Mersin'in Gülnar ilçesinde bulunan Mennan Kalesi'nde kaçak kazıların önlenmesine ilişkin

Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)ca;

Mennan Kalesi, Konya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün kararıyla 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiştir. Bakanlığımıza, bu alanda bugüne kadar define araması için yapılmış resmi bir başvuru bulunmamakla birlikte, genel olarak vatandaşlar tarafından iletilen izinli define arama talepleri, define aramalarında uyulacak esasları belirleyen ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 50'nci maddesine dayanılarak çıkarılan Define Arama Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirilmekte olup sit alanları ve mezarlıklara define arama izni verilmesi kanunen mümkün değildir.

Söz konusu Yönetmelik uyarınca, define aramak isteyen vatandaşlara korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı olarak belirtilen yerler ile tespit ve tescil edilen sit alanları ve mezarlıklar dışında, define araması yapılacak ilin Valiliğinden izin alınmak suretiyle Bakanlığımızca "Define Arama Ruhsatı" verilmektedir.

Bakanlığımıza 2020-2025 yılları arasında 1.701 kaçak kazı bildirilmiş olup izinsiz olarak kazı yapanlar hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 65'inci ve 74'üncü maddelerine muhalefetten Bakanlığımızca suç duyurusunda bulunularak adli süreçler titizlikle takip edilmektedir.

2863 sayılı Kanun'a muhalefet kapsamında kalan suçlarla mücadelede iç ve dış paydaşlarımızla eşgüdüm ve iş birliği halinde hareket edilerek, ülke geneline yayılan çok yönlü çalışmalar yürütülmektedir. Kültür varlığı kaçakçılığına, kültür varlığı bulmak amacıyla kaçak kazı yapıldığına ya da izinsiz define araştırıldığına ilişkin Bakanlığımıza iletilen çeşitli ihbar ve başvurular ivedilikle değerlendirmeye alınarak, kolluk birimlerine yönlendirilmekte, bu suretle pek çok olaya erken müdahale edilmesi sağlanmaktadır.

Bakanlığımızca, yasa dışı yollarla ülkemiz dışına çıkarılan kültür varlıklarının tespit edilebilmesi amacıyla müze koleksiyonlarının yanı sıra müzayede evlerinin web sayfaları, yayın/katalog/broşürleri incelenmekte olup bunlar arasında Anadolu kökenli oldukları tespit edilen kültür varlıklarının ülkemize iadesine yönelik çalışmalar iç ve dış paydaşlarımızla koordineli olarak titizlikle yürütülmektedir. Gerçekleştirilen çok yönlü çalışmalar neticesinde, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı tespit edilen kültür varlıklarının ülkemize iadesi talep edilmekte ve buna ilişkin süreçler titizlikle takip edilmektedir.

Kültür varlığı kaçakçılığının ilk aşamasını oluşturan kaçak kazıların önlenmesi bu mücadelenin en etkin basamağını oluşturmaktadır. Bu noktada kültür varlıklarımızın ait olduğu topraklarda korunarak gelecek nesillere aktarılmasını sağlayacak bilincin toplumda oluşturulması amacıyla yürütülen çalışmalar içerisinde eğitim-farkındalık faaliyetleri önemli bir yere sahiptir.

Bakanlığımız tarafından yürütülen eğitim-farkındalık çalışmalarının, toplumsal bir seferberlik yaratma algısıyla ele alınması ve kalıcı, etkili, sürdürülebilir eğitim politikalarının hayata geçirilmesi temel stratejiyi oluşturmaktadır. Bu doğrultuda hazırlanan materyallerin gerek içerik gerekse yaygınlaştırma faaliyetleri kapsamında niteliğine göre ilgili Bakanlıklar, üniversiteler ve yerel yönetimlerle iş birlikleri geliştirilmektedir.

Kültür varlığı kaçakçılığının önlenmesi, halkın bilgilendirilmesi ve farkındalığın artırılması amacıyla Bakanlığımızca hazırlanan afiş, bilgilendirici videolar ve kamu spotlarının Bakanlığımıza bağlı müzeler aracılığıyla havaalanları, belediye billboardları, tren ve metro istasyonları ile kent meydanları gibi halkın yoğun olduğu alanlarda kullanılması sağlanmaktadır.

Bunların yanı sıra halkta koruma ve sahiplenme bilincinin oluşması, muhtar, kolluk kuvveti gibi kamu görevi yürütenlerin kültür varlıklarının önemini kavrayarak bu Omücadeleye katkılarının O artırılması (o amacıyla eğitim (o programları düzenlenmektedir.

Mehmet Nuri ERSOYBakan