Kamu İhale Kanunu'nun 21/b maddesine göre yapılan ihalelere ilişkin

21/b: Acil Durum mu, Keyfi Kullanım mı?

Yasanın özü, acil ihtiyaçlarda hızlı çözüm üretmek olsa da uygulamada durum oldukça farklıdır. Türkiye'de 21/b kapsamında yapılan ihalelerin sayısı hızla artmış, büyük ölçekli kamu projeleri dahi bu yöntemle gerçekleştirilmiştir. Ancak söz konusu projelerin ne kadarının gerçekten "acil" olduğu ise büyük bir soru işaretidir.

Son dönemde özellikle yol, köprü, altyapı ve büyük inşaat projelerinde 21/b usulünün yaygın kullanımı dikkat çekmektedir. Bu yöntemle yapılan ihalelerde şeffaflık neredeyse yok denecek kadar azdır. İhale öncesi ilan yapılmaması, kamuoyunun süreçten haberdar olmaması ve rekabet ortamının ortadan kalkması ciddi sorunlara kapı aralamaktadır. Yani, 21/b maddesi adeta kamunun kaynaklarının keyfi biçimde belirli şirketlere aktarılmasına zemin hazırlamaktadır.

Rekabetin Ortadan Kalkması

İlansız pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde, sadece davet edilen firmalar teklif verebilmektedir. Bu durum, ihaleyi düzenleyen kamu kurumlarına geniş bir takdir yetkisi tanırken, hangi firmaların davet edileceği konusunda da ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Süreçte rekabet koşulları tamamen ortadan kalkmakta, çoğu zaman aynı firmaların aynı yöntemle tekrar tekrar ihale alması dikkat çekmektedir.

Bir yanda sürekli büyüyen maliyetler, diğer yanda kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmadığına dair ciddi iddialar bulunmaktadır. Sayıştay raporlarında da sıkça rastlanan bu usulsüzlükler, kamu ihale sisteminin temel ilkeleriyle çelişmektedir.

Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik Neden Sağlanamıyor?

AK Parti İktidarı döneminde bu usulün yaygınlaşması, doğal olarak "neden" sorusunu akıllara getirmektedir. Şeffaflığın olmadığı, denetim mekanizmalarının işlevsiz kaldığı bu süreçte, kamu kaynaklarının kimler tarafından nasıl kullanıldığı tam olarak bilinmemektedir. Oysa ki kamu kaynakları, toplumun ortak malıdır ve bu kaynakların verimli kullanılması en temel yönetim sorumluluklarından biridir.

Bu Bağlamda;