Ceza davalarında uygulanan gizli tanık yöntemine dair çeşitli verilere ilişkin
Kaynak göster
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti), 21 Nisan 2025 tarihinde 7/27541 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 2 Haziran 2025).
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “Ceza davalarında uygulanan gizli tanık yöntemine dair çeşitli verilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27541, 21 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27541-ceza-davalarinda-uygulanan-gizli-tanik-yontemine-dair-cesitli-verilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5509b377-c28f-4ebd-8954-01965ca5cd64
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Ceza muhakemesi hukukunda istisnai bir delil türü olan "gizli tanıklık", 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca yalnızca tanığın ya da yakınlarının hayatı, vücut bütünlüğü veya malvarlığı açısından ciddi bir tehlike mevcutsa ve somut gerekçelerle desteklenmişse başvurulabilecek bir yöntemdir.
Ancak son yıllarda gizli tanıklık uygulamasının istisna olmaktan çıkıp olağan yargılama pratiği haline geldiği; çoğu zaman savunma hakkını zayıflatan, dosya inceleme hakkını kısıtlayan, hatta bazı davalarda mahkumiyetin tek dayanağı haline gelen bir yöntem olarak kullanıldığı gözlenmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Gizli tanık beyanlarının, savunma tarafından sorgulanmaksızın mahkemece esas alınması, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkını ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen iddia tanığını sorgulama: hakkını ihlal etmektedir.
Anayasa Mahkemesi'nin 7.5.2015 tarihli Baran Karadağ başvurusunda, savunmaya tanığa doğrudan soru sorma hakkı tanınmadan verilen mahkumiyet kararının adil yargılanma hakkını ihlal ettiği açıkça ortaya konmuştur. Aynı yönde birçok AİHM kararı da mevcuttur (örneğin, Doorson/Hollanda, 1996).
Hukukçu Fikret İlkiz'in 7 Nisan 2025 tarihli "Gizli Tanık ve Gizli Soruşturma" başlıklı yazısında da gizli tanıklığın hukuk sistemimizde "cezalandırma aracı" haline geldiği ve savunma hakkını ihlal eden bir yapıya dönüştüğü vurgulanmaktadır. Bu uygulamanın hem
Tanık Koruma Kanunu'nun amacına hem CMK sistemine hem de uluslararası insan hakları hukukuna aykırılık teşkil ettiği açıktır. İ ;
Bu bağlamda;
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, 2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara
SORULAR
2010—2025 yılları arasında Türkiye genelinde kaç ceza soruşturmasında gizli tanık beyanı kullanılmıştır?
Busüreçte gizli tanık beyanlarına dayalı olarak verilen tutuklama kararlarının sayısı kaçtır? 3) Gizli tanık beyanı esas alınarak açılan soruşturma ve ceza davası sayısı nedir? 4) Yalnızca gizli tanık beyanına dayanılarak mahkumiyetle sonuçlanan dava sayısı kaçtır?
5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu kapsamında, 2010 — 2025 yılları arasında yapılan gizli tanıklık başvurularından kaçı Tanık Koruma Kurulu tarafından reddedilmiştir?
2010 — 2025 yılları arasında birden fazla ceza soruşturması veya kovuşturmasında gizli tanık olarak kullanılan kişi sayısı kaçtır?
Savunma makamının, gizli tanıklara soru yöneltme imkânı kaç davada sağlanmıştır?
Adalet Bakanlığı, gizli tanık uygulamasına ilişkin Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarını dikkate alarak herhangi bir kanuni veya idari düzenleme çalışması yapmayı planlamakta mıdır?
Gizli tanıklık uygulamasına ilişkin olarak, usule aykırı kullanımın önlenmesi amacıyla Bakanlığınızca yürütülen herhangi bir denetim veya düzenleme çalışması var mıdır?
Gizli tanık beyanlarının, sonradan gerçeğe aykırı olduğu tespit edilen durumlar için Adalet Bakanlığı tarafından yapılan herhangi bir inceleme, soruşturma veya işlem sayısı nedir?
Gizli tanık beyanı nedeniyle mahkum edilmiş ve daha sonra beraat etmiş kişilerin sayısı kaçtır? Bu kişilere yönelik herhangi bir tazminat ödenmiş midir?
Gizli tanık ifadesiyle tutuklanıp uzun süre cezaevinde kaldıktan sonra beraat eden kişilerin ortalama tutukluluk süresi nedir?
Ceza Muhakemesi Kanunu ve uluslararası insan hakları normları ışığında, savunma hakkının zedelenmemesi adına gizli tanığın ifadesine başvurulan davalarda alınan özel önlemler nelerdir? Bu önlemler istatistiksel olarak hangi sıklıkta uygulanmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1624554 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/27541 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. pa
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana httn://vatandaş nvan gov.tr adresinden ANn2iN/ - T4CF21Ih - SEDtAHm - /NhBME— ileerisehilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-765-2390/3392 Konu : Yazılı soru önergesi 40. PS po25
Sayın Ömer Faruk GERGERLİOĞLU Kocaeli Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/27541 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
İ- Anayasanın;
A) "Yargı yetkisi" kenar başlıklı 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağı,
B) "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinde, hâkimlerin görevlerinde bağımsız oldukları; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı; görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili soru sorulamayacağı, görüşme yapılamayacağı veya herhangi bir beyanda bulunulamayacağı; yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını Ohiçbir (suretle (odeğiştiremeyeceği ve bunların yerine (o getirilmesini geciktiremeyeceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Sözü edilen bu düzenlemeler çerçevesinde, açılan davalarla ilgili delillerin takdiri ve olayın vasıflandırılması ve sonucuna göre karar verilmesi aşamalarında tüm yetki ve sorumluluk yargı mercilerine aittir. Bununla birlikte, açılan davalara ilişkin yapılan yargılamalar Anayasanın 9. ve 138. maddelerindeki yetki ve teminata dayalı olarak görev yapan bağımsız ve tarafsız mahkemelerce sürdürülüp sonuçlandırılmakta olup, yargısal faaliyet kapsamında kalan soru önergesinde bahsi geçen hususlarla ilgili Bakanlığımızda bilgi bulunmamaktadır.
II- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htin://vatandaş.uvan gov.tr adresinden H3H4edw - İIRRvak - UOt2SH3 - UFCAaw- ile erisehilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir.
HI- 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Görev" kenar başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, adli sicilin tutulmasıyla ilgili hizmetleri yürütmek Bakanlığımız görevleri arasında sayılmaktadır. Adli istatistikler sanık ve suç esas alınarak derlenmektedir. Bu çerçevede, Bakanlığımızda soru önergesine konu edilen hususlarda ayrıntılı istatistiki veri bulunmamaktadır. g
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htin://vatandaş.uvan. gov ir adresinden H3H4gdw - İIRRvaW - UOt2SH3 - UFCAaW- ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan