MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin
Kaynak göster
Heval Bozdağ (DEM Parti), 28 Nisan 2025 tarihinde 7/27789 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 46 gün sonra, 13 Haziran 2025).
Heval Bozdağ (DEM Parti, Ağrı). “MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27789, 28 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27789-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-gerceklesen-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a276f4f6-ca0d-4ac6-b02b-019680776720
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 46 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 38 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın
98'inci ve İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Dr. Heval BOZ Ağrı Milletvekil
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Kamuoyuna da sıklıkla yansıdığı üzere MESEM"e bağlı öğrenciler çalıştırıldıkları iş kollarında ve iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinden yoksun koşullarda, çoğu zaman yasal çalışma sürelerinden uzun saatlerde çalıştırılmakta, iş kazaları geçirmekte ve hatta iş cinayetlerinde yaşamlarını yitirmektedir.
Yaşanan iş kazaları ve iş cinayetleri MESEM uygulamasında çocukların güvenliklerinin sağlanmadığının ve bütünsel sağlıklarının korunmadığının açık kanıtıdır. Türkiye'nin de taraf
| olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 32. Maddesi şu şekildedir: "Taraf Devletler, çocuğun, ekonomik sömürüye ve her türlü tehlikeli işte ya da eğitimine zarar verecek ya da sağlığı veya bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlâksal ya da toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek nitelikte çalıştırılmasına karşı korunma hakkını kabul ederler." Yani taraf devletlere çocukların ekonomik sömürüsüne karşı çocukların korunması için önlem âlmâ yükümlülüğü yüklemektedir. Fakat tam da bu maddede sayılan koşullarda çocukların ekonomik olarak sömürülmesine karşı önlem almak bir yana, MESEM uygulaması ile çocukların bu koşullarda çalıştırılması ve çocuk emeğinin sömürüsü kurumsal ve meşru hale getirilmiştir. . | 721339
. Bu bağlamda;
I. MESEMP"e kayıtlı kaç öğrenci bulunmaktadır? Bu öğrencilerin illere göre dağılımları nedir? Bu öğrencilerin cinsiyet dağılımları nedir?
SORULAR
MESEM'in kurulduğu 2016 yılından bu tarihe kadar MESEM'e kayıtlı kaç öğrenci iş kazası geçirmiştir? İş kazası geçiren öğrencilerin yaş dağılımları nedir? İş kazalarının yıllara ve illere göre dağılımı nedir?
MESEM"in kurulduğu 2016 yılından bu tarihe kadar MESEM'e kayıtlı kaç öğrenci iş kazası sonucu hayatını kaybetmiştir? Öğrencilerin yaş dağılımları nedir? Ölümlü iş kazalarının yıllara ve illere göre dağılımı nedir?
MESEM'de gerçekleşen iş kazaları ve iş cinayetlerinde işvetenin kusurlu olduğu olay sayısı nedir? |
Bakanlığınızca MESEM'de gerçekleşen iş kazaları ve iş cinayetlerine dair bugüne kadar yapılan ya da başlatılan herhangi bir soruşturma var mıdır? Varsa sonuçları nedir? İşverenlere uygulanan yaptırımlar var mıdır?
MESEM'de Bakanlığınızca uygulanan denetim mekanizmaları nelerdir? MESEM uygulamasındaki iş yerleri ne sıklıkla denetlenmektedir?
Staj amacı taşımayan çalıştırma halleri için iş yerlerine ya da işverenlere uygulanan yaptırımlar var mıdır? Varsa bu yaptırımlar nelerdir?
MESEM uygulamasına son verilmesi Bakanlığınız gündemine ne zaman gelecektir?
Mesem uygulamasına ne zaman son vereceksiniz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 08/05/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1625423 sayılı yazınız.
c) 12/05/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1626832 sayılı yazınız.
ç) 14/05/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1628918 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı KAYA"nın 727491, Karabük Milletvekili Cev Ferit ŞENYAŞAR"ın 7/27685, Ağrı Milletvekili Heval BOZDAĞ" Milletvekili Mehmet AKALIN"'ın 7127790, Ankara Milletvekili Yüksel Kahramanmaraş Milletvekili Zuhal KARAKOÇ DORA" Milletvekili Yasin ÖZTÜRK'ün 7/27794, Şanlıurfa Mi 7/27795 ile Trabzon Milletvekili Sibel SUİÇMEZ"i nın 7/27792 ve 727907, Denizli önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
İletvekili Dilan KUNT AYAN"ın n 7/27908 esas numaralı yazılı soru
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 0 0) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı YözYıLı
1/1a169 Cik 10ğ SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) kökleri Anadolu'da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet Sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir.
Mesleki eğitim merkezi programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar, Mesleki eğitim merkezi programının işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Denetleme ve Ceza" başlıklı 41'inci maddesinde yer alan "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir." hükmü doğrultusunda iş yerlerinin iş sağlığı ve güvenliği bakımından denetim görev ve yetkisi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili mevzuatı uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ait olup Bakanlığımızın iş yerlerini bu kapsamda denetleme görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
Söz konusu 3308 sayılı Kanun uyarınca on ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, çalıştırdıkları personel sayısının yüzde beşinden az olmamak üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitimi yaptırmakla yükümlüdürler. Bu işletmeler ile zorunlu olmamasına rağmen öğrencilere beceri eğitimi yaptırmak isteyen işletmeler, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre il, ilçe ve okul müdürlüklerinde oluşturulan işletme belirleme komisyonlarınca mesleki eğitime uygunluk bakımından değerlendirilmektedir.
Değerlendirmede komisyonlar, işletmelerin mesleki eğitime uygunluğunu, işletmede öğretim programına uygun üretim ve hizmet yapıldığını, öğretim programının en az $0*inin uygulanmasını sağlayacak donanıma sahip olduğunu, 3308 sayılı Kanun gereğince on veya daha fazla öğrenciye mesleki eğitim yaptıracak işletmelerde eğitim biriminin bulunduğunu, meslek alan/dallarında görevlendirilecek usta öğretici/eğitici personelin bulunduğunu, öğrencilerin giyinme, temizlik ve sosyal gereksinimleri için uygun yerlerin bulunduğunu, işletmelerdeki mesleki eğitim uygulamasının il sınırları dışında yapılmasını gerektiren programlarda öğrencilerin konaklama ve yemek gereksinimlerinin ilgili işletme tarafından karşılandığını, önceki ders yılında ilgili işletmede mesleki eğitim uygulanmış ise eğitimin bu MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı YUZYILI , aağım yönetmelik ve öğretim programına uygun olarak yapılmış olduğunu, işletmelerde sağlık ve güvenlik koşullarının tam olarak sağlanıp sağlanmadığını göz önünde bulundurarak belirlemektedir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için iş yerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar, Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir.
İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerimizin işletmelerde mesleki eğitim/staj faaliyetlerinde iş sağlığı ve güvenliği hususunda gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Bakanlığımız 02.02.2024 tarihli Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği konulu ve 2024/36 sayılı Genelge yürürlüğe girmiş olup işletmelerin öğrencilere yönelik iş sağlığı ve güvenliği konusunda vermesi gereken eğitimler ile alması gereken tedbirleri ve okullarda öğrencilere yönelik yapılacak bilgilendirmeler açıklanmıştır.
Bakanlığımızca 2025 yılı Ocak, Şubat ve Mart aylarında 230 mesleki eğitim merkezinin denetimi yapılmıştır. Söz konusu Genelge ile, işletmelerin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alması ve valiliklerce takibinin yapılması hususu da belirtilmiştir.
Mesleki Eğitim Merkezi Programı'na (MESEM) kayıtlı öğrenci sayısı 15.05.2025 tarihi itibarıyla 492.627 olup, bu öğrencilerin 90.676'sı kız, 401.951'i ise erkektir. 2016 yılından bu yana MESEM kapsamında 10'u ölümlü 1273 iş kazası kaydedilmiştir.