiyle tüketicilerden düzenli olarak bu bedeli talep etmekte, ancak bu bedelin içeriği, hesaplama yöntemi ve hizmet karşılığı olup olmadığı konusunda kamuoyunda ciddi soru işaretleri bulunmaktadır. Elektriği fiilen üreten kurum ile dağıtan yüklenici firmalar arasındaki bu bedel paylaşımı, vatandaşın faturasına doğrudan yansımakta ve yüksek fatura şikayetlerinin temel nedenlerinden biri haline gelmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Elektriğe 9625 zam yapılmasının gerekçesi nedir? Bu artış neden doğrudan vatandaşa yansıtılmaktadır?
Bu zam kararı alınırken emekliye/memura yüzde 1l/yüzde 15 ve asgari ücretliye yapılan düşük ücret artışları neden dikkate alınmamaktadır?
25 elekirik zammının dar gelirli ailelere etkisini azaltmak için destekleyici önlem alınacak mıdır?
Elektrik faturalarında yer alan ve dağıtım şirketlerine aktarılan hizmet/dağıtım bedelinin detayları nelerdir? Bu bedelin hesaplanma yöntemi kamuoyuna neden şeffaf biçimde açıklanmamaktadır? Bakanlık olarak bu bedelin vatandaşa yansıyan etkisini azaltmak adına herhangi bir düzenleme yapılacak mıdır?
Türkiye'de son bir yıl içerisinde elektrik faturası ödeyemeyen kaç konutun aboneliği kesilmiştir? Aboneliği iptal edilen en yüksek ve en düşük iller hangileridir?
Elektrik fiyatlarında yapılan bu artışların enflasyona olan etkisi nedir? Bu etkinin azaltılması için hangi önlemler alınmaktadır?
2025 yılı içinde benzer zamlar yapılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Elektrik tarifesi; aktif enerji maliyeti, elektriğin üretim tesisinden son kullanıcıya kadar aktarılması için oluşan iletim ve dağıtım maliyetleri ile perakende satış hizmeti faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki maliyetlerden müteşekkildir. Perakende elektrik satış tarifesinin belirlenmesinde tarife konusu faaliyetlerle ilgili tüm maliyetlerin mevzuat gereği dikkate alınması gerekmekte olup, bu maliyetlerde gerçekleşen artışların/azalışların doğal sonucu olarak perakende satış tarifelerinde artışlar/azalışlar gerçekleşmektedir.
Elektriğin üretimi, temini ve satışı ile ilgili maliyetleri ifade eden aktif enerji bedeli ile dağıtım şebekesinin işletilmesine ilişkin maliyetleri ifade eden dağıtım bedeli Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile Dağıtım Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ?de düzenlenmiş olup, tüm bu ikincil düzenlemeler ise şeffaf bir şekilde kamuoyunun görüşüne açılmakta ve gelen görüşler çerçevesinde gerekli değerlendirmeler yapılarak yürürlüğe alınmaktadır.
Ortalama aylık yaklaşık 200 kWh mesken tüketimi dikkate alındığında, fatura tutarının asgari ücret içerisindeki payının 2000'li yıllar başındaki 020,2 seviyesinden, gerçekleşen son tarife artışı da dâhil olmak üzere "62,3 seviyesine kadar düşürüldüğü görülmektedir. Ayrıca, Avrupa Birliği resmi istatistik kurumu Eurostat tarafından en son açıklanan verilere göre 37 Avrupa ülkesi arasında elektrik mesken tarifelerinde Türkiye, en ucuz elektrik tüketim fiyatının olduğu ülkedir.
Tüm düzenlemeler, özellikle hane halkının bütçesini asgari düzeyde etkileyecek şekilde oluşturulmuş olup, yapılan fiyat değişimleri sonrasında dahi elektrikte; mesken düşük kademe abone grubunda 9456 ve mesken yüksek kademe abone grubunda 9634 oranında Devlet desteği devam etmektedir.
Belirli bölge veya amaca yönelik olarak herhangi bir tüketici grubunun desteklenmesi hususuna ilişkin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17'nci maddesinin yedinci fıkrasındaki; "Belirli bölgelere veya belirli amaçlara yönelik olarak tüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde, sübvansiyon fiyatlara müdahale edilmeksizin yapılır. Sübvansiyonun tutarı ile usul ve esasları Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir ve ilgili kurumun bütçesinden ödenir" hükmü amirdir. Ayrıca 795 sayılı İhtiyaç Sahibi Hanelere Elektrik Tüketim Desteği Verilmesi Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde kayıtlı ihtiyaç sahiplerine elektrik tüketim desteği sağlanmaktadır.
Kesme-bağlama işlemleri dinamik bir yapı arz etmekte ve oluşan veriler şu anki durumu yansıtmamakla birlikte genel duruma ilişkin bilgi vermesi bakımından; Türkiye genelinde 2024 yılında borç nedeniyle elektriği kesilen abone sayısının toplam abone sayısına oranı 0,0035 olarak gerçeklemiş olup, aboneliğin feshedilme oranı en yüksek il İstanbul iken en düşük iller ise Batman, Diyarbakır, Şanlıurfa, Siirt ve Şırnak olmuştur.
Enerji fiyatlarında yaşanan değişimlerin enflasyon üzerindeki etkilerine ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan görüş alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.