Kadıoğlu Mozaiklerinin korunması ve turizme kazandırılması için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Özgül Saki (DEM Parti), 15 Nisan 2025 tarihinde 7/26923 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 175 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Özgül Saki (DEM Parti, İstanbul). “Kadıoğlu Mozaiklerinin korunması ve turizme kazandırılması için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26923, 15 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26923-kadioglu-mozaiklerinin-korunmasi-ve-turizme-kazandirilmasi-icin-yapilan-calismalara-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/de740a22-05a7-4ac2-b29f-019639636c54
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 175 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı MEHMET NURİ ERSOY tarafından Anayasa'nın 98. maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Özgül SAKİ İstanbul Milletvekili
Zonguldak'ın Çaycuma ilçesine bağlı Kadıoğlu köyünde bulunan ve "Karadeniz'in Zeugması" olarak nitelendirilen Kadıoğlu Mozaikleri, 2008-2011 yıllarında yapılan arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkarılmıştır. MS 3. yüzyıla ait bir Roma villasına (Villa Rustica) ait olduğu düşünülen bu mozaikler, Lykurgos ve Ambrosia betimlemeleri, av sahneleri ve geometrik desenleriyle Zeugma mozaâikleriyle kıyaslanabilecek nitelikte olup, Türkiye'nin kültürel mirası açısından büyük bir değere sahiptir. Ancak, yaklaşık 15 yıldır bu eşsiz mirasın korunması için gerekli adımlar atılmamış, mozaikler doğal koşullara açık bırakılarak bozulma, dağılma ve çalınma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2018 yılında hazırlanan "Kadıoğlu Mozaikleri Koruma Çatısı ve Ziyaretçi Merkezi Projesi" onaylanmış olmasına rağmen, ödenek yetersizliği gerekçe gösterilerek hayata geçirilmemiştir. Bölge halkı ve uzmanlar, mozaiklerin geri dönüşü olmayan tahribata uğradığını ve acilen koruma altına alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu durum, sadece Çaycuma'nın değil, tüm Türkiye'nin kültürel mirasına yönelik bir kayıp riski oluşturmaktadır. Mozaiklerin korunması ve restore edilerek turizme kazandırılması, bölge ekonomisine ve kültürel tanıtıma önemli katkılar sağlayabilgcekken, bu potansiyel de değerlendirilmemektedir.
Köy halkı ve arkeologlar tarafından yapılan çağrılara rağmen gerekli adımların atılmamış olması, kamuoyunda ciddi bir endişe yaratmıştır. Kadıoğlu Mozâikleri yalnızca bölge halkının değil, tüm Türkiye'nin sahip çıkması gereken ortak tarihi miraslarından biridir.
Bu bağlamda:
SORULAR
Kadıoğlu Mozaikleri'nin korunması için 2018 yılında onaylanan "Koruma Çatısı ve Ziyaretçi Merkezi Projesi" neden hayata geçirilmemiştir? Projenin uygulanmamasının gerekçeleri nelerdir? vi
Proje için daha önce ayrıldığı belirtilen ödeneklerin akıbeti nedir? 2018-2024 yılları arasında bu proje için ne kadar bütçe ayrılmış ve ne kadarı kullanılmıştır? Kadıoğlu Mozaikleri'nin mevcut durumu hakkında Bakanlığınızca yapılmış güncel bir envanter çalışması veya rapor bulunmakta mıdır?
Mozaiklerin üstünün kapatılması, kazı alanının korunması ve restorasyonu için bugüne kadar hangi somut adımlar atılmıştır?
Mozaiklerin bulunduğu alanın güvenliği ve çalınma riskine karşı alınan önlemler nelerdir?
Kadıoğlu Mozaikleri'nin bilimsel restorasyonuna yönelik herhangi bir proje planı bulunmakta mıdır? Varsa, bu proje ne zaman başlatılacaktır?
Söz konusu alanın koruma altına alınması, tescillenmesi veya sit alanı olarak ilan edilmesine ilişkin bir süreç başlatılmış mıdır?
Kadıoğlu Mozaikleri'nin turizme kazandırılması halinde bölge ekonomisine ve kültürel tanıtıma sağlayacağı katkılar göz önünde bulundurularak, bu projeye neden öncelik verilmemektedir?
Bakanlığınız, bu mozaiklerin hem korunması hem de turizme kazandırılması amacıyla bölge halkı ve yerel yönetimlerle bir işbirliği yürütmekte midir?
Bu mirasın yok olmaması için Bakanlığınızın kısa ve orta vadeli planı nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Kadıoğlu Mozaiklerinin bulunduğu alan, Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 22.02.2008 tarihli kararı ile 1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit olarak tescil edilmiş, aynı Kurulun 19.02.2010 tarihli kararı ile sit alanının sınırları yeniden belirlenmiş ve 28.03.2014 tarihli Kurul kararı ile yerinde korunmasına karar verilmiştir.
Kadıoğlu Mozaiklerinin korunmasına yönelik "Koruma Çatısı ve Ziyaretçi Merkezi" uygulama projesi 19.10.2018 tarihli Kurul kararı ile uygun bulunmuştur. Söz konusu mozaiklerin kamulaştırılarak mozaik alanlarının ziyarete açılmasına yönelik "Koruma Çatısı ve Ziyaretçi Merkezi" ek uygulama projesi Zonguldak Valiliği (İl Özel İdaresi) tarafından hazırlatılmış, sunulan projeler aynı Kurulun 29.01.2019 tarihli kararı ile onaylanmıştır.
2019 yılında Kurul onaylı olan "Koruma Çatısı ve Ziyaretçi Merkezi" projelerine ilişkin olarak revize proje çalışmaları başlatılmış olup proje kapsamında alanın güvenliğinin alınması öncelikli olmak üzere hizmet birimlerinin yer aldığı bir ziyaretçi karşılama merkezi (kafeterya, bilet satış ve güvenlik birimleri) bulunmakta olup mozaiklerin koruma çatısı ile kapatılması hedeflenmektedir.
Bakanlığımız ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) arasında hazırlıkları sürmekte olan ortak protokol kapsamında uygulama aşamasının TPAO tarafından yürütülmesi planlanmaktadır.
"Zonguldak Çaycuma Kadıoğlu Mozaikleri Örtüsü ve Karşılama Merkezi" işi için Yatırım Programında ödenek ayrılmış, ancak 6 Şubat 2029'te meydana gelen depremler sonrasında ödenekler öncelikli olarak deprem illerine yönelik veya hizmet yapılarında afet risklerinin azaltılmasına yönelik kullanıldığı için söz konusu iş gerçekleştirilememiştir.
Bununla birlikte, söz konusu projenin revizyonuna ilişkin "Zonguldak Çaycuma Kadıoğlu Mozaikleri Örtüsü ve Karşılama Merkezi Projelerinin Hazırlanması İşi" için ödenek gönderilmiş olup ihale çalışmaları sürdürülmektedir.
2008-2011 yılları arasında, Karadeniz Ereğli Müze Müdürlüğü başkanlığında yapılan kurtarma kazısı çalışmalarında zemini mozaikli 3 oda ortaya çıkartılmıştır. Kadıoğlu Mozaiklerinin bulunduğu alan Karadeniz Ereğli Müze Müdürlüğü denetiminde olup mozaiklerin korunmasına yönelik düzenli izleme, koruma ve kayıt işlemleri Müze denetiminde yürütülmektedir. Karadeniz Ereğli Müze Müdürlüğü başkanlığında, 07.08.2013 tarihinde konservasyon çalışmaları yapılmış, toprak tabakası, jeotekstil malzeme ve kum tabakası ile koruma altına alınarak alanın çevresinde su akış kontrolü ve teraslama çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
Ayrıca, restorasyon ve konservasyon çalışmaları için gerekli izinler alınarak İstanbul Restorasyon ve Konservasyon Merkez ve Bölge Laboratuvarı Müdürlüğünden uzmanların katılımıyla, mozaikler ile ilgili koruma-onarım uygulamaları tamamlanmıştır. 2023 yılında, alanda bitki temizliği yapılmış olup jeotekstil keçeler yenilenmiştir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan