Kamu sektörünün 2002 yılından bu yana gerçekleştirdiği dış borçlanmaya ilişkin
Kaynak göster
Yasin Öztürk (İYİ Parti), 2 Mayıs 2025 tarihinde 7/28015 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 41 gün sonra, 12 Haziran 2025).
Yasin Öztürk (İYİ Parti, Denizli). “Kamu sektörünün 2002 yılından bu yana gerçekleştirdiği dış borçlanmaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28015, 2 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28015-kamu-sektorunun-2002-yilindan-bu-yana-gerceklestirdigi-dis-borclanmaya-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/84c77540-499b-438b-a04e-0196a09853c3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını; Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96.maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim.
2002 yılında iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi, başlangıçta ekonomik istikrar ve büyüme vaadiyle Milletin güvenini kazandı. Ancak aradan geçen yıllar, bu istikrarın sürdürülebilir reformlarla değil, büyük ölçüde borçlanma yoluyla sağlandığını ortaya koydu. Türkiye'nin dış borcu her geçen yıl artarken, üretim odaklı kalkınma yerine tüketime dayalı bir ekonomik model benimsendi. Bu modelin bedelini ise bugün toplumun geniş kesimleri ağır şekilde ödüyor.
AK Parti'nin ekonomi politikası temelde "büyüme her şeydir" anlayışına dayanıyor. Ancak bu büyüme, ne yazık ki sanayi ve teknolojiye dayalı uzun vadeli yatırımlar üzerinden değil, inşaat sektörü ve sıcak para girişine dayalı bir yapı ile sağlandı. Bu süreçte dış borç, kısa vadeli ihtiyaçları karşılamak adına bir araç haline getirildi. Özellikle 2010 sonrası dönemde, düşük faizli küresel finans ortamı Türkiye'ye büyük miktarda borç çekilmesine olanak tanıdı. Ancak bu borçlar üretken alanlara yönlendirilmediği için Ülke ekonomisine kalıcı bir katma değer sağlanamadı.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bugün Türkiye'nin dış borcu 500 milyar doları aşmış durumda. Üstelik bu borçların büyük bölümü döviz cinsinden olduğundan, Türk Lirası'ndaki değer kaybı borcun gerçek yükünü daha da artırıyor. Bu da Milletin alım gücünü düşürüyor, enflasyonu körüklüyor ve gelir dağılımını daha da bozuyor.
Öte yandan Hükümet, dış borcun artışını bir kalkınma göstergesi gibi sunmaya devam ediyor. Oysa borçla büyüyen bir ekonomi, eninde sonunda bir krize sürüklenmeye mahkumdur. Nitekim bugün yaşadığımız ekonomik sıkıntılar, yüksek enflasyon, kur şokları ve yatırımcı güvensizliği bu yanlış politikaların doğal sonucudur.
Kamu Özel İşbirliği projeleri (KÖİ) kapsamında verilen döviz garantileri, yap-işlet-devret modeliyle yapılan ve yıllarca sürecek borç yükü doğuran projeler, halkın sırtına binmiş durumda. Bu projelerin bazıları gereksiz olmasına rağmen, siyasi popülizm uğruna hayata geçirildi. Oysa bu kaynaklar, tarımda, sanayide ya da teknolojide üretken alanlara yönlendirilmiş olsaydı, bugün çok daha farklı bir ekonomik tabloyla karşı karşıya olabilirdik.
AK Parti İktidarı Türkiye'yi sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden uzaklaştırarak, günü kurtarmaya yönelik, borçla çevrili bir ekonomik yapı oluşturmuştur. Bu modelin artık sürdürülebilirliği kalmamıştır. Türkiye'nin geleceği, üretim odaklı, şeffaf, hesap verebilir ve toplumun tüm kesimlerini kapsayan bir ekonomik dönüşümle mümkündür. Aksi takdirde, borcun yükü daha da ağırlaşacak ve gelecek nesillere bırakılan miras, ekonomik bağımsızlık değil, ekonomik bağımlılık olacaktır.
Bu Bağlamda;
I) Adalet ve Kalkınma Partisi'nin iktidara geldiği 2002 yılından itibaren gerçekleşen kamunun dış borçlanma miktarı yıllar itibariyle ve toplamda ne kadardır?
SORULAR
Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarları döneminde kamunun dış borçlanması nedeniyle ne kadar faiz ödemesi yapılmıştır? Bu miktar yıllar itibariyle ve toplamda ne şekilde gerçekleşmiştir?
Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarları döneminde alınan dış borçlar hangi hizmet ve yatırımlarda kullanılmıştır?
Devlet İç Borçlanma Senetlerine (DİBS) para yatıran yabancı yatırımcı sayısı ne kadardır? Yabancı yatırımcılar bu senetlerden ne kadar gelir elde etmiştir?
Adalet ve Kalkınma Partisi 23 yıldır kesintisiz ve tek başına iktidarda olmasına ve hatta değişen sistem nedeniyle ekonomi politikalarını tek elden yürütmesine rağmen neden borçlanma, işsizlik ve istihdam konularında çözüm üretememektedir?
Tek başına iktidar olmanıza rağmen, ekonomi politikalarında sürdürülebilen ve istikrarlı politikalar neden üretilememiştir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi (o : 20/05/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1630082 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan Denizli Milletvekili Sayın Yasin ÖZTÜRK'e âit yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7128015 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Yasin ÖZTÜRK, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Ekonomi programımızın nihai hedefi yüksek, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme ve kalıcı refah artışı için fiyat istikrarının sağlanmasıdır.
Bununla birlikte, uyguladığımız program sayesinde büyüme ılımlı ve dengeli gerçekleşirken işgücü piyasasındaki olumlu görünüm devam etmektedir. 2024 yılında istihdam yaklaşık 1 milyon kişi artarak 32,6 milyon kişiye ulaşmış ve işsizlik oranı 98,7 ile yıllık olarak 2012 yılından bu yana en düşük seviyeye gerilemiştir. 2025 yılı Mart ayında işsizlik oranı (mevsimsel düzeltilmiş) 907,9 ile serinin açıklanmaya başladığı 2005'ten bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşmiştir.
Önümüzdeki dönemde de işgücüne katılımı teşvik etmek ve istihdamı desteklemek amacıyla; işgücü piyasasında ihtiyaç duyulan beceri ve yetkinlikleri artıracak, eğitim-istihdam bağlantısını güçlendirecek mesleki eğitim programlarının geliştirilmesine, yeşil ve dijital dönüşüm sürecine uyum sağlanmasına ve esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılmasına yönelik uygulamalara devam edilecektir.
Diğer taraftan, Bakanlığımızca uygulanan stratejik ölçütlere dayalı borçlanma politikaları çerçevesinde finansman ihtiyacının orta ve uzun vadede makul risk düzeyi ve mümkün olan en uygun maliyetle karşılanması amaçlanmaktadır.
Yıllık finansman programı kapsamında uluslararası sermaye piyasalarından gerçekleştirilen oihraç detayları "hips://www.hmb.gov.ir/kamu-finansmani-istatistikleri " intermet adresinde, dış borç faiz ödemesine ilişkin bilgiler "htips://muhasebat.hmb.gov.tr/merkezi-yönetim-butceistatistikleri" internet adresinde, yurt dışında yerleşik (kişilerin (portföyündeki (Oborçlanma (senetlerine ilişkin (o veriler "htips:/www.tcmb. gov.ir/wps/wcm/conneci/TR/TCMB4TR/Main* Menu/İstatistikler/Parasal tvwetFin ansal*İstatistikler/" internet adresinde, uyruk bazında yatırımcı sayısına ilişkin bilgiler ise "Afips:.//Www.vap.org.ir/" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan