Kamu avukatlarının mali ve özlük haklarının iyileştirilmesine ilişkin

Bilindiği üzere, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun Il, III ve IV Sayılı Cetvellerinde yer alan Genel Bütçeli Kamu İdareleri, özel Bütçeli İdareler,

Düzenleyici-Denetleyici Kurulları, Sosyal Güvenlik Kurumların ve Mahalli idarelerin hukuk hizmetleri;

• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/V. maddesi uyarınca "Avukatlık Hizmetleri Sınıfı"'nda çalışan avukatlar;

• 399 Sayılı KHK uyarınca sözleşmeli avukatlar ve

• 4857 Sayılı iş Kanunu kapsamında iş sözleşmesine dayalı olarak çalışan kamu avukatları eliyle yürütülmektedir.

Kamu avukatlarının toplumsal statüsünü ve görevinin anayasal gerekliliğini daha iyi anlatmak için "Avukatlık Kanunu'na göre de avukat yargının kurucu unsurudur. Kamu avukatları, yürütme organının yargı yerlerinde temsil ve savunmasını yapmaktadır. Kamu avukatları idarenin hukuka uygun hareket etmesini sağlamaktadır. Kamu avukatı hukuk devleti ilkesinin gerçekleşmesinin sigortasıdır.

Kamu avukatları icra ettikleri görevin önemine karşın, aynı eğitime sahip hâkim ve savcıların çok altında maaş almakta, iki meslek arasında özlük hakları açısından büyük bir uçurum bulunmaktadır. Kamu avukatlarının özlük hakları mesleğin önemi ve iş yükü dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi gerektiği ortadadır.

Kamu kurumlarında görev yapan avukatların diğer bir sorunu ise kamu avukatlarının disiplin sorumluluğu konusudur. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli olarak avukatlık görevinde çalışanların baro levhasına yazılmaları isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar hakkında bu kanunun avukatlık mesleğine kabul ve ruhsatname verilmesine ilişkin hükümleri aynen uygulanır.

Avukatlık Kanunu'nda kamu avukatlarının görevlerinin gereği olan işleri yaparken baro levhasına kayıtlı avukatların yetkileriyle haklarına sahip ve onların ödevleriyle yükümlü oldukları, kanunun avukatlar hakkında öngördüğü disiplin işlem ve cezaları, bu maddede sözü edilen avukatlar hakkında da avukatın sürekli görev yaptığı yer barosunca uygulanır hükmü yer almaktadır. Ancak idarelerce bu kanun hükmü yok sayılmakta ve göz ardı edilmektedir. Kamu avukatları, hukuk fakültesi mezunu olmayan, avukatlık mesleğinin nasıl yürütüleceği ve gerekleri hakkında eğitimi olmayan personelin soruşturmacı olarak görevlendirildikleri soruşturmalara ve avukatlık meslek onuruna yakışmayan muamelelere maruz kalmaktadırlar. Bu nedenle kamu avukatlarının disiplin sorumluluğuna ilişkin Avukatlık Kanunu EK Madde 1'e ilişkin 659 sayılı KHK başta olmak üzere sair mevzuatta düzenlemeler yapılması gerekmektedir.

Hükümetin 2019 yılında açıkladığı Yargı Reformu Strateji Belgesinde ve değişik zamanlarda hükümet yetkilileri tarafından yapılan açıklamalarda; yargı mensupları ile kamuda görev yapan avukatlar arasında var olan ücret dengesizliklerine dikkat çekilmiştir. Özlük hakları konusunda ki yetersizlikler nedeniyle mesleğin tercih edilmediğinin altı özellikle çizilerek tüm bu sorunların giderileceği müjdesi verilmiştir.

Ayrıca 30 Nisan 2021 tarihinde Cumhurbaşkanın imzasıyla Resmi Gazetede yayınlanan "İnsan Hakları Eylem Planına" ilişkin genelge sonrasında, Adalet Bakanlığı tarafından planın uygulanmasına yönelik takvimi duyurmuştur. Açıklanan takvimde yer alan "Savunmanın Güçlendirilmesi ve Avukatlık Hizmetlerinde Kalitenin Artırılması" başlığında; kamu avukatlarının çalışma esaslarına ve özlük haklarına yönelik iyileştirme yapılacağı, sorumlu kurumun Hazine ve Maliye Bakanlığı olduğu ve 2 yıllık süre öngörüldüğü belirtilmiştir.

Tüm bu açıklama ve düzenlemelere rağmen kamuda görev yapan avukatların özlük haklarına ilişkin somut hiçbir adım atılmamıştır. Kamu kurumlarının, tüzel kişiliklerin ve vatandaşın hak ve hukukunun korunması gibi önemli bir görevi yerine getiren kamu avukatlarının sorunlarının çözümü, kamu yönetiminin sağlıklı bir şekilde işletilmesi içinde önem arz etmektedir.

Bu bağlamda;